Các đại gia xây dựng khó tìm nhà đầu tư chiến lược

Các đại gia xây dựng khó tìm nhà đầu tư chiến lược

Việc 4 tổng công ty thuộc Bộ Xây dựng công bố thông tin mời các nhà đầu tư làm đối tác chiến lược được coi là đem mời một “miếng xương” không hấp dẫn. Bộ Xây dựng đang tiến hành...

Kinh doanh Tác giả

Việc 4 tổng công ty thuộc Bộ Xây dựng công bố thông tin mời các nhà đầu tư làm đối tác chiến lược được coi là đem mời một “miếng xương” không hấp dẫn.

Bộ Xây dựng đang tiến hành cổ phần hóa 4 công ty mẹ của các tổng công ty: Sông Đà; Đầu tư phát triển đô thị và Khu công nghiệp Việt Nam (IDICO); Đầu tư phát triển nhà và đô thị (HUD); Công nghiệp Xi măng Việt Nam (VICEM).

 Ít lợi thế đất đai

Với tư cách đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước tại doanh nghiệp, Bộ Xây dựng mong muốn tìm kiếm các nhà đầu tư trong và ngoài nước có năng lực phù hợp, đặc biệt là các nhà đầu tư có cùng ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh, có công nghệ hiện đại, có năng lực tài chính, cam kết gắn bó lâu dài với các doanh nghiệp cùng tham gia sở hữu, quản lý các tổng công ty trên. Theo Bộ Xây dựng, đây là các doanh nghiệp nhà nước hàng đầu trong các lĩnh vực đầu tư và xây dựng công trình thủy điện, dân dụng và công nghiệp; khu đô thị, khu công nghiệp; sản xuất vật liệu xây dựng; kinh doanh bất động sản… với uy tín, bề dày kinh nghiệm hàng chục năm trên thị trường và đã có nhiều đóng góp cho sự phát triển của ngành xây dựng nói riêng và kinh tế đất nước nói chung.

Thực tế thị trường đánh giá ra sao về những doanh nghiệp này? Câu trả lời, tiếc thay, là cả 4 tổng công ty đều không hấp dẫn.

Trước hết là HUD. Tưởng chừng với thế mạnh là ông lớn trong lĩnh vực bất động sản, có trong tay nhiều dự án lớn như Linh Đàm, Văn Quán… đây sẽ là mỏ vàng được nhiều nhà đầu tư tìm kiếm. Song, theo lãnh đạo một tập đoàn bất động sản khá rành rẽ về HUD (hai bên đã thực hiện một số thương vụ M&A – PV), HUD có quỹ đất dự án khá lớn, nhưng hầu hết là đất chưa phải phóng mặt bằng (riêng khu Nam Linh Đàm còn 30 ha). Nhưng giải phóng mặt bằng ở thời điểm này là vô cùng khó khăn, do cơ chế chủ đầu tư tự thỏa thuận với dân. Các nhà đầu tư trong lĩnh vực bất động sản chỉ quan tâm đến các doanh nghiệp đã có quỹ đất  được giải phóng mặt bằng. Nếu đã có quy hoạch 1/500 phù hợp với khẩu vị của nhà đầu tư thì có thêm điểm cộng.

 Bộ Xây dựng vẫn còn tư duy níu giữ, thể hiện qua chủ trương nhà nước sở hữu không thấp hơn 51% cổ phần tại Vicem sau cổ phần hóa

Bộ Xây dựng vẫn còn tư duy níu giữ, thể hiện qua chủ trương nhà nước sở hữu không thấp hơn 51% cổ phần tại Vicem sau cổ phần hóa

Còn về giá trị thương hiệu của HUD nói riêng và các tổng công ty còn lại nói chung, theo nhận xét của vị lãnh đạo doanh nghiệp trên, cũng không nhiều giá trị, vì doanh nghiệp ít lợi thế cạnh tranh. Trong lĩnh vực bất động sản, trong vòng 3-4 năm trở lại đây, các thương hiệu bất động sản nhà nước hầu như yếu thế trước các thương hiệu tư nhân.

Tương tự, những doanh nghiệp còn lại đều đã triển khai một số dự án bất động sản, nhưng đất dự án đều đã tính vào giá trị doanh nghiệp khi định giá, còn quỹ đất thuê của các doanh nghiệp hay văn phòng công ty mẹ, tổng công ty thì rất ít. Theo kế hoạch tái cấu trúc trước đây, Tổng công ty Sông Đà sẽ tập trung vào 3 ngành kinh doanh chính, bao gồm: tổng thầu xây dựng và tổng thầu EPC; điện; phát triển đô thị và nhà ở. Nhưng trong bản đề án mới nhất trình Chính phủ, mảng thứ ba đã được loại bỏ và theo nguồn tin từ tổng công ty này, Sông Đà sẽ thoái vốn khỏi Sudico – doanh nghiệp có quỹ đất lớn – trước khi tiến hành cổ phần hóa.

Vay nợ và tái cấu trúc tài chính: Nhiều vấn đề

Không lấy gì làm vui vì phải ôm về “cục nợ” Xi măng Hạ Long (trước đây thuộc tổng công ty Sông Đà), Vicem còn phải gánh thêm một dự án kém hiệu quả khác từ HUD là Xi măng Sông Thao. Hai dự án tai tiếng này chính là tác nhân gây chậm quá trình cổ phần hóa của Vicem (dự kiến IPO vào 2015). Trong khi đó, việc thoái vốn tại các công ty con, công ty liên kết của Vicem cũng rơi vào cảnh khó khăn, do các dự án kém hiệu quả. Vicem muốn thoái 100% vốn tại Công ty cổ phần Cao su Đồng Phú – Kratie; Công ty cổ phần Cao su Đồng Nai – Kratie và đã tổ chức bán đấu giá thoái vốn nhưng không có nhà đầu tư tham gia. Thậm chí Cao su Đồng Phú – Kratie đã tổ chức đấu giá 2 lần, song không có bất cứ nhà đầu tư nào để ý đến. Vicem đã phải tính tới việc xin ý kiến các cơ quan cấp trên để chuyển giao phần vốn tại các công ty này về Tập đoàn Cao su Việt Nam theo hình thức ghi tăng giảm vốn nhà nước.

Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của Idico trong 6 tháng đầu năm chỉ đạt 123 tỷ đồng, cùng kỳ năm ngoái đạt 97 tỷ đồng.

Còn với Idico, khoản lợi nhuận thể hiện trên báo cáo tài chính của tổng công ty này có thể bị “thổi bay” nếu doanh nghiệp thực hiện trích lập dự phòng đầy đủ. Báo cáo tài chính năm 2015 của Idico có nhiều điểm ngoại trừ. Đơn cử, trong năm tài chính kết thúc ngày 31/12/2015, tổng công ty đang trong quá trình cổ phần hóa, chuyển doanh nghiệp 100% vốn nhà nước thành công ty cổ phần (thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp để cổ phần hóa là 31/12/2014), nên tổng công ty không thực hiện trích lập dự phòng bổ sung giảm giá đầu tư tài chính dài hạn cho khoản đầu tư vào Công ty cổ phần Tổng công ty miền Trung (Cosevco) với số tiền cần trích lập là 154 tỷ đồng. Nếu thực hiện trích lập khoản mục dự phòng nêu trên thì khoản mục “lợi nhuận kế toán trước thuế” trên báo cáo kết quả kinh doanh hợp nhất cho năm tài chính kết thúc ngày 31/12/2015 và khoản mục “lợi nhuận sau thuế chưa phân phối” trên bảng cân đối kế toán hợp nhất tại ngày 31/12/2015 sẽ giảm một khoản tương ứng.

Cũng tại thời điểm 31/12/2015, Idico chưa thực hiện việc phân loại các khoản nợ phải trả dài hạn đến hạn trả sang ngắn hạn do đang làm việc với các bên cho vay để thống nhất lịch trả nợ vay. Ngoài ra, việc ghi nhận tài sản cố định vô hình tại Công ty cổ phần Thủy điện Srok Phu Mieng Idico, Công ty Tư vấn Đầu tư Idico, Công ty Đầu tư Phát triển Nhà và Đô thị Idico là “giá trị thương hiệu” có sự khác biệt so với chuẩn mực kế toán quy định. Nhìn vào bảng cân đối kế toán của Idico thì mức độ ảnh hưởng của những con số bị ngoại trừ rất lớn, chẳng hạn tài sản cố định vô hình của công ty được ghi nhận tới 1.281 tỷ đồng. Còn lợi nhuận sau thuế chưa phân phối tính đến cuối năm 2015 là 143 tỷ đồng.

Ngành nghề cốt lõi: Không có lợi thế cạnh tranh

Như đã phân tích ở trên, HUD không có lợi thế cạnh tranh so với các ông lớn tư nhân trong lĩnh vực bất động sản. Còn Sông Đà hay Idico cũng không có nhiều sức mạnh trong 2 lĩnh vực mà họ chọn làm ngành nghề chính. Với ngành EPC, Sông Đà đang bị cạnh tranh rất lớn với nhiều tổng công ty thuộc chính Bộ Xây dựng như Lilama, Licogi, Coma… Trước đây, Sông Đà được nhà nước giao thực hiện nhiều dự án thủy điện lớn như Sơn La, Lai Châu. Đây chính là nguồn việc tạo ra giá trị sản xuất cao cho tập đoàn cũng như các công ty thành viên. Tuy nhiên, nguồn việc này đang cạn dần. Thủy điện Lai Châu là dự án thủy điện lớn cuối cùng của Việt Nam. Trong tương lai, Việt Nam sẽ phải xây dựng các nhà máy nhiệt điện, điện hạt nhân. Ở những lĩnh vực này, Sông Đà không có thế mạnh và sẽ phải cạnh tranh rất mạnh mới mong giành được các hợp đồng thầu phụ từ chủ đầu tư.

Còn Idico đang chịu áp lực cạnh tranh gay gắt từ các doanh nghiệp trong lĩnh vực kinh doanh khu công nghiệp. Quỹ đất của tổng công ty này cũng đã cạn. Kết quả kinh doanh 6 tháng đầu năm của Idico cho thấy doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ chỉ đạt 123 tỷ đồng, cùng kỳ năm ngoái đạt 97 tỷ đồng. Nhờ khoản lợi nhuận khác là 139 tỷ đồng, báo cáo tài chính của Idico mới đẹp đẽ với khoản lợi nhuận trước thuế đạt 206 tỷ đồng, lưu ý là lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh chỉ đạt 67 tỷ đồng.

Dẫn lại trường hợp Lilama đã thất bại trong việc tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược sau cả quá trình tìm kiếm lâu dài, giám đốc tư vấn doanh nghiệp thuộc một công ty chứng khoán nhận định rằng, số phận của 4 tổng công ty trên thuộc Bộ Xây dựng khó lạc quan hơn. Đặc biệt, khi Bộ Xây dựng vẫn còn tư duy níu giữ, thể hiện qua chủ trương nhà nước sở hữu không thấp hơn 51% cổ phần tại Vicem sau cổ phần hóa.

Trần Giang

Bài viết liên quan

Swememo thay đổi để tồn tại

Được những người sáng lập tạo ra với mong muốn sẽ thành một Airbnb trong lĩnh vực nhiếp ảnh, nhưng Swememo đã phải nhanh chóng thay đổi mô hình kinh doanh để tiếp tục sống sót và chuẩn bị cho những lần lột xác tiếp theo.

Kinh doanhNgười đăng Doanh nhan

Ban biên tập lựa chọn

       

Video