Đau đầu chuyện thuế xăng dầu

Đau đầu chuyện thuế xăng dầu

Giá dầu thế giới giảm mạnh tới hơn 30% trong vòng 12 tháng qua và hiện đang ở mức 66 USD/thùng đã buộc Bộ Tài chính phải tăng mạnh thuế nhập khẩu xăng dầu. Vì sao lại như vậy? Theo...

Câu chuyện quản lý Tác giả

Giá dầu thế giới giảm mạnh tới hơn 30% trong vòng 12 tháng qua và hiện đang ở mức 66 USD/thùng đã buộc Bộ Tài chính phải tăng mạnh thuế nhập khẩu xăng dầu. Vì sao lại như vậy?

Theo biểu thuế mới áp dụng từ ngày 6/12/2014, mặt hàng xăng có mức thuế nhập khẩu là 27% thay vì đứng ở mức 18% như trước đó. Thuế nhập khẩu dầu hỏa tăng từ 16 lên 26%, còn dầu diezel tăng từ 14 lên 23% và dầu madut từ 15 lên 24%.

Cụ thể, nếu mỗi lít xăng có giá nhập khẩu là 10.000 đồng thì mức thuế nhập khẩu mới phải nộp là 2.700 đồng thay cho 1.800 đồng trước đây, tức là về giá trị tuyệt đối thì thuế nhập khẩu với xăng đã tăng thêm 50% nữa. Tương tự, mặt hàng dầu diesel nếu có giá là 10.000 đồng/lít thì theo biểu giá mới mỗi lít dầu diesel sẽ phải cõng 2.300 đồng tiền thuế nhập khẩu thay vì mức 1.400 đồng/lít như trước đây, tức là tăng thêm 64% về giá trị tuyệt đối.

Cơ chế tài chính áp dụng cho Dung Quất và Nghi Sơn

Cơ chế tài chính áp dụng cho Lọc hóa dầu Bình Sơn qui định:
“Trường hợp thuế nhập khẩu sản phẩm lọc hóa dầu do Nhà nước quy định thấp hơn mức giá trị ưu đãi tính trong giá bán (3% đối với sản phẩm hóa dầu, 5% đối với LPG và 7% đối với xăng dầu).

Cơ chế tài chính áp dụng cho Lọc hóa dầu Nghi Sơn:

“Trong 10 năm đầu kể từ khi đi vào vận hành thương mại (dự kiến vào năm 2013), dự án được áp dụng mức giá bán buôn tại cổng nhà máy bằng giá nhập khẩu cộng thuế nhập khẩu 7% đối với các sản phẩm lọc dầu (trừ LPG 5%) và 3% đối với các sản phẩm hóa dầu. Trong thời hạn nêu trên, nếu Nhà nước qui định mức thuế nhập khẩu thấp hơn thì Nhà nước sẽ bù giá cho công ty liên doanh”.

Ngoài thuế nhập khẩu, xăng dầu còn phải chịu thêm 10% thuế tiêu thụ đặc biệt, 10% thuế giá trị gia tăng và thêm 1.000 đồng/lít phí bảo vệ môi trường. Đáng nói là thuế giá trị gia tăng được tính trên 10% của giá CIF (bao gồm giá mua, chi phí bảo hiểm và cước phí vận chuyển), các loại thuế, phí, chi phí kinh doanh định mức và lợi nhuận định mức, thậm chí cộng cả số tiền phải nộp vào quỹ bình ổn. Điều này khiến khi thuế nhập khẩu tăng cũng làm cho thuế giá trị gia tăng tăng và chi phí mà người tiêu dùng phải trả cao hơn nhiều so với con số 10% được quy định.

Nguồn thu thuế lớn

Tại Việt Nam, khối lượng xăng dầu tiêu thụ hàng năm vào khoảng 13-15 triệu tấn, cho thấy số thuế thu được từ mặt hàng xăng dầu là không hề nhỏ. Chỉ đơn cử như Nhà máy lọc dầu Dung Quất, tuy nhà máy này sản xuất xăng dầu tại Việt Nam, nhưng giá bán xăng dầu tại thị trường nội địa vẫn cộng đầy đủ các loại thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế giá trị gia tăng như áp dụng với sản phẩm nhập khẩu.

Theo tính toán của tỉnh Quảng Ngãi, với công suất thiết kế 6,5 triệu tấn dầu thô/năm (tương đương 5,92 triệu tấn dầu tinh/năm), nếu năm 2015, Nhà máy lọc dầu Dung Quất đạt sản lượng sản phẩm xăng dầu và hóa dầu là 6,2 triệu tấn, dự kiến giá mua dầu thô là 110 USD/thùng, giá bán bình quân là 24,4 triệu đồng/tấn, thì thu ngân sách từ Nhà máy lọc dầu Dung Quất có thể đạt mức 26.600 tỷ đồng. Trong đó thuế giá trị gia tăng là 10.700 tỷ đồng, thuế tiêu thụ đặc biệt là 5.900 tỷ đồng và khoản thu điều tiết là 10.000 tỷ đồng.

Còn Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam với sản lượng xăng dầu xuất bán trong 9 tháng đầu năm 2014 là 6,071 triệu mét khối.tấn thì số nộp ngân sách của Petrolimex là 27.025 tỷ đồng, trong số này đa phần thuế đối với các loại xăng dầu.

Với việc giá dầu trên thị trường thế giới giảm mạnh, hiện chỉ ở quanh mức 66 USD/thùng, để giữ được nguyên khoản thu như dự tính của Nhà máy lọc dầu Dung Quất thì việc tăng thuế là không thể tránh khỏi. Và câu chuyện tăng thuế nhập khẩu của Bộ Tài chính từ ngày 6/12/2014 đã diễn ra, bất chấp hai tháng trước đó bộ này từng công bố giữ nguyên mức thuế nhập khẩu 18% với xăng và 14% với dầu diesel đến hết năm 2014.

Khó giảm vì bị trói tay

Theo khung thuế hiện hành đã được Quốc hội thông qua, xăng dầu có thuế nhập khẩu dao động từ 0 đến 40%. Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính cũng đã đưa ra khung thuế suất tương ứng với các mức giá dầu cụ thể. Theo Bộ Tài chính, việc điều hành thuế nhập khẩu ưu đãi đối với mặt hàng xăng dầu hiện nay chịu ảnh hưởng của cơ chế ưu đãi thuế nhập khẩu áp dụng cho hai nhà máy lọc dầu đầu tiên ở nước ta là Nhà máy lọc dầu Dung Quất và Tổ hợp lọc hóa dầu Nghi Sơn.

Cụ thể, nếu quy định mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với sản phẩm xăng dầu thấp hơn 7%, còn với khí hóa lỏng thấp hơn 5% và thấp hơn 3% đối với sản phẩm hóa dầu thì Nhà nước sẽ phải bù giá cho Công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn – đơn vị quản lý Nhà máy lọc dầu Dung Quất và Công ty Nghi Sơn – chủ đầu tư của Tổ hợp lọc hóa dầu Nghi Sơn. Thời gian mà hai đơn vị trên được hưởng qui chế ưu đãi này là 10 năm kể từ khi nhà máy đi vào vận hành thương mại (được tính là từ năm 2009 -2018 đối với Nhà máy lọc dầu Dung Quất và theo kế hoạch là từ năm 2013 đối với Tổ hợp lọc hóa dầu Nghi Sơn).

Việc áp thuế nhập khẩu cao đối với xăng dầu không chỉ giúp Nhà nước thu được thêm thuế mà còn giúp ngân khố quốc gia không phải bỏ tiền ra để bù thuế cho các nhà đầu tư, chủ yếu là nhà đầu tư nước ngoài, khi lọc hóa dầu Nghi Sơn đi vào hoạt động khi thuế nhập khẩu thấp hơn mức đã cam kết với nhà đầu tư nói trên.

Mong muốn và hành động của Bộ Tài chính là vậy, thế nhưng có một điểm mấu chốt ở đây là trong các cam kết quốc tế của mình, Việt Nam đã đề ra lộ trình giảm thuế nhập khẩu đối với xăng dầu, đặc biệt là trong Hiệp định thương mại tự do khu vực ASEAN. Bởi, tại AFTA Council 24 diễn ra vào năm 2010, Việt Nam đã cam kết lộ trình giảm thuế xăng dầu nhập khẩu từ khu vực ASEAN với thời gian khá dài. Cụ thể, mặt hàng dầu FO sẽ có thuế suất 0% từ năm 2014; mặt hàng dầu diesel, dầu hỏa, nhiên liệu phản lực cũng đưa về mức 0% từ năm 2016, riêng với mặt hàng xăng thì tới năm 2024 mới phải đưa mức thuế về 0%.

Theo số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan, tổng nhập khẩu xăng dầu từ đầu năm tới hết ngày 15/11/2014 là 7,42 triệu tấn. Trong đó, xăng là 2,187 triệu tấn; dầu diesel là 3,683 triệu tấn; dầu madut là 550 nghìn tấn và nhiên liệu bay là 1,042 triệu tấn. Còn tại Nhà máy lọc dầu Dung Quất, năm 2014, nhà máy này sẽ cho ra 4,48 triệu tấn sản phẩm, trong đó xăng các loại là 1,766 triệu tấn; nhiêu liệu bay là 61.5443 tấn; dầu diesel là 2,476 triệu tấn và dầu FO là 175.000 tấn.

Kiến Giang

Bài viết liên quan

Ban biên tập lựa chọn

       

Video