Ngày càng nhiều các start-up Trung Quốc muốn khởi nghiệp và bước ra thế giới chứ không còn quanh quẩn ở đại lục. Thế hệ trẻ với các nhà sáng lập doanh nghiệp mới tại Trung Quốc đang là lớp người dẫn dắt xu hướng này.

Siêu nhỏ và siêu di động

Ở ngoại ô Quảng Châu, một thành phố tại miền Nam Trung Quốc có một công viên bị bỏ hoang, cây cối bị chặt mất phần ngọn cùng âm thanh vù vù trong đêm tối khiến cho nơi đây càng thêm phần ma mị. Vậy nhưng, nơi kỳ lạ này chính là bãi đất thử nghiệm của EHang – một start-up Trung Quốc chuyên sản xuất drone (máy bay không người lái). Một nhân viên của EHang cho biết, ngọn cây đều bị chặt sở dĩ là để tránh cho drone không bị va vào. Hu Huazhi, nhà sáng lập EHang, đang trong tâm trạng cực kỳ phấn khích. Công ty của ông gần đây đã thiết lập một kỷ lục thế giới cho một cuộc trình diễn drone ở Quảng Châu với 1.000 chiếc drone nhỏ đã bay một cách có trật tự trong hôm đó. Sắp tới, EHang có kế hoạch tung ra dịch vụ taxi bay không người lái với một chiếc drone khổng lồ, có thể chở một người. Dubai gần đây đã ký thỏa thuận với EHang để tung ra loại taxi drone này.

EHang là ví dụ tiêu biểu cho một loại hình doanh nghiệp mới của Trung Quốc, được một số người gọi tên là “micro-multinational” (tạm dịch – công ty đa quốc gia siêu nhỏ, tự khởi nghiệp và được sinh ra trong môi trường toàn cầu để bước chân vào các thị trường quốc tế).

Trong quá khứ, các công ty kinh doanh hàng tiêu dùng Trung Quốc và các công ty start-up chỉ chăm chỉ “cày cấy” ở thị trường nội địa. Trừ một vài trường hợp ngoại lệ hiếm hoi là các gã khổng lồ về công nghệ, rủng rỉnh tiền như Lenovo, Haier và Huawei dám bước ra thị trường quốc tế. Điều này cũng dễ hiểu: nền kinh tế đại lục Trung Quốc khi đó tăng trưởng với tốc độ 2 con số và tầng lớp trung lưu đang lên của Trung Quốc rất háo hức trông chờ các sản phẩm mới. Trong khi đó, thực hiện chiến lược marketing và phân phối tại đại lục Trung Quốc cũng dễ dàng hơn so với triển khai ở nước ngoài.

Đổi chiều ra thế giới

Nhưng thời thế đang thay đổi, ngày càng nhiều các start-up Trung Quốc muốn bước ra thế giới chứ không còn quanh quẩn ở đại lục. Thông thường các nhà sáng lập những start-up này đều từ đại lục Trung Quốc, nhưng làm việc hoặc học tập ở nước ngoài. Theo Benjamin Joffe thuộc Hax, một công ty sản xuất “máy gia tốc” phần cứng ở Thâm Quyến, các start-up thực ra không có lựa chọn nào khác ngoài việc mở rộng chân trời ra thế giới. Lý do là các sản phẩm của họ rất thời thượng và đắt đỏ đối với những người tiêu dùng vốn tiết kiệm tại Trung Quốc. Vì thế, họ phải tìm cửa mưu sinh ở nước ngoài.

Jasen Wang, nhà sáng lập Makeblock (một start-up có trụ sở ở Thâm Quyến, chuyên bán các thiết bị robot D.I.Y – tự làm lấy) cho biết, ông ra nước ngoài ngay từ khi khởi nghiệp. Công ty của ông đã nhanh chóng bước chân vào các thị trường phát triển. Doanh số bán hàng ở nước ngoài (bao gồm bán cho các nhà bán lẻ lớn như Radio Shack của Mỹ) chiếm tới gần 3/5 tổng doanh thu của Makeblock.

Theo Shi Yi, một doanh nhân serial entrepreneur (những người thành lập những công ty mới sau khi đã làm chủ một hay nhiều doanh nghiệp trước đó) thì Internet và di động đã góp phần làm nảy sinh ra những mô hình kinh doanh mới thực sự sáng tạo. Công ty của Shi Yi – DotC United – tìm kiếm các mô hình tại đại lục rồi sau đó áp dụng chúng cho các thị trường nước ngoài.

Musical.ly là một micro-multinational khác, được định giá ở mức khoảng 500 triệu USD, Musical.ly là một trong những ứng dụng nóng sốt nhất trong giới trẻ phương Tây. Hơn 100 triệu người ở tuổi teen đã dùng ứng dụng này để chia sẻ các đoạn video ngắn mà trong đó họ hát nhép theo các bài hát nổi tiếng. Giới teen và các bậc cha mẹ có thể sẽ cảm thấy ngạc nhiên khi phát hiện ra ứng dụng đang lên cơn sốt này được điều hành bởi các kỹ sư Trung Quốc luôn làm việc 24/7 trong một văn phòng không gian mở ở Thượng Hải.

Alex Zhu, đồng sáng lập Musical.ly cho rằng, công ty của ông có thể trở thành “Instagram dành cho video âm nhạc”. Thế nhưng, Musical.ly dù khuấy đảo thị trường quốc tế, nhưng lại thất bại ở sân nhà. Lý do là trẻ em ở tuổi đến trường tại Trung Quốc phải bỏ ra quá nhiều giờ làm bài tập ở nhà và còn phải học thêm sau khi tan học. Vì thế, chúng không có thời gian chơi đùa với ứng dụng Musical.ly. Ngược lại, ông quan sát thấy, các trẻ em Mỹ lại có nhiều thời gian rảnh rỗi để chơi và thử nghiệm với truyền thông xã hội sau 3 giờ chiều.

Một điều nữa là trong quá khứ, nỗi lo sợ bị kiện tụng liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ đã khiến cho nhiều công ty Trung Quốc chỉ dám quanh quẩn ở thị trường nội địa. Nhưng các micro-multinational mới thì lại không ngại đối mặt trực diện với vấn đề bản quyền.

Ninebot, một công ty có trụ sở tại Bắc Kinh chuyên sản xuất các phiên bản xịn hơn của chiếc scooter tự cân bằng do Segway (Mỹ) phát minh. Đối mặt với một vụ kiện quyền sở hữu trí tuệ từ phía Segway, cách đối phó của Ninebot đơn giản là… mua luôn Segway. Hiện tại, theo Joffe, Ninebot còn cải tiến “hơn cả Segway” để sau sáp nhập sẽ vươn ra khắp thế giới.

Neil Shen, thuộc hãng đầu tư mạo hiểm Mỹ Sequoia cho rằng, tất cả những điều này chỉ ra một xu hướng đang lên. Tăng trưởng chậm lại tại Trung Quốc có nghĩa thị trường nội địa hiện kém hấp dẫn hơn so với trước đây. Một thế hệ các doanh nghiệp trẻ không ngại vươn ra thế giới và họ đang là người dẫn dắt xu hướng này. David Cogman, thuộc hãng tư vấn McKinsey, vốn làm việc với nhiều doanh nhân khởi nghiệp Trung Quốc cho biết, trào lưu ra nước ngoài lại là “chuyện thường xuyên được bàn đến” khi ông tư vấn cho các doanh nghiệp.

Thành Lợi

(theo The Economist)

Vì sao các start-up Trung Quốc tiến nhanh?

– Sinh ra tại Trung Quốc nhưng được nuôi trong môi trường toàn cầu

– Hòa nhịp nhanh với quốc tế

– Biết nắm bắt cơ hội và tìm lợi nhuận cao hơn ở thị trường quốc tế

– Sẵn sàng đương đầu với các vấn đề pháp lý

print