..." /> Cú hích cho kinh tế địa phương? - Tạp chí Doanh nhân Online

Cú hích cho kinh tế địa phương?

Cú hích cho kinh tế địa phương?

DoanhNhanOnline – Thông tin mở rộng Nhà máy lọc dầu (NMLD) Dung Quất, khởi công NMLD Vũng Rô và đề xuất về “siêu dự án” Lọc hóa dầu Nhơn Hội đang làm nóng dư luận. Năm 2013, NMLD Dung Quất...

Kinh doanh Tác giả and
Trừ các con đường rộng rãi đã hoàn tất cơ sở hạ tầng, Khu kinh tế Dung Quất đầu tháng 9/2014 vẫn khá ngổn ngang

Trừ các con đường rộng rãi đã hoàn tất cơ sở hạ tầng, Khu kinh tế Dung Quất đầu tháng 9/2014 vẫn khá ngổn ngang

DoanhNhanOnline – Thông tin mở rộng Nhà máy lọc dầu (NMLD) Dung Quất, khởi công NMLD Vũng Rô và đề xuất về “siêu dự án” Lọc hóa dầu Nhơn Hội đang làm nóng dư luận.

Năm 2013, NMLD Dung Quất lãi khoảng 2.800 tỷ đồng và theo báo cáo của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN), trong 6 tháng đầu năm 2014, số lãi của nhà máy đã tương đương con số đạt được của cả năm 2013. Trong điều kiện kinh tế vẫn khó khăn như hiện nay, việc Dung Quất lãi lớn dĩ nhiên là niềm mong ước của các địa phương khác, nhất là những nơi đang được nhắc tới kèm theo các dự án lọc hóa dầu mới.

Tất cả vì nhà máy lọc dầu!

Trên thực tế, để NMLD Dung Quất hoạt động có hiệu quả, hàng loạt cơ chế đã được áp dụng. Đó không chỉ là hàng nghìn tỷ đồng đầu tư hạ tầng cơ sở lấy từ ngân sách nhà nước mà cả khi điều chỉnh tỷ giá ngoại tệ, trường hợp NMLD Dung Quất cũng được cân nhắc kỹ, bởi giá xăng dầu đều tính bằng ngoại tệ. Trong quá trình hoạt động của nhà máy, hàng rào thuế nhập khẩu xăng dầu cũng đã được nhà nước áp dụng để NMLD có nguồn thu, thay vì chỉ trông vào phí lọc dầu khoảng 10 USD/thùng. Với cơ chế thu điều tiết cho phép NMLD Dung Quất được để lại mức thuế nhập khẩu 7% với xăng dầu, 5% với khí hóa lỏng (LPG) và 3% với sản phẩm hóa dầu và kéo dài tới năm 2018, NMLD Dung Quất đã nhanh chóng có lợi nhuận lớn.

Ở góc độ chủ đầu tư, PVN phải phê duyệt và cấp bổ sung vốn điều lệ cho Công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn (đơn vị quản lý vận hành NMLD Dung Quất), đảm bảo cho nhà máy hoạt động ổn định, có tính đến việc mở rộng, nâng công suất thiết kế nhà máy lên 10 triệu tấn/năm và tạo điều kiện để cổ phần hóa. Ngoài ra, công ty này cũng được trích khấu hao tài sản cố định đối với thiết bị chính của nhà máy trong thời gian tối đa 20 năm. Có dự án lớn như Dung Quất đi vào hoạt động, thu ngân sách địa phương cũng tăng mạnh. Chỉ tính riêng năm 2013, thu ngân sách của tỉnh Quảng Ngãi đạt gần 30.200 tỷ đồng, vượt dự toán ngân sách Trung ương giao là 8.830 tỷ đồng.

Tương tự, không khó để nhận thấy sự ủng hộ tối đa của địa phương trong hoạt động của dự án lọc hóa dầu Vũng Rô, vừa được khởi công xây dựng hay Tổ hợp lọc hóa dầu Nhơn Hội vừa hoàn tất báo cáo khả thi. Không thể phủ nhận tác động tích cực về thông tin địa phương đã thu hút được dự án lọc hóa dầu quy mô vài tỷ đôla hay thậm chí hàng chục tỷ USD. Tuy nhiên, không phải cứ trải thảm đỏ cho nhà máy lọc dầu là mọi việc sẽ thuận lợi.

Vẫn xin ngân sách hỗ trợ

Tỉnh Quảng Ngãi mới đây đã đề nghị Chính phủ hỗ trợ ngân sách trung ương cho địa phương để thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng phục vụ 2 dự án lớn là NMLD Dung Quất mở rộng và Nhiệt điện BOT Quảng Ngãi, do Tập đoàn Sembcorp (Singapore) đầu tư. Trước mắt là 1.500 tỷ đồng trong năm 2014. Trước đó, tỉnh này cũng kiến nghị Thủ tướng Chính phủ cho phép Quảng Ngãi được hưởng chính sách trung ương hỗ trợ có mục tiêu, nhằm phục vụ phát triển kinh tế xã hội từ năm 2015 (vốn đầu tư phát triển hoặc có tính chất đầu tư). Từ năm 2005, Thủ tướng đã ban hành quy chế hoạt động Khu kinh tế Dung Quất, theo đó trong 15 năm đầu, nguồn thu của NMLD Dung Quất để lại cho Quảng Ngãi đầu tư cơ sở hạ tầng, thúc đẩy phát triển.

Tuy nhiên, theo quy định của Luật Ngân sách, quyết định nói trên đã không thể thực hiện được, nguồn thu từ NMLD Dung Quất hầu hết điều tiết về ngân sách trung ương. Do vậy, các chương trình hỗ trợ có mục tiêu từ ngân sách trung ương của Quảng Ngãi bị cắt giảm. Không được trung ương hỗ trợ vốn nên địa phương đối mặt với nhiều khó khăn. Trở lại Khu kinh tế Dung Quất vào đầu tháng 9/2014, nhiều nhà báo tận mắt nhìn thấy, ngoại trừ các con đường rộng rãi đã hoàn tất để phục vụ hoạt động của NMLD trước đây, còn lại cơ sở hạ tầng nội khu vẫn ngổn ngang, không thay đổi mấy so với thời điểm NMLD đi vào hoạt động năm 2009.

Khi được hỏi về Khu đô thị Vạn Tường, nơi xây dựng một số chung cư phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày của các cán bộ, kỹ sư vận hành NMLD Dung Quất, không ít người đã thở dài. “Ở đó giờ chỉ thích hợp với các gia đình chưa có con hoặc con chưa đến tuổi đi học. Còn khi con đến tuổi đi học, tất cả lại quay về tìm nhà để định cư ở thành phố Quảng Ngãi, cách đó khoảng 40 km để có chỗ cho con học, dù bố mẹ hàng ngày đi làm vất vả hơn. Trường không, chợ thiếu nên anh em cũng tìm cách đi”, một lãnh đạo của NMLD Dung Quất nói.

Ngay với Tổ hợp Lọc hóa dầu Nghi Sơn, do tính chất quan trọng của dự án trong an ninh năng lượng và có vốn đầu tư của Nhà nước thông qua PVN, nên đã nhận được hỗ trợ trong giải phóng mặt bằng với số tiền hơn 200 tỷ đồng, chưa kể đầu tư từ ngân sách trung ương cho một số tuyến đường phục vụ cho thi công và hoạt động của dự án sau này. Tuy nhiên, tại các dự án lọc dầu lớn thu hút sự chú ý của dư luận như Vũng Rô, Nhơn Hội, hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước hay các chính sách ưu đãi sẽ không thể so sánh được với Dung Quất và Nghi Sơn, nhất là khi mức độ cấp bách về an ninh năng lượng khác với Dung Quất, Nghi Sơn.

Khi không được hưởng những ưu đãi đặc biệt như Dung Quất hay Nghi Sơn để dòng tiền thông suốt, việc các dự án lọc dầu khác có được xây dựng đúng tiến độ hay không chưa thể trả lời trong một sớm một chiều. Do đó, liệu các dự án lọc dầu có trở thành cú hích lớn cho các tỉnh, thành phố hay không vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ.

Kiến Giang

Bài viết liên quan