Vinasun đang dồn sức cho một cuộc chiến duy trì thị phần bằng cách xây dựng ứng dụng gọi xe taxi – Vinasun App, với các tính năng không thua kém công nghệ của Uber.

Có mặt tại Việt Nam vào giữa năm 2014, nhưng chỉ trong một thời gian ngắn, Uber đã khiến nhiều “ông lớn” trong ngành taxi phải xem lại bài tính kinh doanh của mình. Vinasun cũng không ngoại lệ. Không cam chịu lép vế, Vinasun đã xây dựng ứng dụng gọi xe taxi – Vinasun App. Ứng dụng này đã được đưa vào hoạt động thử nghiệm ở các địa phương nhỏ từ giữa năm 2015, trước khi triển khai trên toàn quốc vào cuối năm 2015.

Sức ép từ đối thủ công nghệ

Về bản chất, Uber là mô hình kết nối cung và cầu. Uber không sở hữu một chiếc xe nào, không tuyển tài xế, chỉ thông qua một smartphone cài ứng dụng của Uber để kết nối tài xế với người có nhu cầu di chuyển. Uber chỉ đứng giữa ăn hoa hồng, nhưng chỉ thế đã đủ để gây sóng gió trên thị trường vận tải taxi. Nói không quá, Uber “cách mạng” phương thức kinh doanh taxi truyền thống, người có nhu cầu di chuyển có thể lựa chọn loại xe từ bình dân đến cao cấp: biết được bao lâu xe đến đón, theo dõi được hành trình xe, ước tính được cước phí của chặng đường sắp đi…

2

Nói về tính hấp dẫn của Uber, ông Alan Jiang, phụ trách thị trường quốc tế của Uber cho biết, hiện giá cước của Uber thấp hơn từ 15-20% so với các hãng taxi truyền thống. Để đưa ra mức giá rẻ, Uber đã viện đến các thuật toán tính phí khá phức tạp, được phân tích một cách chi tiết dựa trên các cơ sở dữ liệu thu thập được như tình hình giao thông, nguồn cung xe, vận tốc trung bình của xe, khung thời gian của một ngày, duy trì hệ thống xe hiệu quả bằng việc luôn điều những chiếc xe gần khách hàng nhất để phục vụ… Ngoài ra, Uber đã hoạt động tại 163 quốc gia nên biết rất rõ chi phí thực tế là bao nhiêu và mức phí nào thì các bên đều có thể chấp nhận.

“Khách hàng thích đi xe Uber một phần do chúng tôi cho họ cảm giác như đang đi xe riêng của mình”, ông Alan Jiang nói.

Để vận hành hệ thống chuyên chở như taxi, Uber phải xây dựng các tiêu chuẩn về dịch vụ và quy tụ đủ số lượng xe để phủ sóng khắp nơi. Không thuê tài xế, Uber phải có cách để đảm bảo tài xế đạt tiêu chuẩn phục vụ tương tự các hãng taxi truyền thống. Theo ông Đặng Việt Dũng, Tổng giám đốc Uber Việt Nam, tài xế được xếp hạng theo thang đánh giá từ chính khách hàng. Uber có những ngưỡng đánh giá để khuyến nghị tài xế cải thiện dịch vụ nếu nhận được nhiều lời phàn nàn từ khách hàng. Tài xế nào không tuân thủ sẽ bị loại ra khỏi hệ thống của Uber. Với các công ty xe hợp tác với Uber, một tài xế bị loại ra khiến họ phải tốn chi phí thuê tài xế mới nên cũng phải nỗ lực đảm bảo chất lượng.

Câu chuyện hợp tác của Uber với nhà xe để xây dựng đội xe lớn không gì khác hơn là việc trao cơ hội gia tăng thu nhập. Theo ông Đặng Việt Dũng, các công ty vận tải có hệ thống dịch vụ vận chuyển chuyên nghiệp rất hào hứng tham gia hợp tác với Uber, vì họ có thêm nhiều khách hàng, giảm thời gian xe nằm chờ khách, gia tăng thêm doanh thu. Chưa kể, Uber còn tạo cơ hội có việc làm, kiếm thêm thu nhập cho những người sở hữu xe cá nhân hoặc vay ngân hàng để mua xe tự kinh doanh, giúp họ không tốn nhiều thời gian và chi phí đầu tư để xây dựng thị trường, tìm kiếm khách hàng.

Rượt đuổi

Theo ông Trần Anh Minh, Phó tổng giám đốc Kế hoạch đầu tư Vinasun, kinh doanh taxi truyền thống sẽ cạnh tranh không lại về giá với xe Uber, do xe Uber không phải thực hiện các điều kiện kinh doanh về taxi theo quy định pháp luật và đặc biệt là không nộp thuế. Theo tính toán của ông Minh, riêng việc Uber không tuân thủ các quy định pháp luật về thuế đã khiến mức giá của họ thấp hơn 10% so với giá cước của Vinasun. “Nếu Vinasun thực hiện theo cách thức như Uber đang làm thì hoàn toàn có thể áp dụng mức giá như xe Uber”, ông Minh khẳng định.

Không chạy theo cuộc chiến về giá, Vinasun quyết định chọn cách cạnh tranh trực diện bằng chính công nghệ. Vinasun đã xây dựng ứng dụng gọi xe taxi với tên gọi là Vinasun App, cho phép hành khách gọi xe bằng smartphone. Các lợi thế vốn có trên Uber, như kết nối người sử dụng với tài xế gần nhất, cung cấp thông tin ước tính về cước phí cho một quãng đường, thời gian chờ, theo dõi lộ trình xe, biển số xe, tên và hình ảnh tài xế… đều có trên ứng dụng Vinasun App. Ứng dụng này cũng sẽ giám sát và quản lý chặt chẽ hành trình di chuyển và giá cước nên hành khách không lo bị tài xế chạy lòng vòng.

3

Bên cạnh đó, ứng dụng Vinasun App còn hỗ trợ mạnh mẽ cho tài xế, giúp họ không phải tranh giành khách (vì hành khách tự chọn xe trên phần mềm hoặc do hệ thống tự điều hành xe); nắm được tình hình giao thông trên các tuyến đường để tránh những khu vực kẹt xe; kiểm tra lượng xe đang đậu ở các điểm tiếp thị để quyết định cho xe chạy vào hay không, tránh tình trạng thừa, thiếu xe ở các điểm tiếp thị.

Vinasun App còn chấp nhận tất cả các hình thức thanh toán như thẻ Visa, Master Card, thẻ ATM, thẻ đồng thương hiệu Vinasun, tiền mặt hoặc coupon. Chưa kể, nếu hành khách để quên đồ đạc trên xe cũng dễ dàng tìm lại được, do thông tin của xe, tài xế đều được lưu trữ đầy đủ trong lịch sử chuyến đi của ứng dụng và trên hệ thống. Sau khi kết thúc chuyến đi, hành khách có thể đánh giá mức độ hài lòng đối với tài xế, dịch vụ trên xe.

Hiện nay, chỉ cần hành khách gọi taxi bằng điện thoại di động đến tổng đài thì hệ thống phần mềm sẽ phản hồi cho hành khách bằng tin nhắn SMS gồm các thông tin chi tiết về xe sẽ đón khách như: số xe, số điện thoại liên lạc của tài xế, thời gian đến đón.

“Tận dụng thế mạnh công nghệ, Vinasun đang tiến đến chiến lược mới trong cách tiếp cận khách hàng, mở ra phương thức kinh doanh mới hiệu quả hơn. Giờ đây, Vinasun cho phép khách thực hiện các cuộc gọi taxi theo hướng đa dạng từ kênh truyền thống gọi về tổng đài cho đến thực hiện cuộc gọi bằng ứng dụng”, ông Trần Anh Minh giải thích thêm.

Kẻ tám lạng, người nửa cân

Sự thay đổi mạnh mẽ của Vinasun cũng đã làm phát lộ những điểm “hở sườn” của Uber. Theo ông Tạ Long Hỷ, Phó tổng giám đốc Vinasun, hiện Uber buộc khách sử dụng điện thoại thông minh và phải có thẻ Visa hay Master Card, đồng nghĩa với việc chỉ chấp nhận đối tượng khách khá cao cấp. Trong khi Vinasun có thể phục vụ nhiều đối tượng hơn, từ bình dân, trung lưu đến cao cấp. Giờ đây với Vinasun App, chỉ cần vận dụng kết hợp một cách hài hòa giữa công nghệ hiện đại với nền tảng taxi truyền thống là Vinasun đã đủ sức cạnh tranh với Uber.

Uber tung ra khá nhiều chiến lược chiêu thị, như tặng tiền thưởng cho khách, hạ giá giờ thấp điểm… với mục đích thu hút khách bằng giá rẻ, nhưng lại có cách tính giá khiến cho khách có thể phải gánh chịu rủi ro. Chẳng hạn như tính giá theo thời gian xe chạy mà nếu kẹt xe thì giá này có khi vượt cả giá tính theo km hành trình. Giá giờ cao điểm của Uber cũng tăng gấp nhiều lần so với thông thường. Hơn nữa, Uber sử dụng các thuật toán phân tích, nhưng chỉ đưa ra mức giá khuyến nghị cho tài xế. Như vậy, giá cước xe Uber linh hoạt và nếu người tiêu dùng không chú ý, họ có thể phải trả giá cao hơn so với mặt bằng giá chung trên thị trường. Trong khi giá cước xe Vinasun đã đăng ký với cơ quan quản lý nhà nước nên luôn ổn định.

Từ góc nhìn của khách hàng, một câu hỏi rất đáng đặt ra là khi đã có ứng dụng tương tự Uber, khách hàng của Vinasun liệu có được hưởng một mức giá tốt hơn hiện nay? Ông Hỷ cho biết, trong tương lai sẽ có mức giá tốt, nhưng thay đổi cụ thể là bao nhiêu thì cần để ứng dụng chạy một thời gian mới phân tích, đánh giá được.

Cuộc chơi đường dài

Động thái xoay chuyển theo thời cuộc cho thấy sự linh hoạt về mặt chiến lược của Vinasun. Thế mạnh của Uber là xe đời mới, đón nhanh, cho khách hàng cảm giác có xe riêng, tài xế riêng và giá thành rẻ hơn. Nhưng giờ đây Uber cũng sẽ đối mặt với Vinasun theo đúng cách mà họ đã khai phá.

4

Một khó khăn khác mà Uber phải đối diện là tuân thủ quy định pháp luật về kinh doanh taxi. Ông Đặng Việt Dũng cho biết, trong các lần làm việc với các cơ quan bộ ngành ông luôn khẳng định, Uber hoạt động kinh doanh về công nghệ. Tuy nhiên, cơ quan quản lý nhà nước chưa đưa ra kết luận về điều này.

Đúng là Uber cung cấp dịch vụ kết nối giữa người có xe và người có nhu cầu đi xe dựa trên nền tảng công nghệ, nhưng cách vận hành kinh doanh không khác gì một đơn vị kinh doanh vận tải. Trong khi đó, kinh doanh taxi có rào cản gia nhập ngành khá cao, đó là chi phí đầu tư khá cao cho một chiếc xe taxi. Phải đầu tư nhiều trang thiết bị quản lý cước phí và lộ trình, các chi phí như chi phí bãi xe, bảo hiểm, bảo trì và lệ phí. Ngoài ra, thời hạn để được cấp phép kinh doanh taxi cũng được cơ quan nhà nước thẩm định khá lâu.

Gần đây, Uber đang được các cơ quan quản lý nhà nước đưa vào “tầm ngắm” để truy thu thuế. Cơ quan thuế TP.HCM cho biết, họ quyết tâm buộc Uber nộp thuế trong năm 2016. Ngược lại, Uber cho rằng, họ không điều hành hoạt động taxi và đã nộp thuế tại Hà Lan.

Trong một động thái quyết liệt, vào giữa năm 2015, các cơ quan thanh tra giao thông cũng đã phạt nặng những xe hợp tác với Uber nhưng không tuân thủ đúng quy định kinh doanh vận tải hành khách. Đây là đòn giáng mạnh vào thu nhập, đặt các chủ xe hợp tác với Uber vào nguy cơ rủi ro về kinh doanh.

Theo một chuyên gia, việc thu thuế có thể thực hiện trực tiếp với Uber hoặc chủ xe hợp tác với Uber. Việc thu từ Uber xem ra là khá khó khăn, do trụ sở của hãng nằm tại Hà Lan, trong khi Uber chỉ vận hành chi nhánh tại Việt Nam. Khả thi hơn là đánh thuế vào các nhà cung cấp dịch vụ cho Uber. Nếu cơ quan quản lý nhà nước thực hiện cách này, thì các loại thuế phải đóng (gồm thuế thu nhập cá nhân, thuế VAT và nộp 20% phí trên doanh thu) sẽ làm cho các nhà xe hợp tác với Uber giảm đáng kể thu nhập, phải nâng giá cước xe để bù đắp…

Chính vì thế, Vinasun xác định sẽ tiếp tục đầu tư mạnh vào các điểm tiếp thị để duy trì thị phần, đồng thời tiếp tục nâng cấp chất lượng dịch vụ, vốn là yếu tố chính tạo ra thương hiệu cho công ty lâu nay. Một năm, Vinasun thay bình quân 700-800 xe cũ bằng xe mới. Việc đầu tư xe mới sẽ làm gia tăng chi phí khấu hao, có thể giảm biên lợi nhuận trong ngắn hạn, nhưng dư địa phát triển của Vinasun còn khá rộng, cũng như thị phần có thể khai phá còn nhiều.

“Với công nghệ mới, mô hình kinh doanh của Vinasun không chỉ kết nối phục vụ khách hàng một cách nhanh nhất mà còn giúp mở rộng nhanh thị phần trong một thời gian ngắn”, ông Minh tự tin khẳng định.

Minh Phương