Cho không hay bán?

Cho không hay bán?

DoanhNhanOnline – Đã sắp kỷ niệm 15 năm Internet có mặt tại Việt Nam, vậy mà các nhà kinh doanh vẫn đang băn khoăn với câu hỏi: Liệu có thể kiếm được tiền từ nội dung trên Internet? Câu trả lời...

Chuyện kinh doanh Tác giả and
DoanhNhanOnline – Đã sắp kỷ niệm 15 năm Internet có mặt tại Việt Nam, vậy mà các nhà kinh doanh vẫn đang băn khoăn với câu hỏi: Liệu có thể kiếm được tiền từ nội dung trên Internet?

Câu trả lời từ các chuyên gia là có, nhưng không nhiều. Để có thể kinh doanh hiệu quả từ nội dung trên Internet, các nhà cung cấp phải đối mặt với rất nhiều thách thức như rào cản thanh toán và đặc biệt là tâm lý “thích miễn phí” của người dùng Việt Nam.

THU PHÍ TẢI NHẠC LÀ ĐƯỢC HAY MẤT?

Tại cuộc hội thảo về công nghệ và nội dung số cách đây ít ngày do Tập đoàn Truyền thông Lê phối hợp với Sở Công Thương Hà Nội tổ chức, bài phát biểu của ông Lê Hồng Minh, Tổng Giám đốc VNG đã trở thành đề tài tranh luận sôi nổi. Ông Minh cho biết, hiện có nhiều mảng nội dung số lớn mà doanh nghiệp có thể khai thác kinh doanh như tra cứu và tìm kiếm thông tin; sử dụng các dịch vụ web để liên lạc (chat, email, cộng đồng ảo); giải trí như game online, nghe nhạc, phim ảnh… Tuy nhiên, người đứng đầu VNG cho biết, hiện 2 trang web hàng đầu là yahoo.com và google.com đã chiếm gần như 100% hoạt động của người dùng Internet Việt Nam (tìm kiếm thông tin, liên lạc qua chat, email và cộng đồng). Mức độ ảnh hưởng của Yahoo và Google đối với người dùng Internet Việt Nam là rất lớn trong khi đó các trang web nội địa (60%) chủ yếu chỉ phục vụ nhu cầu thông tin dưới dạng báo điện tử, còn các công ty hoạt động trong ngành nội dung số đang ở… vạch xuất phát. Ông Minh lấy ví dụ, khi người dùng cần tìm một sản phẩm nào đó, việc đầu tiên họ nghĩ đến là vào công cụ tìm kiếm Google, tức là Google đã nắm được chuỗi phân phối nội dung. Khi đó, các nhà quảng cáo sẽ tìm đến Google để quảng cáo, thay vì hợp tác với các website thương mại điện tử Việt Nam. Mạng xã hội cũng tương tự, vì Facebook sẽ là điểm đến đầu tiên người dùng chọn khi muốn chia sẻ thông tin.

Theo ông chủ VNG, việc các đối thủ nắm quá chắc các chuỗi phân phối và kinh doanh nội dung chính là điểm khiến doanh nghiệp nội dung số Việt Nam gần như chỉ được “vẫy vùng” trong khâu đầu tiên là sản xuất nội dung. Nhưng liệu người dùng có sẵn sàng trả tiền cho nội dung trên mạng? Câu trả lời là có, nhưng không nhiều. Theo ông Minh, người Việt lâu nay đã có thói quen coi những gì có trên Internet là hoàn toàn miễn phí. Vẫn ông Minh thẳng thắn bày tỏ quan điểm: “Doanh nghiệp thành công là người nắm bắt thói quen của người tiêu dùng”. Việc cung cấp các thông tin miễn phí sẽ giúp các nhà kinh doanh nội dung đạt được nhiều mục đích như tăng lượng người xem để thu hút quảng cáo, phục vụ các hoạt động kinh doanh khác như game… Hiện VNG đã bắt đầu thu phí tải nhạc với mức giá 1.000 đồng/bài hát. Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia, việc thu phí từ tải nhạc sẽ rất khó khăn do người dùng đã có thói quen lên mạng nghe nhạc miễn phí từ lâu. Nếu website thu phí thì họ hoàn toàn có thể tìm ở nhiều nguồn khác nhau mà không phải mất phí.

Một quan điểm khác lại cho rằng, việc miễn phí sẽ chỉ thích hợp trong một giai đoạn ngắn trước mắt, bởi về lâu về dài, khi các vấn đề liên quan đến bản quyền nội dung được làm chặt chẽ thì uy tín của website sẽ bị ảnh hưởng. Câu chuyện CocaCola và Samsung đồng loạt rút quảng cáo trên Zing vì vấn đề bản quyền cách đây ít lâu đã gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh đó.

Đại diện cho quan điểm này, nhạc sĩ Trí Minh “đòi” phạt thật nặng những website cho phép tải nhạc miễn phí như Zing của ông Lê Hồng Minh. Theo nhạc sĩ Trí Minh, việc các website cho download nhạc miễn phí là cực kỳ nguy hiểm. Nó có thể giết chết nền công nghiệp nội dung số từ trong trứng nước, khi tạo ra tâm lý “mọi sở hữu sáng tạo đều miễn phí”.

Tuy nhiên, ngay trước đó ông Lê Hồng Minh không ngần ngại tiết lộ thông tin: nhiều ca sĩ, nhạc sĩ sẵn sàng hợp tác với nhà cung cấp dịch vụ nội dung, cho phép tải nhạc của họ miễn phí nhằm quảng bá hình ảnh.

PHẢI LINH HOẠT KHI THU PHÍ NGƯỜI ĐỌC BÁO

Trong khi những doanh nghiệp kinh doanh nội dung số đang đau đầu với bài toán bản quyền âm nhạc thì nhiều tờ báo, trang thông tin điện tử cũng phải đối diện với lựa chọn khó khăn: nên hay không nên thu tiền người đọc? Điều hầu hết mọi người có thể nhìn thấy ngay là khi thu phí, tờ báo sẽ mất một lượng lớn độc giả vốn trước đó có thói quen đọc miễn phí. Tháng 9/2005, tờ New York Times của Mỹ đã bắt đầu áp dụng chính sách thu phí TimesSelect. Chỉ 2 năm sau, tờ báo đã phải hủy bỏ chính sách này vì tiền phí thu được không đủ bù doanh thu mất đi từ quảng cáo tiềm năng. Năm 2010, The Times của Anh cũng đã quyết định dựng “hard” paywall và kết quả có 105.000 người trả tiền để đọc báo, nhưng báo đã mất tới 4 triệu độc giả/tháng, chỉ còn 2,4 triệu người đọc.

Phải chăng các tờ báo đang bất lực với việc thu tiền từ độc giả? Câu trả lời là không! New York Times đã cho dựng “metered paywall” vào tháng 3/2011 cho phép độc giả đọc 20 tin bài miễn phí mỗi tháng trước khi trả phí thuê bao. Tháng 4/2012, tờ báo này giảm số lượng tin bài miễn phí xuống còn 10. Đã có 224.000 người trả tiền trong 3 tháng đầu tiên và đến nay đã có 472.000 thuê bao với mức phí cho 4 tuần từ 15-35 USD. Vậy khả năng đạt doanh thu từ việc bán nội dung của các báo điện tử tại Việt Nam sẽ như thế nào? Theo báo cáo của Hiệp hội Internet Việt Nam, hiện số người sử dụng Internet tại Việt Nam đã đạt trên 31 triệu, chiếm gần 36% dân số. Trong đó, số lượt truy cập Internet để đọc tin tức chiếm 94%, tìm kiếm 92%, nghe nhạc 78%, nghiên cứu học tập/công việc chiếm 72%… Còn theo Bộ Thông tin và Truyền thông, tính đến tháng 7/2012, Việt Nam đã có trên 16 triệu thuê bao 3G.

Việc các website cho phép download nhạc miễn phí là cực kỳ nguy hiểm, vì có thể giết chết nền công nghiệp nội dung số từ trong trứng nước.

Một số thống kê khác cho thấy, hiện số thuê bao điện thoại di động tại Việt Nam đã lên tới trên 127 triệu, tỷ lệ điện thoại thông minh chiếm 16%. 38% số người sử dụng điện thoại để lướt web. Và đây chính là tiềm năng để những nhà kinh doanh nội dung số nói chung và các trang báo điện tử nói riêng có thể tận dụng.

Ông Lê Quốc Minh, Tổng biên tập Báo điện tử Vietnam Plus nhấn mạnh, trong bối cảnh kinh tế ảm đạm, miếng bánh quảng cáo không thể phình to, thậm chí còn bé lại thì bản thân mỗi tờ báo phải đổi mới để tồn tại. Theo ông Minh, ngoài việc cung cấp những nội dung thu phí, tờ báo cũng cần có những tin miễn phí và đa dạng ở nhiều phiên bản khác nhau cho máy tính, máy tính bảng và điện thoại di động, tạo ra nhiều kênh thu hút độc giả. Mặc dù ủng hộ việc thu tiền người đọc báo, nhưng ông Minh cũng đặc biệt lưu ý các báo không thể đặt lợi nhuận lên trên lợi ích của công chúng trong việc tiếp cận thông tin. Vì vậy, các báo cần có cơ chế linh hoạt và sử dụng mô hình kinh doanh phù hợp, không thể áp dụng một mô hình cho mọi website.

Bích Ngọc

Bài viết liên quan