..." /> Buồn vui lẫn lộn - Tạp chí Doanh nhân Online

Buồn vui lẫn lộn

Buồn vui lẫn lộn

Tại VBF 2015 – cơ hội để doanh nghiệp đề đạt trực tiếp nguyện vọng đến lãnh đạo Chính phủ, họ đã “kêu” những gì?  Kể cũng hơi quá lời khi có tờ báo giật tít: “Doanh nghiệp kêu như...

Kinh doanh Tác giả

Tại VBF 2015 – cơ hội để doanh nghiệp đề đạt trực tiếp nguyện vọng đến lãnh đạo Chính phủ, họ đã “kêu” những gì? 

Kể cũng hơi quá lời khi có tờ báo giật tít: “Doanh nghiệp kêu như vạc” khi tường thuật về Diễn đàn Doanh nghiệp cuối kỳ 2015 (VBF 2015). Bởi trong số những nhận định mà cộng đồng doanh nghiệp đưa ra cũng có nhiều ghi nhận tích cực về sự chuyển biến của nền kinh tế, trong đó có những đóng góp về hoàn thiện thể chế.

Nhiều tin vui…

Phát biểu khai mạc, bà Virginia B.Foote, Đồng Chủ tịch Liên minh Diễn đàn Doanh nghiệp cho biết, tổng hợp từ các Nhóm công tác của Diễn đàn ghi nhận “có nhiều tin vui để thông báo”. Đó là việc toàn bộ 6 nghị định hướng dẫn Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp đã được ban hành (dù chậm hơn 5 tháng so với thời điểm Luật có hiệu lực). Đó là việc theo Báo cáo Doing Business 2016 do Ngân hàng Thế giới (WB) vừa công bố, Việt Nam đã tăng 3 bậc trong bảng xếp hạng, từ thứ 93 của năm trước lên 90. Tới đây, khi những thay đổi mang tính tư duy về tạo thuận lợi hóa tối đa cho hoạt động sản xuất kinh doanh và đầu tư của Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư được thể hiện rõ nét hơn trên thực tế, Việt Nam có khả năng “thăng hạng” cao hơn nữa.

Bên cạnh đó, Việt Nam đang đứng thứ hai trong số 10 nước ASEAN theo Biểu chấm điểm về thực thi các cam kết trong Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC), với 92%, chỉ sau Singapore (đạt 95%). Đặc biệt, với việc hoàn tất đàm phán Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), Việt Nam có khả năng “đón” được. Theo đó, nhiều tập đoàn quốc tế trong lĩnh vực sản xuất đang cân nhắc dịch chuyển hoạt động kinh doanh đến Việt Nam, với tiềm năng tạo ra hàng triệu việc làm, tiền thuế và chuyển giao công nghệ.

Đặc biệt, nhiều kiến nghị cụ thể tại Diễn đàn giữa kỳ hồi tháng 6/2015 cũng đã được triển khai trong thực tế. Chẳng hạn, với thị trường vốn, đó là việc công bố danh sách các doanh nghiệp thuộc diện cổ phần hóa; giảm mạnh tỷ lệ vốn Nhà nước tại các doanh nghiệp mà Nhà nước không cần nắm giữ…

Còn đó “nỗi cô đơn” của doanh nghiệp tư nhân

Đó là cách nói của Chủ tịch Phòng Thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) Vũ Tiến Lộc. Chủ tịch VCCI cho biết, cơ quan này vừa khảo sát về cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế và hải quan. Kết quả cho thấy, doanh nghiệp tư nhân càng lớn thì chi phí tuân thủ thủ tục hành chính càng cao; doanh nghiệp quy mô càng lớn và kinh doanh càng thành công thì bị thanh tra, kiểm tra càng nhiều…

Doanh nghiệp tư nhân càng thành công thì càng bị thanh tra, kiểm tra nhiều

Rất nhiều bất hợp lý khác cũng đã được cộng đồng doanh nghiệp nêu rõ tại VBF 2015. Như mối lo ngại trước các quy định của Việt Nam liên quan đến việc hạn chế nhập khẩu thiết bị và máy móc đã qua sử dụng sẽ làm khó các dự án đầu tư, đặc biệt là các dự án trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ vẫn chưa được giải tỏa, dù Thông tư 23/2015/TT-BKHCN của Bộ Khoa học – Công nghệ đã được ban hành thay thế một thông tư trước đó (bị hoãn thi hành vì vấp phải sự phản đối dữ dội từ cộng đồng nhà đầu tư và doanh nghiệp).

Hay trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng, tiến độ cổ phần hóa (cả về số lượng và chất lượng) được coi là còn cách xa so với kỳ vọng. Dù công tác cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) đã và đang được đặc biệt chú trọng, song trên thực tế, lại không có ý nghĩa nhiều lắm về mặt kinh tế, vì chỉ có một số lượng nhỏ cổ phần của DNNN cũ được bán. Trong một số trường hợp, một tỷ lệ đáng kể cổ phần được bán cho các nhà đầu tư thụ động, bao gồm cả các ngân hàng – vốn không quá quan tâm đến việc cải thiện hiệu quả quản lý. Danh mục các công ty đã có giao dịch bán cổ phần của DNNN song Nhà nước (hoặc DNNN) vẫn sở hữu trên 75% vốn chủ sở hữu (và do vậy Nhà nước hoặc DNNN vẫn nắm quyền kiểm soát hoàn toàn đối với hoạt động của doanh nghiệp) cũng còn khá dài.

Bên cạnh đó còn phải kể đến một “khoảng mờ”, bao gồm các doanh nghiệp có tình hình cổ phần hóa hoặc giao dịch bán không rõ ràng, không được công khai như Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (AVC); Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR); MobiFone…

…và “nỗi oan” của khối FDI

Theo Nhóm công tác thuế của Diễn đàn, cơ quan thuế đang có cách nhìn khá khắt khe đối với các khoản chi phí của doanh nghiệp FDI, luôn nghi ngờ doanh nghiệp có hành vi chuyển giá. Dù ngành thuế đã kiểm tra và phát hiện rất nhiều trường hợp doanh nghiệp có dấu hiệu chuyển giá; nhưng trên thực tế, cũng có khá nhiều doanh nghiệp FDI hoạt động tại Việt Nam chỉ là một mắt xích trong chuỗi kinh doanh của các công ty toàn cầu, các tập đoàn đa quốc gia. Để tối đa hóa hiệu quả sản xuất kinh doanh, các tập đoàn đa quốc gia thường thành lập các công ty thành viên để đảm nhiệm một chức năng nhất định trong chuỗi giá trị gia tăng toàn cầu và nhận dịch vụ từ một trung tâm cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp tại vùng từ công ty mẹ hay trụ sở chính trong khu vực.
> [92%][6] Việt Nam đang đứng thứ hai trong số 10 nước ASEAN theo Biểu chấm điểm về thực thi các cam kết trong Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC), với 92%, chỉ sau Singapore (đạt 95%)

Cách làm này mang lại nhiều lợi ích như: đảm bảo tính thống nhất, tạo lợi thế khi đàm phán hợp đồng kinh tế với bên thứ ba, tiết kiệm chi phí, và quan trọng là tăng khả năng cạnh tranh. Khi sử dụng dịch vụ từ công ty mẹ hoặc trụ sở chính, công ty con tại Việt Nam phải chịu phần chi phí tương ứng với giá trị dịch vụ nhận được, điều này hoàn toàn phù hợp với thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, theo Nhóm công tác về thuế của VBF, cơ quan thuế đang có cách nhìn khá khắt khe đối với các khoản chi phí này, đồng thời đưa ra các yêu cầu bất hợp lý về chứng từ, tài liệu để không chấp nhận chi phí này là chi phí hợp lý, hợp lệ cho công ty con khi tính thuế tại Việt Nam.

Đó là chưa kể việc một số doanh nghiệp FDI đầu tư vào Việt Nam được hưởng nhiều ưu đãi của Chính phủ, quy định cụ thể trên Giấy phép đầu tư hoặc Giấy chứng nhận đầu tư của mỗi doanh nghiệp nhưng không được địa phương công nhận, theo kiểu “phép vua thua lệ làng”(?); dẫn đến tình trạng xử lý thiếu nhất quán khiến doanh nghiệp giảm sút lòng tin vào môi trường đầu tư…

Cẩm Hà

Bài viết liên quan