..." /> Bẫy lạm phát và tăng trưởng - Tạp chí Doanh nhân Online

Bẫy lạm phát và tăng trưởng

Bẫy lạm phát và tăng trưởng

Chưa bao giờ lạm phát thấp như vậy, sau 8 tháng mới chỉ ở mức 0,61%. Đó là thông tin đáng mừng, nhưng đồng thời có thể lại là cái bẫy cho tăng trưởng. Thiếu động lực, tăng trưởng kinh tế...

Câu chuyện quản lý Tác giả

Chưa bao giờ lạm phát thấp như vậy, sau 8 tháng mới chỉ ở mức 0,61%. Đó là thông tin đáng mừng, nhưng đồng thời có thể lại là cái bẫy cho tăng trưởng. Thiếu động lực, tăng trưởng kinh tế khó có thể ở mức cao. 

Số liệu được Tổng cục Thống kê công bố cách đây ít ngày cho thấy, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của tháng 8 giảm 0,07% so với tháng trước và tăng 0,61% so với cùng kỳ năm trước. Đây là con số khiến không chỉ giới chuyên gia mà ngay cả các nhà quản lý cũng bất ngờ.

Lạm phát thấp, mừng hay lo?

Theo thông lệ, ít có chuyện CPI giảm trong tháng 8. Thực tế trong 10 năm qua, theo tổng hợp của Tổng cục Thống kê, thấp nhất thì CPI tháng 8 năm 2014 (là năm có lạm phát thấp kỷ lục 8,4%) cũng tăng 0,22% so với tháng trước. Năm ngoái, sau 8 tháng, lạm phát cộng dồn cũng ở mức 1,84%. Trong khi đó, cùng thời điểm của năm 2008 là năm chứng kiến cú sốc lạm phát của Việt Nam, con số là 21,65%. Nếu tính theo năm, 0,61% cũng là mức tăng thấp kỷ lục trong suốt 10 năm qua. Chưa bao giờ tôi thấy lạm phát thấp như vậy”, một chuyên gia kinh tế bình luận.

Trước tình hình này, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh nhận định, chắc chắn lạm phát cả năm sẽ không thể chạm tới mục tiêu điều hành 5%. Thậm chí, nhiều khả năng, lạm phát năm nay còn thấp hơn 2%.

Đánh giá về con số này, Bộ Kế hoạch và Đầu tư của ông Vinh nhấn mạnh, việc lạm phát tiếp tục được kiểm soát ở mức thấp là điều kiện quan trọng để ổn định kinh tế vĩ mô, phát triển bền vững nền kinh tế. Đây là điều hiển nhiên mà ai cũng nhìn thấy và cũng đã được các chuyên gia kinh tế đồng tình. Tuy nhiên, câu chuyện được đặt ra trong thời điểm này là lạm phát thấp như vậy là đáng mừng hay đáng lo?

T14

Năm ngoái, khi Chính phủ đặt mục tiêu kiềm chế lạm phát ở mức 7%, kết quả đạt được chỉ là 1,84%. Khi đó, nhiều ý kiến bình luận rằng, với tăng trưởng GDP sát con số 6% (5,98%) thì như vậy Việt Nam đã đạt mục tiêu kép. Năm nay cũng tương tự, nhiều dự báo cho rằng, tăng trưởng kinh tế sẽ vượt mục tiêu đề ra. Còn lạm phát sẽ tiếp tục ở mức thấp, kinh tế vĩ mô ổn định, túi tiền của người dân không bị ảnh hưởng. Khi điểm lại tình hình thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội năm 2015, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã nhấn mạnh hàng loạt chỉ tiêu vượt kế hoạch, trong đó có mục tiêu kiểm soát lạm phát. Song bình luận về con số này một cách thẳng thắn, ông Đào Hùng, Giám đốc Học viện Chính sách phát triển bày tỏ lo lắng: “Ở Việt Nam mà lạm phát chỉ 2% thì tăng trưởng thế nào?”.

Câu hỏi của ông Hùng như một lẽ tự nhiên khiến nhiều người hiểu rằng, đằng sau mức lạm phát thấp kỷ lục là một nỗi lo không hề nhỏ. Nếu vậy, việc lạm phát năm 2015 ở mức dưới 2% có được coi là “vượt mục tiêu đề ra” hay không?

Bẫy tăng trưởng

Hai tháng trước đây, khi chủ trì Hội thảo Nhìn lại diễn biến thị trường và giá cả 6 tháng đầu năm, bất chấp việc khá nhiều chuyên gia mừng vui khi lạm phát đang ở mức thấp nhất trong vòng 14 năm qua, ông Nguyễn Đức Độ, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế – Tài chính đã không giấu giếm mối quan ngại về nguy cơ nền kinh tế Việt Nam rơi vào giảm phát, thay vì nguy cơ lạm phát cao quay trở lại. Theo phân tích của ông Độ, để nền kinh tế tránh xa được vùng giảm phát, tốc độ tăng trưởng kinh tế cần phải cao hơn 6,5%. “Nếu tăng trưởng GDP chỉ ở mức 6 – 6,25%, xác suất nền kinh tế rơi vào tình trạng giảm phát là rất lớn”, ông Độ nói.

Trước đây, Học viện Chính sách phát triển, nơi ông Đào Hùng làm Giám đốc cũng đã có một bản nghiên cứu và kết quả của đề án này cho thấy, với các nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam, cần thiết phải có một mức lạm phát hợp lý thì mới có thể có một tốc độ tăng trưởng kinh tế khoảng 7% hoặc cao hơn. “Mức lạm phát hợp lý phải là 7%”, ông Hùng đã nhận định như vậy. Và đó có lẽ là lý do giải thích vì sao ông Hùng quan ngại về việc lạm phát năm thứ hai liên tiếp ở mức rất thấp. Hồi đầu năm nay, sau khi mức lạm phát 1,84% của cả năm 2014 được công bố, chính Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã chỉ đạo phải chủ động điều hành lạm phát năm 2015 ở mức 5% để tăng trưởng có thể đạt con số cao hơn. Do lạm phát và tăng trưởng có mối quan hệ chặt chẽ như vậy nên dễ hiểu vì sao có chuyên gia đặt câu hỏi, vì sao lạm phát thấp như vậy mà nền kinh tế vẫn tăng trưởng được trên 6%? Câu hỏi này cần được phân tích và thảo luận kỹ.

Chưa kể, những diễn biến gần đây của nền kinh tế cũng đang khiến các chuyên gia kinh tế lo ngại. Từ những diễn biến xấu trên hệ thống ngân hàng thương mại trong nước, đến chuyện Trung Quốc phá giá đồng nhân dân tệ, rồi chuyện thị trường chứng khoán Việt Nam lao dốc, chuyện giá dầu đang tụt xuống mức thấp kỷ lục… Những động thái này khiến nền kinh tế Việt Nam đối mặt với những rủi ro không hề nhỏ.

Tương lai nào cho năm 2016?

Đúng vào thời điểm nền kinh tế Việt Nam đối mặt với hàng loạt diễn biến không thuận, nguy cơ gây bất ổn kinh tế thì Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng đang dự thảo Kế hoạch Phát triển kinh tế – xã hội năm 2016. Khá lạc quan, dự thảo đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức 6,5%, còn lạm phát vẫn giữ ở mức 5%.

Đâu thể vội mừng với lạm phát thấp, cũng chưa thể sớm vui với sự hồi phục của nền kinh tế!

Nếu mục tiêu này đạt được, thì trong năm đầu tiên của Kế hoạch Phát triển kinh tế – xã hội 5 năm 2016 – 2020, tăng trưởng kinh tế đã vượt ra khỏi quỹ đạo tăng trưởng làng nhàng 5-6%/năm trong mấy năm qua. Tuy nhiên, cái đích mà Việt Nam nhắm tới trong giai đoạn 5 năm tới là 6,5 – 7%/năm chứ không phải chỉ dừng ở 6,5%. Do vậy, thách thức ở phía trước không hề nhỏ. Thậm chí, ngay cả mục tiêu tăng trưởng 6,5% và lạm phát 5% của năm 2016 cũng là mục tiêu cần phải phấn đấu. Nguy cơ bất ổn của kinh tế toàn cầu, nhất là bước đi của nền kinh tế lớn thứ hai Trung Quốc thời gian gần đây được nhắc tới nhiều nhất. Có dự báo rằng, kinh tế Trung Quốc sẽ tăng trưởng 7% trong năm nay, nhưng lại cũng có những đồn đoán, đó là con số không thể tin được. Tăng trưởng thấp, xuất khẩu kém là lý do khiến Trung Quốc mới đây đã phải phá giá đồng nhân dân tệ. Vì thế, các chuyên gia kinh tế cho rằng, thay vì lo những tác động của việc đồng nhân dân tệ giảm giá tới kinh tế Việt Nam, thì còn đáng lo hơn cả là khả năng tăng trưởng kinh tế thực sự của nền kinh tế Trung Quốc. Chỉ một cú hắt hơi, sổ mũi của Trung Quốc, kinh tế toàn cầu có thể chao đảo, chứ không chỉ là Việt Nam.

Rủi ro phía trước rõ ràng là rất lớn. Và vì thế, đâu thể vội mừng với lạm phát thấp, cũng chưa thể sớm vui với sự hồi phục của nền kinh tế!

Hoàng Phương

Bài viết liên quan