..." /> Bấp bênh xuất khẩu gạo - Tạp chí Doanh nhân Online

Bấp bênh xuất khẩu gạo

Bấp bênh xuất khẩu gạo

DoanhNhanOnline – Năm 2013, xuất khẩu gạo Việt Nam đạt số lượng 6.681 triệu tấn với giá FOB gần 2,9 tỷ USD, giảm 13,45% về số lượng và giảm 16,12% về giá trị so với năm 2012. Vẫn còn nhiều...

Chuyện kinh doanh Tác giả and
DoanhNhanOnline – Năm 2013, xuất khẩu gạo Việt Nam đạt số lượng 6.681 triệu tấn với giá FOB gần 2,9 tỷ USD, giảm 13,45% về số lượng và giảm 16,12% về giá trị so với năm 2012. Vẫn còn nhiều dấu hỏi về chiến lược xuất khẩu gạo của Việt Nam trước tình hình cạnh tranh quyết liệt từ láng giềng…
Hãy thận trọng với đối thủ Thái Lan
Ông Trương Thanh Phong – Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA)

Năm 2013 là năm khó khăn cho gạo xuất khẩu Việt Nam, biểu hiện ở việc suy giảm cả về giá trị lẫn số lượng. Điều này có thể được lý giải do các thị trường truyền thống Đông Nam Á giảm mạnh nhu cầu nhập khẩu gạo như: Indonesia không nhập khẩu gạo vào 6 tháng cuối năm 2013; còn Philippines và Malaysia giảm nhập khẩu. Mặc khác, việc Thái Lan “xả hàng” đã làm tăng lượng gạo cung cấp ra thế giới khiến giá lao dốc. Nếu đầu tháng 8/2013, giá gạo Thái Lan vẫn ở mức 480 USD/tấn thì sang các tháng 9, 10, 11 liên tục sụt giá, chạm mức 400 USD/tấn. Để cạnh tranh, Việt Nam buộc phải kéo giá gạo xuống tương ứng. Có thể nói, sự cạnh tranh quyết liệt của gạo Thái Lan đã đẩy Việt Nam xuống vị trí thứ 3 về xuất khẩu gạo (6,6 triệu tấn), sau Ấn Độ (9,6 triệu tấn), Thái Lan (6,8 triệu tấn).

Tuy nhiên có một sự may mắn, đó là việc nhập khẩu gạo tăng vọt từ thị trường Trung Quốc, đặc biệt là xuất khẩu qua đường tiểu ngạch đã giúp tiêu thụ được lúa gạo trong nước và giữ giá trị xuất khẩu bình quân không rớt sâu hơn.

Tình hình xuất khẩu gạo 2014 tiếp tục dự báo ảm đạm, không mấy khởi sắc. Dự báo sản lượng gạo năm 2013-2014 đạt 20-21 triệu tấn, tăng 1-2% so với năm trước và mức tồn kho có thể tăng lên 20 triệu tấn trong năm 2014. Dự báo xuất khẩu của Thái Lan sẽ tăng lên 8,5 triệu tấn trong năm 2014. Do đó, có thể thấy giá gạo Thái Lan có khả năng định hướng giá gạo thế giới và tiếp tục làm suy yếu thị trường trong vài năm tới. Ngoài ra, một số nước nhập khẩu đã phần nào tự lực trong việc nhập gạo như: Indonesia, Philippines giảm 50% nhu cầu. Vì vậy, thị trường gạo năm 2014 tiếp tục bị cạnh tranh gay gắt, khó có khả năng giá tăng cao như năm 2012 trở về trước.

Tuy nhiên vẫn thấy một số lối ra tích cực cho gạo xuất khẩu Việt Nam trong năm nay. Lợi thế của Việt Nam là khả năng cạnh tranh gạo thơm, gạo trắng chất lượng cao ở châu Phi và nhu cầu từ các thị trường gần, giao hàng nhanh ở Đông Nam Á.

May mắn & rủi ro từ Trung Quốc
Ông Nguyễn Văn Tiến Giám đốc Công ty Angimex (An Giang)

Năm 2013, Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc 2 triệu tấn gạo, chiếm 33,2% sản lượng gạo xuất khẩu và là năm thứ 2 liên tiếp Trung Quốc là khách hàng nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam. Thị trường Trung Quốc khá dễ tính, mua gạo với số lượng lớn, đặc biệt xuất khẩu qua đường tiểu ngạch khá dễ dàng, không qua kiểm tra chất lượng gạo nghiêm ngặt như gạo xuất khẩu chính ngạch. Đây là một yếu tố thuận lợi cho xuất khẩu gạo Việt Nam. Xuất khẩu tiểu ngạch có vai trò quan trọng, nhất là khi thị trường gạo chính ngạch bị cạnh tranh gay gắt. Tuy nhiên, rủi ro cũng rất lớn khi không ít doanh nghiệp Việt Nam đã bị doanh nghiệp Trung Quốc xù nợ nên mất trắng, thậm chí bị phá sản.

Vẫn thiếu và yếu
Ông Trần Tuấn Anh Thứ trưởng Bộ Công thương

Bên cạnh những điểm sáng, xuất khẩu gạo Việt Nam bộc lộ nhiều bất cập, như chất lượng gạo chưa được đánh giá cao trên thị trường; chưa xây dựng được thương hiệu gạo; giá gạo xuất khẩu không ổn định. Nhiều thương nhân xuất khẩu gạo không thực sự định hướng đầu tư lâu dài cho hoạt động kinh doanh xuất khẩu, thiếu chiến lược kinh doanh, chiến lược xây dựng, củng cố và mở rộng thị trường; chưa gắn kết được khâu sản xuất với chế biến xuất khẩu.

Trong khâu sản xuất, khó khăn lớn nhất là Việt Nam vẫn còn sản xuất ở quy mô nhỏ lẻ, trình độ kỹ thuật, chế biến chưa cao, lại chịu áp lực thâm canh, tăng năng suất, sản lượng. Hơn nữa, sản xuất hiện chưa thực sự hướng đến yêu cầu của thị trường tiêu thụ; vẫn còn tình trạng sản xuất theo phong trào, theo số đông, thậm chí theo những lợi ích trước mắt mà chưa tính đến lợi ích lâu dài, thể hiện rất rõ trong cơ cấu gieo trồng các giống lúa chất lượng thấp, năng suất cao vẫn chiếm tỉ lệ lớn, vượt xa khuyến cáo của ngành nông nghiệp, nhất là trong vụ Hè Thu.

Phải tìm thị trường mới
Ông Lê Minh Trượng, Giám đốc Cty Lương thực Sông Hậu

Hiện nay, thị trường tập trung đóng vai trò quan trọng trong xuất khẩu gạo Việt Nam và mang tính chất dẫn đắt xu hướng giá gạo nội địa. Tuy nhiên, thị trường này đang được kiểm soát khá lỏng lẻo. Mặc dù, Nghị định 109 có quy định, khi nào có văn bản của Bộ Công thương, các thương nhân xuất khẩu gạo không được giao dịch và bán vào thị trường tập trung. Đây là một kẽ hở vì Nghị định 109 không xác định khi nào thì mở, khi nào thì đóng thị trường tập trung. Điều này dẫn đến không kiểm soát được các hợp đồng của doanh nghiệp xuất khẩu gạo. Do đó, để giữ thế chủ động và đạt được mức giá tốt nhất, cơ quan quản lý nhà nước cần xem xét lại, chỉ nên giao trực tiếp cho một doanh nghiệp đầu mối đàm phán hợp đồng xuất khẩu tại thị trường tập trung, trên cơ sở có sự giám sát của VFA và Bộ Công thương. Chúng tôi cũng nhìn thấy xu hướng sắp tới là gạo Việt Nam có khả năng thâm nhập và phát triển ở các thị trường châu Mỹ gồm: Mỹ, Haiti, Mexico, Chile… do giá cạnh tranh, nhất là với Mỹ sau khi kết thúc đàm phán Hiệp định xuyên Thái Bình Dương.

Minh Phương

Bài viết liên quan