Bảo hiểm nông nghiệp: Kẻ đến chợ vẫn đìu hiu

Bảo hiểm nông nghiệp: Kẻ đến chợ vẫn đìu hiu

DoanhNhanOnline – Tổng Công ty cổ phần Bảo hiểm Nông nghiệp ABIC sắp ra mắt thị trường bảo hiểm nông nghiệp, trong khi các đối thủ đến trước đang rời vào tình thế “bỏ thì thương, vương thì tội”. Chương...

Chuyện kinh doanh Tác giả and
DoanhNhanOnline – Tổng Công ty cổ phần Bảo hiểm Nông nghiệp ABIC sắp ra mắt thị trường bảo hiểm nông nghiệp, trong khi các đối thủ đến trước đang rời vào tình thế “bỏ thì thương, vương thì tội”.

Chương trình thí điểm bảo hiểm nông nghiệp (BHNN) được triển khai từ năm 2011 với những hứa hẹn tăng trưởng về dài hạn. Đến nay, các doanh nghiệp tham gia vào lĩnh vực này như Tổng Công ty Bảo hiểm Bảo Việt, Tổng Công ty cổ phần Bảo Minh và Tổng Công ty cổ phần Tái bảo hiểm quốc gia Vinare đều đã oải với những khó khăn trước mắt. Vinare là một điển hình.

Khó tự bảo hiểm mục tiêu lợi nhuận

Theo chuyên viên cao cấp ngành ngân hàng Ngô Thị Thu Vân, CTCK Bản Việt, năm 2012, Vinare lỗ ròng cho chương trình BHNN 19,7 tỷ đồng. Sáu tháng đầu năm 2013, kết quả kinh doanh chung của Vinare khá ổn. Riêng mảng BHNN thì dự kiến doanh thu cả năm sẽ đạt 180 tỷ đồng, tăng 100% so với năm 2012, nhưng vẫn chưa có lời. Thậm chí trong vài năm tới, mảng hoạt động này vẫn khó kỳ vọng mang lại lợi nhuận cho Vinare. Hãng này hiện đang phối hợp với Bảo Việt, Bảo Minh và Tập đoàn Bảo hiểm Thụy Sĩ (Swiss Re) cung cấp bảo hiểm cho nông dân và các công ty hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp. Bảo Việt và Bảo Minh đóng vai trò là các nhà bảo hiểm gốc, trực tiếp khai thác thị trường; tái 70% phí qua Vinare và 30% còn lại được tái một phần cho nhà tái bảo hiểm khác, tùy theo chính sách từng công ty. Thông qua Swiss Re, Vinare tiếp tục tái 90% doanh thu phí nhận tái ra thị trường thế giới. Năm 2012, Vinare nhận tái 86,8 tỷ đồng từ chương trình này và số phí giữ lại chỉ là 8,3 tỷ đồng, chưa tới 10%. Mặc dù lỗ như đề cập ở trên, nhưng do hiện vẫn chưa có chính sách rõ ràng về việc, liệu các doanh nghiệp bảo hiểm tham gia chương trình này có được hỗ trợ hoặc hỗ trợ đến mức nào đối với những khoản lỗ khi triển khai tham gia BHNN, nên Vinare hay bất kỳ doanh nghiệp nào tham gia lĩnh vực này, cũng đang tạm thời xác định “đất vàng” BHNN như một nơi chỉ để gieo và gặt… nhiệm vụ chính trị. Doanh nghiệp nào muốn ngấp nghé kinh doanh vì mục tiêu lợi nhuận, không sớm thì muộn cũng sẽ sờn lòng.

Tiền bồi thường ăn sạch doanh thu

Không riêng gì Vinare lỗ, 6 tháng đầu năm 2013, hoạt động BHNN của các doanh nghiệp khác cũng chẳng mấy suôn sẻ, nếu xét góc độ kinh doanh thuần túy. Thống kê của Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) cho thấy, trong những tháng đầu năm, chỉ riêng số tiền đền bù cho những hộ nuôi trồng thủy sản không thôi đã là 282,9 tỷ đồng. Còn trong hoạt động BHNN nói chung, riêng Vinare và Swiss Re đã lỗ tổng cộng 462 tỷ đồng.

Một ông lớn có vốn chủ sở hữu nhà nước khá lớn là Bảo Việt cho biết, đơn vị này cũng khó tránh khỏi lỗ với nghiệp vụ BHNN. Cụ thể, Bảo Việt đã ký hợp đồng bảo hiểm cho trên 155.000 hộ dân với ba loại hình là cây lúa, vật nuôi và thủy sản, tổng giá trị được bảo hiểm là 3.300 tỷ đồng và trong những tháng đầu năm 2013, doanh thu phí bảo hiểm 190 tỷ đồng, tương đương 50% doanh thu phí BHNN gốc là 304 tỷ đồng tính cho 234.235 hộ dân đã tham gia ký hợp đồng bảo hiểm trên toàn quốc tính đến ngày 30/4/2013. Nhưng trong khi đó, số tiền chi trả bồi thường cho nông dân đã lên tới 350 tỷ đồng. Chỉ riêng bồi thường thiệt hại về tôm cho hai tỉnh Sóc Trăng và Bạc Liêu cũng đã chiếm 340 tỷ đồng. Tức tiền bồi thường ước gấp đôi doanh thu phí bảo hiểm.

Dù vậy, kết thúc 2012, vẫn có doanh nghiệp đặt kế hoạch lạc quan với BHNN. Đó là trường hợp Bảo Minh, dù chỉ tiêu đặt ra cho năm nay là khá khiêm tốn: 58 tỷ đồng doanh thu và bồi thường 35 tỷ đồng. Tuy nhiên, đứng ở góc độ thương mại hóa sản phẩm này, Bảo Minh cũng rất thận trọng khi xác định sẽ “nghiên cứu” và “từng bước thực hiện”.

Có điều tại thời điểm cuối năm 2012, dù rất giàu kinh nghiệm chinh chiến trên thị trường bảo hiểm, nhưng Bảo Minh cũng chưa lường hết được sẽ có ngày phải đối mặt với “vòng bao vây” của người nông dân bắt đền hợp đồng BHNN. Đó là những trường hợp nông dân nuôi tôm tại tỉnh Cà Mau, đã kéo lên UNND tỉnh “kiện” Bảo Minh hồi tháng 5/2013. Và điều đó gây áp lực tới mức Bảo Minh cực chẳng đã, phải tạm ngừng triển khai HĐBH mới nhằm “tập trung vào công tác rà soát, thẩm định lại các hợp đồng ký trong thời gian từ đầu năm đến nay cũng như công tác đền bù”, với lý do “thực tế doanh nghiệp hiện nay không đủ người để cùng một lúc phải giải quyết tốt tất cả các công việc” như chia sẻ của lãnh đạo công ty. Hệ quả không chỉ là Bảo Minh sẽ khó triển khai được sản phẩm để đạt chỉ tiêu như dự kiến mà nghiêm trọng hơn, người dân toàn vùng đồng bằng sông Cửu Long cũng sẽ lãnh đủ, nếu mùa vụ cuối cùng trong năm có rủi ro bất thường xảy ra. Bởi họ đã không được ký HĐBH mới từ nhà cung cấp.

“Đất vàng” hoang phí đến bao giờ?

Khó khăn muôn bề cho doanh nghiệp bảo hiểm, vậy lợi ích từ BHNN liệu sẽ thuộc về nông dân và các doanh nghiệp nông nghiệp? Chưa hẳn! Chuyện người dân tại khu vực đồng bằng sông Cửu Long bị Bảo Minh ngưng ký hợp đồng mới đây là một minh chứng cho thấy rủi ro về phía người nông dân. Mà đó mới chỉ là rủi ro do nhà nông rơi vào thế bị động, phải trông chờ vào doanh nghiệp cung cấp sản phẩm bảo hiểm. Rủi ro này phần nào do họ tự gây ra khi không chấp nhận việc ký HĐBH theo quy định mới – quy định có sửa đổi, bổ sung nhiều về mức phí, trách nhiệm và quyền lợi theo hướng xiết chặt hơn nhằm tránh trục lợi BHNN. Điều này đồng nghĩa với việc người dân sẽ khó khăn hơn nhiều trong trường hợp gặp phải rủi ro và muốn được doanh nghiệp ký hợp đồng bồi thường tiền bảo hiểm.

Có thể hình dung chuyện kinh doanh BHNN của doanh nghiệp và đối tượng thụ hưởng BHNN là nhà nông hiện nay đang diễn ra theo kiểu “sư nói sư phải, vãi nói vãi hay”. Vì vậy, hoạt động BHNN dù được ghi nhận đã có những chuyển biến tích cực trong 2 năm thí điểm, nhưng con đường để loại hình bảo hiểm này phát triển được vẫn rất mịt mù. Rõ ràng, một mảnh đất phì nhiêu do 80% dân số Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp và chưa được khai thác đầy đủ như vậy, lại đang đối diện với nguy cơ bạc màu là điều vô cùng hoang phí. Những cơ chế hỗ trợ nhỏ giọt và ngắn hạn theo kiểu quyết định tăng thêm 10% phí hỗ trợ tham gia BHNN cho người nông dân, từ mức 80 lên 90% kể từ ngày 28/6/2013 chỉ như dã tràng xe cát.

Với một thị trường như thế, thêm một tân binh ABIC xem ra cũng chẳng tạo nên được đột phá gì mới mẻ hơn. Câu chuyện BHNN sẽ còn ở dạng tiềm năng dài dài và ai sẽ ở lại đến cùng vẫn là một câu hỏi chưa có hồi đáp.

Trung Nhật

Bài viết liên quan