Để nông sản Việt Nam tiếp cận được với thị trường quốc tế, việc ứng dụng công nghệ cao, cùng với đó là xây dựng và kiểm soát chuỗi giá trị, đảm bảo sản xuất sạch là các đòi hỏi tiên quyết. Điều đáng mừng là đã bắt đầu có một số doanh nghiệp tiệm cận được đến các tiêu chí này.

“Thời cơ đang rất thuận lợi cho chè Việt Nam. Lịch sử trồng chè lâu đời, với những đồi chè và cây chè cổ thụ đã tồn tại qua nhiều thế hệ là những điều mà người tiêu dùng Mỹ rất hứng thú, đặc biệt là đối với phân khúc chè đặc sản”. Đó là chia sẻ của ông Peter Goggi, Chủ tịch Hiệp hội Chè Mỹ trong một buổi tọa đàm về xúc tiến thương mại cho sản phẩm chè, sau khi được tiếp cận với một sản phẩm chè Việt Nam đưa ra thị trường quốc tế.

Đến thời điểm giải bài toán nghịch lý nông sản Việt?

Nông nghiệp vốn luôn được coi là lợi thế của Việt Nam nhờ sự ưu đãi từ thiên nhiên, con người cho đến truyền thống làm nông nghiệp lâu đời. Khai thác lợi thế này, Việt Nam đã trở thành nước xuất khẩu hàng đầu nhiều loại nông sản, nằm trong nhóm 5 nước xuất khẩu lớn nhất.

Mặc dù năng suất lao động thấp, năng lực cạnh tranh không cao, nhưng nông nghiệp là ngành duy nhất có xuất siêu, giúp Việt Nam trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu hàng đầu thế giới. Hiện Việt Nam đã có 10 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, bao gồm: gạo, cà phê, cao su, điều, tiêu, sắn, rau quả, tôm, cá tra, lâm sản.

Dù vậy, có một điều không thể phủ nhận rằng, nông nghiệp Việt Nam mới chú trọng số lượng, chủ yếu là xuất thô và sản phẩm không có thương hiệu. Do đó, bài toán đặt ra là phải phát triển nông nghiệp toàn diện hơn, hướng tới giá trị cao hơn.

Phát biểu về thực trạng nông nghiệp Việt Nam trong một hội thảo gần đây, một chuyên gia kinh tế không giấu được sự quan ngại: “Số lượng tăng nhanh nhưng hiệu quả của nông nghiệp lại thấp, chúng ta chủ yếu là xuất khẩu thô và không làm được gì hơn. Hiện nay, việc xuất khẩu thô lại cũng đang gặp khó khăn do không đạt được những tiêu chuẩn về chất lượng”.

Chuyên gia này cũng chỉ ra việc khoa học công nghệ thay đổi liên tục đòi hỏi nông nghiệp phải có sự chuyển mình mạnh mẽ, nếu không nông nghiệp Việt Nam không có cách gì đáp ứng được các chuẩn trên thế giới. Mặt khác, yêu cầu của người tiêu dùng trong nước về tính an toàn của nông sản cũng là yêu cầu lớn mà ngành nông nghiệp cần phải chú ý tới.

Một dẫn chứng có thể kể tới là mặt hàng chè. Từ lâu, chè đã được trồng rộng rãi tại Việt Nam, cung cấp việc làm cho hơn 354.000 nông dân và đóng góp lớn vào quá trình phát triển nông thôn và giảm bớt đói nghèo. Hiện Việt Nam là nước sản xuất chè lớn thứ 7 và xuất khẩu chè lớn thứ 5 trên thế giới. Nghịch lý là Việt Nam vẫn chưa được thế giới ghi nhận là nước sản xuất và xuất khẩu chè hàng đầu, mặc dù đã có tiếng tăm về chè xanh và chè đặc sản.

Giờ đây đang xuất hiện những tín hiệu đáng mừng, với những dấu ấn của nông sản Việt Nam tại thị trường quốc tế. Tháng 3/2017, giới chuyên gia chè tại Bắc Mỹ đã thực sự ngỡ ngàng khi được trải nghiệm một sản phẩm nông sản đến từ Việt Nam: Trà hương nhài. “Sự kết hợp hài hòa và tinh tế trong hương vị”, đó là những lời cảm nhận mà nhóm chuyên gia của cuộc thi chè quốc tế tại Canada dành cho chè hương nhài của Việt Nam. Sản phẩm này đã được trao giải Vàng tại cuộc thi. Đứng đằng sau thành công của sản phẩm này là Công ty cổ phần Sinh thái Eco Products, doanh nghiệp sở hữu thương hiệu Cozy – thương hiệu đã bền bỉ so găng với các thương hiệu trà túi nhúng nước ngoài trong suốt nhiều năm qua ở thị trường Việt Nam.

Tinh túy Việt Nam  – tiêu chuẩn quốc tế

Để tạo được những dấu ấn mới mẻ này tại thị trường quốc tế, Cozy đã có hành trình chuẩn bị khá kỹ càng và bài bản trong nhiều năm. Hiện đơn vị này có 2 nhà máy chính sản xuất thành phẩm nằm tại tỉnh Vĩnh Phúc, Phú Thọ trên diện tích hơn 55 ha. Đại diện của Cozy cho rằng, quy mô nhà xưởng và máy móc của nhà máy hiện được xếp hàng đầu Đông Nam Á. Những công nghệ chế biến chè được doanh nghiệp này ứng dụng đều nhập khẩu từ các quốc gia phát triển như Đức, Nhật Bản.

Việc bỏ ra một chi phí vốn lớn để đầu tư vào nhà máy, đáp ứng cho nhu cầu chế biến sâu và làm thương hiệu của Cozy là những bước đi được tính toán kỹ càng để thực hiện tham vọng đường dài của doanh nghiệp này: không chỉ khẳng định vị thế tại thị trường trong nước mà còn vươn ra thị trường quốc tế. Những cuộc thi chè quốc tế mà Cozy tham dự cũng được coi là bước thử nghiệm để đánh giá phản ứng của thị trường quốc tế đối với sản phẩm. Được biết, sau thành công tại cuộc thi chè Bắc Mỹ, Cozy cùng với sự hỗ trợ của Cục Xúc tiến Thương mại Việt Nam đang triển khai các hoạt động quảng bá và phát triển dòng chè nhài cao cấp tại Canada và Mỹ.

Bên cạnh việc đầu tư vào công nghệ chế biến, trong gần 20 năm phát triển vừa qua, Cozy cũng ý thức được tầm quan trọng của việc làm chủ và kiểm soát quy trình sản xuất ngay từ khâu nguyên liệu đầu vào. Hiện nay, trong tay Eco Products đã có một loạt vùng trồng chè nguyên liệu tại hầu hết các tỉnh trồng chè của Việt Nam như: Thái Nguyên, Phú Thọ, Yên Bái, Hà Giang, Lâm Đồng… Tất cả các vùng trồng chè nguyên liệu Cozy đều đảm bảo tiêu chuẩn VietGAP. Để đảm bảo tiêu chuẩn sản phẩm ngay từ khâu đầu vào, doanh nghiệp cũng thường xuyên đồng hành, hướng dẫn người dân trong việc trồng trọt, chăm sóc và thu hái. Việc chủ động nguồn nguyên liệu giúp doanh nghiệp có thể kiểm soát được quy trình trồng trọt, chăm sóc và thu hái, đảm bảo tiêu chuẩn sạch khắt khe của thị trường quốc tế. “Để đi ra thị trường quốc tế, yếu tố xanh, sạch và an toàn là những tiêu chuẩn đầu tiên mà một sản phẩm nông sản cần phải đảm bảo”, ông Lê Hồng Thái, CEO Eco Products nhấn mạnh.

Nói về lợi thế cạnh tranh của nông sản Việt, bên cạnh những lợi thế về khí hậu, thổ nhưỡng, một điểm không thể bỏ qua chính là những tinh túy trong văn hóa ẩm thực của người Việt. Đã từng dậy sóng với bánh mỳ, phở, nem cuốn… ẩm thực Việt đã được minh chứng về sự hài hòa, tinh tế và đặc sắc. Trong câu chuyện thành công của thương hiệu chè Cozy ở cuộc thi chè Bắc Mỹ, chính sự độc đáo trong hương vị của dòng trà hương nhài – kế thừa tinh túy nghệ thuật ướp trà hoa trong văn hóa thưởng trà của người Việt đã tạo ấn tượng mạnh mẽ với các chuyên gia quốc tế sành chè. Nét đặc sắc về hương vị này, cùng với cách đóng gói và thưởng thức tiện lợi của trà túi nhúng, phù hợp với xu thế tiêu dùng hiện đại là những lợi điểm giúp những sản phẩm nông sản như trà nhài Cozy có cơ hội khi bước vào cuộc chơi toàn cầu. Nói về lợi thế của chè Việt Nam, vị Chủ tịch Hiệp hội chè Mỹ cũng nhấn mạnh: “Người tiêu dùng Mỹ đã quen dùng một số loại chè nhất định. Đó là một thách thức. Song, sự độc đáo của chè Việt Nam, hương vị thơm ngon, cùng với lịch sử trồng chè lâu đời là thế mạnh trong thị trường chè đặc sản”.

Câu chuyện Trà nhài Cozy ở đấu trường quốc tế là một  minh chứng cho thấy, nông sản Việt Nam, nếu biết cách làm thì việc có cơ hội chinh phục được khẩu vị người tiêu dùng quốc tế là không phải là điều không tưởng.

Hoàng Anh

print