Tiền ảo – Sự bùng nổ và tương lai

Chỉ chưa đến 10 năm, Bitcoin – một đồng tiền ảo được tạo ra trong vô vàn nghi hoặc về sự tồn tại của nó, đã từng bước thu hút mọi ánh nhìn từ dư luận, tạo nên những “cơn sốt” trong giới đầu tư, và liên tục thiết lập những kỉ lục về giá, từ chỉ vài cent/một đồng đã lên đến hơn 4000$/đồng vào tháng 9/2017. Cũng trong khoảng thời gian đó, Bitcoin đã kéo theo sự ra đời của hàng trăm “người anh em” tiền ảo khác như Ethereum, Ripple, Litecoin… Hiện nay, nếu cho rằng tiền ảo có thể thay thế những tiền thật của nhiều quốc gia thì lập luận này vẫn còn rất mơ hồ, nhưng sự phát triển và bùng nổ của tiền ảo thì là có thật và chưa thấy được điểm dừng. Liệu tương lai nào đang chờ đợi nó ở phía trước?

Tương tự với nhiều đồng tiền ảo khác, Bitcoin hoạt động dựa vào những thuật toán mật mã cao cấp, có cấu trúc là mã nguồn mở, cũng có nghĩa bất kì ai với hiểu biết về lập trình đều có thể kiểm tra mã nguồn này, nhưng sẽ không thể thay đổi được nó. Các giao dịch đồng Bitcoin sẽ được ghi lại trên một Block – hiểu đơn giản là cuốn sổ kế toán trên mạng, thông tin về giao dịch khi đã được ghi lại trên Block thì không thể thay đổi hay xóa đi. Và công nghệ kết hợp các Block này lại được gọi là Blockchain – đây là phương thức để tất cả mọi người sẽ quan sát được lịch sử và thông tin về giao dịch của mình.

Trong giao dịch trực tiếp thì tính bảo mật của tiền ảo cao đến đâu? Khi một tài khoản Bitcoin mới được mở ra, nó sẽ có số tài khoản cùng một dãy mã số bí mật. Thời điểm giao dịch được tiến hành, một dãy kí tự được mã hóa (hay còn được coi là chữ kí ảo) sẽ được tạo ra dựa trên dãy số bí mật của tài khoản cùng các thông tin khác của giao dịch (như số tài khoản 2 bên, số Bitcoin trao đổi…). Về phía người cùng giao dịch sẽ có một công cụ mã hóa khác để xác nhận chữ kí ảo kia là chính xác. Không như chữ kí thường ngoài đời, chữ kí ảo không thể bị sao chép và sử dụng lại, chúng chỉ xuất hiện một lần cho mỗi giao dịch.

Vậy liệu người dùng có thể gian lận bằng cách thực hiện cùng lúc cả 2 giao dịch với tất cả số tiền mình có trong tài khoản? Ví dụ như ở ngoài đời thực, bạn viết hai tấm séc cho hai người, nếu như ai mang tấm séc đến ngân hàng đổi trước sẽ được ưu tiên, người thứ nhất đổi xong và tài khoản của bạn hết tiền thì người thứ hai sẽ không nhận được gì. Trong giao dịch tiền ảo, dù cho số lượng các giao dịch là rất lớn và không có bên thứ ba như ngân hàng đứng ra đảm bảo, nhưng hệ thống có phương thức riêng về thứ tự ưu tiên. Mỗi khi một giao dịch được “chốt”, nó sẽ được hệ thống sắp xếp một cách ngẫu nhiên theo thứ tự trước sau vào một dãy các giao dịch đang chờ được thông qua. Bằng cách này, sẽ không có trường hợp một người dùng gian lận bằng cách thực hiện đồng thời cả 2 giao dịch với tất cả số dư tài khoản.

Vậy làm cách nào để tạo ra những đồng tiền ảo? Tiền ảo như Bitcoin hay Ethereum không tự nhiên xuất hiện và rơi vào tài khoản của chúng ta. Nó được tạo ra bởi hoạt động “đào” – khi máy tính tham gia vào hoạt động xác minh giao dịch và ghi chúng vào Blockchain thì chúng sẽ được hệ thống trả công bằng đồng Bitcoin. Hiện tại, theo nguyên lý hoạt động của hệ thống, cứ mỗi 10 phút thì sẽ có 12,5 đồng Bitcoin được đào lên và phân phối đến các “thợ đào”. Theo lập trình sẵn, số Bitcoin được đào lên mỗi 10 phút này sẽ giảm một nửa sau 4 năm: 4 năm trước sẽ là 25 Bitcoin được đào lên mỗi 15, hiện nay đang là 12,5 Bitcoin được đào lên mỗi 10 phút, và đến khoảng 2020 sẽ chỉ còn 6,25 Bitcoin mỗi 10 phút. Cứ theo nguyên tắc này, thì đến năm 2140 sẽ có tổng cộng tất cả là 21 triệu đồng Bitcoin được đào lên, và sau đó sẽ không còn Bitcoin để đào nữa. Đơn vị nhỏ nhất của đồng Bitcoin là 1/100.000.000 đồng, nó được gọi là một Satoshi (nhân vật sáng lập nên đồng Bitcoin).

Tính ẩn danh trong giao dịch: không ai có thể truy xét được các giao dịch tiền ảo của người dùng, chỉ trừ trường hợp người dùng công khai thông tin về ví tiền ảo của mình. Không một ai, ngoài người chủ sở hữu ví tiền ảo biết được họ có bao nhiêu đồng tiền ảo trong ví. Kể cả trong trường hợp thông tin ví tiền ảo bị công khai, việc tạo nên một ví mới là rất đơn giản. Chính những ưu điểm này đã khiến tiền ảo bảo mật danh tính và lịch sử giao dịch của người dùng tốt hơn rất nhiều so với các hệ thống tiền tệ “thật” hiện nay.

Không thể bị tịch thu: chỉ trong trường hợp một ai đó buộc bạn phải gửi đồng tiền ảo của mình cho họ, còn lại bạn hoàn toàn tự do sở hữu và sử dụng số tiền ảo của mình. Ngay cả chính phủ cũng không thể tịch thu hay đóng băng tài khoản tiền ảo của bạn.

Không mất thuế, không mất phí giao dịch: nếu như với các loại tiền thông thường, việc mất phí cho bên thứ ba (như ngân hàng) hay phải đóng thuế (như VAT) trong giao dịch là việc khá phổ biến, thì với tiền ảo thì không có bên thứ ba nào can thiệp được vào giao dịch, nên bạn sẽ không phải chịu tổn thất về phí hay thuế. Đây là ưu điểm khiến giao dịch qua tiền ảo trở nên hấp dẫn hơn rất nhiều so với tiền thật.

Không thể bị làm giả: tiền giả là rủi ro mà ai cũng sẽ lúc phải đối mặt khi giao dịch bằng hệ thống tiền tệ thông thường. Từ tiền giấy, vàng, bạc…đều có thể bị làm giả, nhưng tiền ảo như Bitcoin thì không, vì nó không hiện hữu dưới dạng vật chất.

Khó có lạm phát: đây có lẽ là lý do tiền ảo như Bitcoin được xem là “đồng tiền của tương lai”. Thông thường, một chính phủ có thể in tiền giấy ra bao nhiêu tùy họ muốn. Việc có quá nhiều tiền được in ra và đưa vào sử dụng sẽ làm giảm giá trí của đồng tiền – hay lạm phát. Nhưng với trường hợp của Bitcoin, sẽ chỉ có 21 triệu đồng được “đào” lên, và mọi người đều biết đến điều này. Nên trong tương lai, khi tất cả đồng Bitcoin đã được đào lên thì nguy cơ lạm phát là không có.

Đơn vi: tỷ USD

Nguồn CoinMarketCap

Sự phổ biến và giá thị trường của các đồng tiền ảo như Bitcoin, Ethereum, Litecoin…đang ngày càng mạnh lên, nó cho thấy sự đón nhận của giới đầu tư, người dùng và cả những chính phủ. Nhưng trong tương lai gần, liệu con đường phát triển của tiền ảo sẽ chỉ “trải hoa hồng” hay không? Câu trả lời là điều này khó xảy ra.

Trước hết, những đơn vị chấp nhận thanh tiền bằng tiền vẫn còn hạn chế, dù cho con số này tăng lên nhưng tổng thể tiền ảo vẫn còn đặc thù cho nhóm người biết và hiểu về công nghệ. Số lượng người sử dụng tăng lên nhưng vẫn có quá ít cửa hàng chấp nhận nó như một phương thức thanh toán. Sự kém phổ biến này là rào cản để tiền ảo trở nên thông dụng, hay xa hơn là có thể thay thế được tiền thật.

Giá thị trường biến động cao: chỉ mất vài năm để giá một đồng Bitcoin nhảy từ vài cent lên đến gần 5000$. Giá thị trường của tiền ảo kể từ khi nó ra đời cho đến nay vẫn chưa cho thấy được sự ổn định, nó thường dao động với biến độ lớn mỗi lần tăng giảm. Đây là một điều hấp dẫn với giới đầu cơ, nhưng lại tiềm ẩn rủi ro cao cho mỗi nhà đầu tư muốn tham gia vào thị trường.

Can thiệp từ chính phủ: không phải quốc gia nào cũng có cái nhìn thân thiện với tiền ảo. Các lệnh cấm và siết chặt thị trường tiền ảo như những gì Trung Quốc đã làm dễ dàng đẩy các đồng tiền ảo nằm ngoài pháp luật và trở nên không được chấp nhận trong giao dịch.

Công cụ của rửa tiền và thị trường chợ đen: Tổng thống Nga Vladimir Putin từng phát biểu cho rằng các loại tiền ảo ngày càng trở nên nguy hiểm, và bị sử dụng vào mục đích tội phạm. Tiền ảo dễ dàng được lạm dụng để rửa tiền, trốn thuế hay khủng bố tài chính. Chính nguyên nhân này khiến tiền ảo mất đi sự thiện cảm từ các chính phủ hay người dùng.

“Bitcoin không phải là đồng tiền dành cho một chính phủ, nó là đồng tiền toàn cầu dành cho người dân”, Wences Casares – một nhà đầu tư tiền ảo nổi tiếng đã từng phát biểu như vậy về tương lai của đồng Bitcoin. Dù cho phải đối mặt với những hạn chế và sự nghi hoặc về sự tồn tại của mình, tiền ảo vẫn đang cho thấy đà đi lên như vũ bão khi giá trị cùng sự chấp nhận tăng lên từng ngày. Liệu nó có thật sự là “đồng tiền của tương lai” hay không? Thật khó để trả lời câu hỏi này, nhưng tiền ảo có lẽ thực sự là đồng tiền toàn cầu của hiện tại.

Cuộn Xuống

Cuộn Lên