Start-up và nhà đầu tư “giống như đôi vợ chồng”, làm sao để hòa thuận?

“Mối quan hệ giữa start-up và nhà đầu tư bản chất giống như một mối quan hệ vợ chồng vậy, sẽ có lúc cơm không lành canh không ngọt, quan trọng là làm sao để cả hai cân bằng được với nhau, thì kinh doanh mới bền lâu được”, ông Trần Anh Dũng, CEO kiêm sáng lập công ty cung cấp sản phẩm dịch vụ cho người dùng di động MOG nêu quan điểm.

VeXeRe là một start-up trong lĩnh vực bán vé (vexere.com, phát triển từ tháng 7/2013) đã trải qua 2 lần gọi vốn thành công lần lượt với hai quỹ đầu tư nước ngoài là CyberAgent Ventures (Nhật Bản) và Pix Vine Capital (Singapore). Trong một buổi trao đổi với phóng viên Doanh Nhân Online, CEO Trần Nguyễn Lê Văn kể lại: “Các nhà đầu tư Việt Nam rất cẩn trọng trong đầu tư, còn những nhà đầu tư nước ngoài lại rất ngại đầu tư cho một start-up ở Việt Nam vì khó khăn trong thủ tục rót vốn, cũng như thoái vốn. Do vậy tôi cho rằng, việc tìm kiếm được một start-up sẵn sàng đầu tư cho mình là rất khó khăn”. Gặp được nhau đã khó, vậy làm sao để mối quan hệ giữa start-up và nhà đầu tư được như ý?

Cần bằng vì lợi ích chung

Khi đàm phán hợp đồng đầu tư, các điều khoản về quyền quản lý, ra quyết định thường rất chặt chẽ và cho phép nhà đầu tư chi phối việc quản trị của startup. Việc ra quyết định mua sắm hay chi tiêu của các nhà sáng lập start-up sẽ phải thông qua phía nhà đầu tư. Điều này khiến start-up cảm thấy bị kìm hãm trong việc kinh doanh của mình.

Tuy nhiên vấn đề này cần nhìn nhận trên một lăng kính khác. Các start-up thường thiếu kinh nghiệm trong quản trị doanh nghiệp. Do vậy, các điều khoản quản lý từ phía nhà đầu tư thường nhằm để quản lý và phòng ngừa rủi ro từ các quyết định của phía start-up. “Không nhà đầu tư nào muốn lôi các điều khoản hợp đồng ra để o ép làm các start-up không phát triển được cả, vì start-up có phát triển thì tiền đầu tư của họ mới sinh lời chứ”, vị CEO của MOG nói.

Làm đúng theo cam kết ban đầu

Dùng tiền vào đâu, tiêu vào chỗ nào, để lượng tiền sinh sôi nảy nở tiếp cho các nhà đầu tư hài lòng là vấn đề cần start-up giải quyết.

Sau 2 năm hoạt động, website của VeXeRe đã giới thiệu thông tin của hơn một nghìn nhà xe trên khắp Việt Nam đến khách hàng. Hiện nay, Vexere.com thu hút được 700.000 khách truy cập mỗi tháng, trở thành website đặt vé xe khách lớn nhất Việt Nam về mặt người dùng và số lượng xe khách. “Ở trường hợp của VeXeRe, CyberAgent Ventures đã thực sự giúp đỡ start-up của mình rất nhiều, thậm chí việc gọi vốn thành công lần thứ 2 của công ty với quỹ Pix Vine Capital là nhờ có sự tư vấn và giúp đỡ rất nhiệt tình từ phía nhà đầu tư CyberAgent Ventures”, CEO của VeXeRe kể lại.

Mỗi quan hệ giữa nhà đầu từ và start-up được xây dựng trên nền tảng cam kết và tin cậy lẫn nhau. “Tôi cho anh 1 triệu đô để anh đầu tư vào phát triển thị trường, chứ không phải để anh cầm đi mua nhà. Chỉ có 2 loại start-up không chơi được với nhà đầu tư, một là trí trá không thực hiện đúng cam kết ban đầu với nhà đầu tư, hai là làm không ra gì, tất cả các KPI đề ra thực tế lại  không làm được”, ông Trần Anh Dũng nói.

Chẳng hạn, Zenefits (Mỹ) là một start-up cung cấp phần mềm quản lý chế độ đãi ngộ lao động miễn phí. Start-up này đã thu hút 583 triệu USD và được các nhà đầu tư định giá 4,5 tỷ USD. Tuy nhiên, sau một năm phát triển thịnh vượng, Zenefits ngủ quên trên doanh số bán hàng. Văn phòng thường xuyên tiệc tùng. Nhân viên bán hàng của Zenefits được dạy để nói dối khách hàng về chất lượng sản phẩm. Sau đó, cuộc chiến công khai giữa Zenefits và ADP – nhà cung cấp dịch vụ quản lý tiền lương – nổ ra, khi ADP tỏ ra quan ngại trước phương pháp mà Zenefits dùng để truy cập thông tin cho khách hàng của công ty.  Zenefits mất kiểm soát và bị “bẻ gãy”, CEO Zenefits từ chức, vị CEO mới lên tiếp quản sa thải 250 người, công ty bị điều tra vì nghi ngờ bán bảo hiểm không có giấy phép ở một số bang tại Mỹ.

Ở Việt Nam trường hợp của Beyeu.com cũng là một ví dụ. Beyeu.com là sản phẩm của Project Lana và IDG Ventures. Theo trang công nghệ Tech In Asia, “sự ra đi” của Beyeu có thể là do áp lực cạnh tranh gay gắt của thị trường hoặc thiếu kinh nghiệm trong lĩnh vực thương mại điện tử. Cả 2 mặt hàng chủ đạo của website này là tã và sữa. Một hộp sữa cân nặng trên 1kg, tã thì trên 3kg dẫn đến chi phí giao nhận cao, phí lưu trữ hàng hóa cũng cao, trong khi lợi nhuận ngành hàng này rất thấp, chỉ khoảng 5% tổng doanh thu. Chính vì thế, beyeu.com bán càng nhiều thì lỗ càng cao, vì lợi nhuận thu về không đủ chi phí vận hành. Nguồn tài chính cho dự án Beyeu.com ngày một thu hẹp. Beyeu.com phải đóng cửa cùng lời nhắn khiến cộng đồng start-up không khỏi sốc: “Thương mại điện tử cần rất nhiều tiền. Nhiều công ty quyết định không đốt tiền nữa. Chúc may mắn cho những người đang tiếp tục cố gắng”.

“Nếu start-up làm việc không hiệu quả, thì rất khó để duy trì quan hệ với nhà đầu tư”, ông Trần Anh Dũng chia sẻ.

Thấy được “nhiệt” trong startup cho “đứa con chung”!

Tất nhiên nhà đầu tư luôn quan tâm tới kết quả công việc. Tuy vậy, các kết quả kinh doanh cũng chỉ là một phần để các nhà đầu tư muốn duy trì mối quan hệ với start-up. Rất nhiều nhà đầu tư quan tâm đến tính cam kết, sự nhiệt huyết của đội sáng lập viên.

Nguyễn Ngọc Điệp, CEO Vật Giá kể rằng, bản kế hoạch kinh doanh của Vật Giá đem tới IDG Venture gọi vốn đầu tư chỉ bao gồm 2 tờ A4, nhưng ông Nguyễn Hồng Trường, phó chủ tịch quỹ đầu tư IDG Việt Nam vẫn quyết định đầu tư. Lý do được IDG Việt Nam đưa ra vì nhìn thấy có 3 điểm quan trọng trong bản kế hoạch của Vật Giá: mô hình kinh doanh lạ, thị trường kinh doanh lớn, đội ngũ sáng lập trẻ và nhiều tham vọng.

Tương tự là trường hợp của VeXeRe. Đội ngũ sáng lập viên của Vé xe rẻ ngày đầu gồm 3 người, Trần Nguyễn Lê Văn, Đào Việt Thắng và Lương Ngọc Long. Cuối năm 2011, Lê Văn đạt được suất học bổng toàn phần trị giá 86.000 USD tại trường ĐH Thunderbird (bang Arizona, Mỹ). Thắng từng là quản trị viên tập sự của ngân hàng ANZ, tốt nghiệp hạng ưu Cử nhân tài chính ở Mỹ. Còn Long là bạn học với Văn ở Trường Đại học Bách khoa TP.HCM, từng đoạt giải Olympic tin học cấp quốc gia năm 2005.

3 nhà sáng lập Vé xe rẻ, Trần Nguyễn Lê Văn CEO (giữa), Lương Đăng Dũng (trái), Đào Việt Thắng (phải)

Tuy nhiên năm 2012, Lê Văn bỏ dở việc học thạc sỹ và trở về Việt Nam, cùng với Thắng và Long xây dựng start-up VeXeRe. Anh Văn kể: “Chính câu chuyện của chúng tôi, đã chứng minh với nhà đầu tư sự nhiệt huyết của đội. Một người bỏ học từ nước ngoài quay về Việt Nam, một người bỏ tập đoàn đa quốc gia về Việt Nam, một người thì gác lại công ty riêng để làm chung. Và điều này khiến cho nhà đầu tư thấy cái “máu” trong công việc chúng tôi đang làm”.

“Khi mà các nhà đầu tư thấy được tinh thần của start-up, có thể các kết quả kinh doanh vẫn chưa được như kỳ vọng, nhưng startup cho thấy được ở đội ngũ sáng lập sự say nghề, tình yêu với sản phẩm của mình, luôn sẵn sàng làm việc hết mình để đạt được cam kết ban đầu giữa hai bên, thì họ vẫn tin vào start-up và hỗ trợ nhiệt tình”, ông Trần Anh Dũng tại MOG chia sẻ.

Do vậy tùy vào từng trường hợp, tuỳ theo nhà đầu tư là ai, có những nhà đầu tư họ thích làm việc với những người làm được việc, nhưng sự tậm tâm vào mô hình kinh doanh của chính start-up cũng là một yếu tố được đánh giá cao. Không phải lúc nào mối quan hệ của start-up và nhà đầu tư cũng phải duy trì trên các cam kết điều khoản trong hợp đồng.

Xem tiếp

Cuộc chơi mới của Digiworld

Một ngày giữa tháng 6, tại Cafe Park Hyatt Sài Gòn Hotel, ông Đoàn Hồng Việt, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Thế giới Số (Digiworld – DGW) đã chia sẻ với Doanh Nhân về những

Cả nhà đầu tư và thất bại đều là bạn

Nếu muốn đi tới thành công, ít nhất bạn cần phải biết lắng nghe mong muốn của nhà đầu tư, và học hỏi từ thất bại – đó là những yêu cầu tối thiểu với các start-up trong bất cứ

Thước đo cho doanh nghiệp khởi nghiệp: “Coi họ tuột dốc và đi lên ra sao”

Đây là nhận định của ông Nguyễn Lâm Viên, Chủ tịch kiêm TGĐ CTCP Vinamit tại diễn đàn Hàng Việt Nam chất lượng cao và khởi nghiệp được tổ chức ngày 2/3. Theo ông Viên, người khởi nghiệp nên hiểu rõ

CFO tập đoàn REE: Phải biết “thắng” và “ga” ở đâu?

Là CFO của Tập đoàn REE và là con trai của “nữ tướng” Nguyễn Thị Mai Thanh, Nguyễn Ngọc Thái Bình đang chứng tỏ anh là người rất thận trọng trong việc đưa ra các quyết định đầu tư đáng

Kinh doanh cũng là tích đức

Những ngày cuối năm, Khu du lịch Đại Nam (Bình Dương) dốc toàn lực để chuẩn bị khánh thành một dự án mới: trường đua ngựa. Ông Huỳnh Uy Dũng, chủ khu du lịch này cho biết, việc làm trường

Back To Top