..." /> Buôn có bạn, bán có phường - Tạp chí Doanh nhân Online

Buôn có bạn, bán có phường

Buôn có bạn, bán có phường

Trao đổi với DOANH NHÂN bên lề Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2015, ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng Ban Pháp chế, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam nhận định, hoạt động của các hội, hiệp hội ngành...

Tin Nổi Bật Tác giả

Trao đổi với DOANH NHÂN bên lề Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2015, ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng Ban Pháp chế, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam nhận định, hoạt động của các hội, hiệp hội ngành nghề ở Việt Nam còn nhiều hạn chế. 

Ông có nhận định rằng, với nhiều hiệp định mở cửa thương mại quan trọng, con đường hội nhập đã mở ra thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp Việt Nam cũng như toàn bộ nền kinh tế, nhưng dường như những lợi ích tiềm tàng này chưa được hiện thực hóa là bao. Đâu là nguyên nhân của thực trạng này?

Đúng vậy và theo tôi, có một nguyên nhân quan trọng là các doanh nghiệp Việt Nam sau hai thập kỷ hội nhập tính từ thời điểm gia nhập ASEAN đến nay, vẫn đang lúng túng trong việc tìm ra cách thức hội nhập hiệu quả.

Ông có cho rằng khi các hàng rào thuế quan hạ xuống cũng như sự can thiệp trực tiếp của Nhà nước vào nền kinh tế ngày càng giảm thì các doanh nghiệp cần có chỗ dựa mới là các hội và hiệp hội ngành nghề hay – nói như cổ ngữ Việt Nam – là phải “buôn có bạn, bán có phường”?

Tăng cường vai trò và cải thiện hiệu quả hoạt động của các hiệp hội doanh nghiệp là một trong những nhiệm vụ đã được nhấn mạnh trong nhiều văn kiện của Đảng và Nhà nước. Năm 2013, VCCI đã tiến hành nghiên cứu về các hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam; thực hiện đối với 78 hiệp hội doanh nghiệp cấp tỉnh, khu vực và quốc gia trên cả nước. Đây là nghiên cứu có quy mô lớn nhất về các hiệp hội doanh nghiệp ở Việt Nam cho đến nay.

Theo nghiên cứu, mặc dù số lượng hội viên các hiệp hội đã gia tăng nhanh chóng từ sau thời điểm Việt Nam gia nhập WTO, tính chuyên nghiệp trong hoạt động của các hiệp hội vẫn còn là vấn đề lớn. Bên cạnh đó, nguồn thu chính của hầu hết các hiệp hội doanh nghiệp Việt Nam là từ hội phí mà các doanh nghiệp hội viên đóng góp, song tỷ lệ các hội viên đóng phí thường xuyên trung bình của các hiệp hội là 75% vào giai đoạn thành lập, giảm liên tục xuống mức 66% năm 2007 và tới tháng 6 năm 2012 chỉ còn 54%.

Cần có các biện pháp nhằm tăng cường nguồn lực, năng lực hoạt động của các hiệp hội doanh nghiệp, đặc biệt những vấn đề liên quan tới hội nhập

Các nhóm hoạt động hỗ trợ/dịch vụ chủ yếu mà các hiệp hội doanh nghiệp hiện đang cung cấp cho hội viên là xúc tiến thương mại, giúp doanh nghiệp quảng bá thương hiệu, sản phẩm; đào tạo nhân lực; cung cấp thông tin; tư vấn đầu tư; tư vấn, phản biện chính sách, pháp luật, hỗ trợ các vấn đề pháp lý… Trong đó, hoạt động tư vấn chính sách, pháp luật và hỗ trợ giải quyết các tranh chấp thương mại quốc tế là một phần quan trọng trong chức năng hỗ trợ, bảo vệ quyền lợi hội viên của các hiệp hội. Tuy nhiên, kết quả khảo sát lại cho thấy, đây là mảng hoạt động ít thường xuyên nhất. Có tới 76% số hiệp hội không có bộ phận chuyên môn về chính sách, pháp luật, còn việc duy trì liên kết với các tổ chức, đơn vị tư vấn pháp lý khá lỏng lẻo.

Về chức năng đại diện, vận động chính sách, có 73% số hiệp hội được khảo sát có thực hiện tham vấn ý kiến hội viên về cải thiện môi trường kinh doanh, 85% có tiến hành đối thoại với chính quyền. Song khả năng này hạn chế hơn ở những vận động đòi hỏi chuyên môn sâu, năng lực tổ chức tốt như tiến hành các nghiên cứu để phục vụ cho hoạt động vận động chính sách của mình hay tổ chức các hoạt động vận động chính sách pháp luật. Khả năng liên kết, phối hợp giữa các hiệp hội doanh nghiệp trong vận động các chính sách cùng có mối quan tâm cũng hạn chế: chỉ có khoảng 54% các hiệp hội đã từng thực hiện.

Nhìn chung, so với kỳ vọng về vai trò và hiệu quả của các hiệp hội doanh nghiệp trong việc hỗ trợ doanh nghiệp hội nhập cũng như làm cầu nối giữa Nhà nước với các doanh nghiệp thì những gì đã đạt được còn rất hạn chế.
VCCI có thể coi như hiệp hội của các hiệp hội ngành nghề đã làm gì, thưa ông?

Chúng tôi cũng đã nỗ lực làm nhiều việc, chẳng hạn như xây dựng bộ công cụ để các hiệp hội doanh nghiệp tự đánh giá về hiện trạng năng lực và tính bền vững của mình (2014); thiết lập khung cơ bản hướng dẫn các hiệp hội ngành hàng xây dựng chiến lược phát triển ngành trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế (2013)… VCCI cũng đã xây dựng cơ chế phối hợp thường xuyên giữa các hiệp hội liên quan trong việc góp ý dự thảo văn bản quy phạm pháp luật có ảnh hưởng trực tiếp đến chuyên ngành của hiệp hội; tổ chức các khóa đào tạo…

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, nhưng hiệu quả của các hoạt động hỗ trợ phát triển hệ thống các hiệp hội doanh nghiệp của VCCI vẫn còn chưa được như mong muốn vì nhiều lý do. Bao trùm hơn cả là cơ chế chính sách, pháp lý dành cho các hiệp hội doanh nghiệp vẫn còn nhiều bất cập. Cơ chế để hiệp hội doanh nghiệp tham gia vào quá trình hoạch định chính sách thương mại trong nước, quốc tế đã có, nhưng việc thực thi không thường xuyên và chưa thực chất.
Theo ông, để tăng cường năng lực cũng như vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp, cần có những các giải pháp nào?

Một trong những việc cần và có thể làm ngay là sớm hoàn thiện, ban hành luật về hội để tạo ra một khung khổ pháp lý an toàn, hợp lý để các hội nói chung và hiệp hội doanh nghiệp nói riêng hình thành thuận lợi, phát triển ổn định. (Dự án luật này đã được đưa vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của Quốc hội, dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XIV – PV). Tiếp đó, cần tăng cường chuyển giao dần các dịch vụ công trong các lĩnh vực hoạt động kinh doanh cho các hiệp hội doanh nghiệp; quy định rõ trách nhiệm tham vấn, lấy ý kiến doanh nghiệp thông qua các hiệp hội doanh nghiệp của các cơ quan liên quan.

Cuối cùng, nhưng không kém phần quan trọng, là cần có các biện pháp nhằm tăng cường nguồn lực, năng lực hoạt động của các hiệp hội doanh nghiệp, đặc biệt trong những vấn đề liên quan tới hội nhập. Cụ thể như đặt hàng cho các hiệp hội trong việc thực hiện những hoạt động nghiên cứu, phát triển ngành cũng như hỗ trợ doanh nghiệp (sử dụng ngân sách nhà nước); tăng cường các hoạt động nhằm phát triển lực lượng, tập hợp các hiệp hội doanh nghiệp, nâng đỡ các hiệp hội doanh nghiệp trong các hoạt động của mình, nhất là các hoạt động mới, phức tạp trong hội nhập như vận động chính sách thương mại quốc tế, bảo vệ doanh nghiệp trong các tranh chấp thương mại…

Cảm ơn ông! 

Bình An

Bài viết liên quan