..." /> Cơ hội từ hồi sinh men ngọc - Tạp chí Doanh nhân Online

Cơ hội từ hồi sinh men ngọc

Cơ hội từ hồi sinh men ngọc

DoanhNhanOnline – Dành trọn tâm huyết cho việc tái sinh dòng men cổ, giờ nghệ nhân Nguyễn Việt đau đáu với câu hỏi: Ai sẽ tiếp nối ông đưa dòng men ngọc đặc sắc và quý hiếm của Đại Việt...

Góc doanh nhân Tác giả and
DoanhNhanOnline – Dành trọn tâm huyết cho việc tái sinh dòng men cổ, giờ nghệ nhân Nguyễn Việt đau đáu với câu hỏi: Ai sẽ tiếp nối ông đưa dòng men ngọc đặc sắc và quý hiếm của Đại Việt vào cuộc sống?

Hơn 1000 năm trước, men ngọc (Celadon) đã xuất hiện lấp lánh trên các cửa lò vùng Thiệu Dương (Thanh Hóa). Đến thời nhà Lý (thế kỷ thứ IX – XII) men ngọc đã trở thành sản phẩm văn hóa tiêu biểu của văn minh Đại Việt.

Thưa nghệ nhân, dòng men ngọc của Việt Nam khác biệt với men ngọc Trung Hoa ở điểm gì?

Trên thế giới có 2 dòng men ngọc (Celadon) danh tiếng: Một là men ngọc (Celadon) Nhà Tống bên Trung Hoa. Hai là men ngọc (Celadon) Đại Việt tiêu biểu là Celadon Đông Thanh, Thanh Hóa (Việt Nam). Người Trung Hoa làm men ngọc (Celadon) như thế nào? Đó là việc của họ.

Còn đối với men ngọc (Celadon) Việt Nam thì phải khẳng định, được hình thành từ các nguyên liệu và nguyên tố đặc thù bản địa. Đó là những dải đồi sa khoáng màu mênh mông cả vùng miền Trung Thanh Hóa. Hơn 1000 năm trước men ngọc (Celadon) đã xuất hiện lấp lánh trên các cửa lò vùng Thiệu Dương Thanh Hóa . Đến thời nhà Lý (thế kỷ thứ IX – XII) men ngọc đã trở thành sản phẩm văn hóa tiêu biểu của văn minh Đại Việt. Tuy nhiên, ở Việt Nam men ngọc không chỉ xuất hiện ở giai đoạn Nhà Lý, đến thời Nhà Lê (1428 – 1527) khắp châu thổ sông Hồng đã xuất hiện dòng men ngọc Chu Đậu, Nam Sách, Hải Dương, một thời làm khuynh đảo cả thị trường đồ gốm thế giới suốt từ Đông sang Tây. Vậy nên mới nói, men ngọc là sản phẩm văn hóa đặc trưng của Đại Việt, nét văn hóa xuất sắc và tiêu biểu của nền văn minh sông Hồng.

Vì sao nghệ nhân lại kiên quyết đến cùng trong việc chỉ áp dụng nguyên liệu tự nhiên trong việc tái tạo men ngọc?

Trong sản xuất gốm ngọc, sự trở lại với vấn đề nguyên liệu tự nhiên là điều vô cùng quan trọng. Ngoài việc trả lại nguyên vẹn bản sắc văn hóa tự nhiên truyền thống dân tộc, còn là sự bảo toàn tính giá trị của sản phẩm, nhất là những sản phẩm văn minh thân thiện với môi trường, không độc hại. Nếu các nguyên liệu và nguyên tố bản địa miền Trung tạo nên men ngọc (Đông Thanh, Thanh Hóa) thì ở phía Bắc, nguồn phù sa từ các con sông như: sông Thương, sông Cả, sông Thái Bình, sông Kinh Thầy… đặc biệt là sông Cầu… từ đáy sâu của các con sông ấy đều là các “mỏ” để tạo nên thứ nguyên liệu vô tận cho các lò gốm Đồng bằng Bắc Bộ tạo dòng men ngọc danh tiếng. Có thể nói, nguyên liệu để chế tác men ngọc của chúng ta là vô tận, vậy việc gì phải dùng bất cứ một thứ hóa chất nào khác để tác động, khi ta đã nắm được trong tay nguyên lý cấu trúc về dòng men hữu cơ độc đáo này.

Từ nghiên cứu của mình, nghệ nhân nhìn nhận thế nào về tính ứng dụng của men ngọc trong đời sống hiện đại?

Đối với dòng men ngọc đặc sắc và quý hiếm của Đại Việt mà ngày nay chúng ta đã phục chế lại được thì việc áp dụng vào thực tiễn đời sống là điều hết sức cần thiết. Bởi lẽ, trên thế giới hiện có một số quốc gia vì mục đích lợi nhuận đã quay lưng lại với khoa học, sản xuất những dòng sản phẩm gốm sứ độc hại. Sản xuất gốm men ngọc thuần khiết là điều thị trường đang mong đợi, người tiêu dùng thực sự có nhu cầu đối với đồ gốm thân thiện, đặc biệt là ở các nước phát triển. Đó là sự thuận lợi cơ bản để chúng ta có thể mở rộng và phát triển sản xuất gốm men ngọc. Chúng ta phải coi đây là cơ hội “làm ăn” tốt đẹp nhất.

Liệu có thể ứng dụng men ngọc trong các lĩnh vực khác của cuộc sống, ví dụ như trong kiến trúc, xây dựng, thưa nghệ nhân?

Tôi nghĩ nếu ngành xây dựng coi sản phẩm gốm ngọc là thứ vật liệu có thể áp dụng trên thực tế và thật sự quan tâm và phát huy, chắc chắn sẽ đem lại bộ mặt mới hết sức diệu kỳ cho ngành kiến trúc hiện đại của Việt Nam. Tính dân tộc cũng như tính hiện đại sẽ trở thành sự phối hợp một cách hài hòa và tạo nên bộ mặt mới về kiến trúc của thế kỷ 21.

Việc tổ chức sản xuất gốm men ngọc đại trà có gặp khó khăn, trở ngại gì không, thưa nghệ nhân?

Trước đây (khoảng trên 20 năm) nói đến làm gốm là nói đến một nghề nhọc nhằn, cực khổ. Chủ yếu là khâu lò – lửa. Các cụ ta xưa có câu: nhất lửa, nhì men, tam xương, tứ dàng. Bởi thời đó các lò gốm đều đốt bằng than củi đã gây ô nhiễm môi trường. Còn bây giờ, các lò đều đốt bằng gas thuận tiện dễ đốt. Việc tổ chức một lò sản xuất gốm men ngọc (thuần khiết tự nhiên), trên thực tế cũng giống như tổ chức một lò gốm thông thường. Bởi các công đoạn từ khuôn mẫu, hồ đổ rót đến khâu đốt lò đều cùng một quy trình như nhau. Chỉ có sự khác biệt là khâu men. Men ngọc dùng các nguyên liệu hữu cơ: bùn đất, cây, cỏ, tro, trấu… còn men gốm thông thường dùng các nguyên liệu vô cơ. Các loại đá: trường thạch, thạch anh, đá vôi khi cần làm màu đã trộn với các oxide (hóa chất cần thiết) theo đơn khách đặt hàng. Khó khăn lớn nhất vẫn là vốn sản xuất và liệu có tìm đúng nhà đầu tư hay không? Tôi rất mong mỏi nhận được sự quan tâm và hỗ trợ từ các tổ chức xúc tiến đầu tư như VCCI, Câu lạc bộ Doanh nhân sáng tạo…

Nghệ nhân đánh giá thế nào về triển vọng đầu tư dòng men ngọc từ góc độ thị trường?

Trước hết, tôi không phải là dân kinh doanh nên không thể đánh giá chính xác được. Nhưng ít năm trước tôi có dịp qua hầu hết các thủ đô Châu Âu, thật tiếc là không thấy bóng dáng bất cứ sản phẩm đồ gốm Việt Nam nào mà toàn đồ sứ Trung Hoa – đã nhiều lại rẻ… Nhưng có thể nói, gần đây cả thế giới đều biết đến men ngọc Việt Nam. Đó là sau những cuộc bán đấu giá về các đồ cổ Chu Đậu được trục vớt từ con tàu đắm ở Cù Lao Chàm lên. Do vậy, đến nay đã có hàng chục bảo tàng khắp nơi kể cả châu Âu, châu Á, châu Úc, châu Mỹ… để tâm giới thiệu và dành những không gian thích đáng để giới thiệu về những sản phẩm gốm Việt Nam. Điều đó đã xóa bỏ một “huyền thoại” về sự độc tôn của gốm Trung Hoa trên thị trường đồ cổ quốc tế. Vậy ta lo gì thị trường tiêu thụ? Như trên tôi đã nói, thủ đô của các nước châu Âu đang trống vắng sản phẩm gốm đẹp và sạch của chúng ta. Vấn đề chỉ lo gốm ngọc có đủ cung cấp cho thị trường lớn ấy không? Còn việc tôi đứng ra sản xuất ư? Quá muộn mất rồi. Sức khỏe, tuổi tác… thật tiếc! Cả cuộc đời tôi vất vả kiếm tìm thì nay đã nắm bắt được sự diệu kỳ của dòng men ngọc. Chỉ mong sao sớm truyền lại được cho con cháu, để khi nhắm mắt ra đi cũng yên lòng!

Xin trân trọng cảm ơn nghệ nhân!

Tọa đàm về Mobile Business
CLB Doanh nhân sáng tạo (VCE) phối hợp với VEMBA Hawaii tổ chức một buổi tạo đàm với chủ đề: “Mobile Business: Các chiến lược kinh doanh và tiếp thị dành cho các doanh nghiệp Việt Nam và các nhà phát triển ứng dụng di động” vào lúc 16h -18h30 ngày 17/10/2013 tại Coffee Trung Nguyên, 52 Hai Bà Trưng (Hà Nội). Khách mời tham gia phát biểu là GS.TS. Bùi Tùng, Giám đốc Chương trình Tiến sĩ Trường Kinh doanh Scheidler, Đại học Hawaii; Giám đốc Trung tâm Diễn đàn kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương APEC của Đại học Hawaii, Hoa Kỳ và ông Bùi Trường Sơn , CEO của Công ty FELIX.

Sơn Minh
(Chuyên mục được thực hiện
với sự cộng tác của
CLB Doanh nhân Sáng tạo VCECLUB)

Bài viết liên quan

Bác sỹ doanh nhân

Là một bác sỹ có kinh nghiệm lâu năm tại Mỹ, vào năm 2008, bác sỹ Nam Trân quyết định về Việt Nam, mong muốn đóng góp thiết thực cho cộng đồng và đất nước bằng những kiến thức, kinh nghiệm và phương pháp điều trị hiệu quả nhất.

Doanh nhânNgười đăng Doanh nhan