Để giành chiến thắng trực tuyến: cần phải là một tờ báo lá cải?!

Để giành chiến thắng trực tuyến: cần phải là một tờ báo lá cải?!

The Sydney Morning Herald, vào năm 1950, từng sử dụng máy bay riêng để đưa báo đến những vùng sâu vùng xa trên khắp nước Úc. Ngày ấy đã quá xa xôi! Không chỉ “phủ” thông tin khắp nước Úc,...

Thị trường Tác giả

The Sydney Morning Herald, vào năm 1950, từng sử dụng máy bay riêng để đưa báo đến những vùng sâu vùng xa trên khắp nước Úc. Ngày ấy đã quá xa xôi!

Không chỉ “phủ” thông tin khắp nước Úc, The Sydney Morning Herald từng đóng một vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy trao quyền bầu cử cho phụ nữ, đưa ra ánh sáng nhiều vụ việc tày đình, trừng phạt các băng nhóm tội phạm, hạ bệ những quan chức chính phủ “nhúng chàm”… Tờ báo cũng đã gửi phóng viên tinh nhuệ đến những điểm nóng chiến sự trên toàn cầu, từ châu Âu đến châu Á. Không thể phủ nhận vị trí của The Herald đối với xã hội Úc suốt 150 năm qua. Thế nhưng…

Tài chính bi đát

The Sydney Morning Herald, The Age và các ấn phẩm của tập đoàn Fairfax Media đều đang phải đối mặt với một tương lai không mấy sáng sủa. Ban điều hành công ty thậm chí đang thảo luận về việc có nên dừng in The Sydney Morning Herald và The Age vào các ngày làm việc trong tuần (chỉ giữ lại số cuối tuần) hay không. Lý do khá đơn giản: các hợp đồng quảng cáo, rao vặt đặc biệt “hẻo” vào ngày thường; số cuối tuần hiện chiếm tới hai phần ba doanh thu tại các tờ báo lớn của Fairfax.

Quyết định cuối cùng chưa được đưa ra, nhưng nếu điều này trở thành hiện thực thì đây lại là một minh chứng nữa cho thấy những thách thức không hề nhỏ của báo in chính luận toàn cầu. Giám đốc điều hành của Fairfax Media, Greg Hywood, trấn an rằng, phương pháp làm báo của công ty sẽ không bị ảnh hưởng, bất chấp việc có phát hành báo ngày hay không. “Chúng tôi hiểu rằng độc giả của mình luôn khao khát những tin tức tốt, có chiều sâu”, ông Hywood nói.

“Để giành chiến thắng trực tuyến, bạn cần phải là một tờ báo lá cải”

Tuy thế, quả là lực bất tòng tâm. The Herald phiên bản ngày thứ Bảy từng chứa đựng một lượng thông tin khủng khiếp với… 400 trang vào năm 1995. Công ty còn từng dự kiến tờ báo sẽ tăng lên đến 600 trang. Những quảng cáo, rao vặt về xe ô tô, việc làm và bất động sản… tại các thành phố lớn như Melbourne và Sydney đã bù đắp chi phí cho hoạt động tác nghiệp báo chí.

Đó cũng là năm mà Fairfax bắt đầu xây dựng trang web tin tức đầu tiên. Phiên bản thứ Bảy hiện nay đã giảm xuống còn khoảng 200 trang và Fairfax đã buộc phải cắt giảm hơn 500 việc làm ở các tờ báo của mình trong 5 năm qua, trong đó hồi tháng 4 vừa qua đã có đợt cắt giảm kỷ lục tới 100 việc làm, theo nghiệp đoàn nhà báo Úc.

Những cơn gió thổi bạt giấc mơ đẹp của The Herald và Age đến từ quá trình toàn cầu hóa. Internet xóa đi mọi khoảng cách địa lý; Facebook và Google cung cấp cho người sử dụng nhiều dòng “thác” thông tin và tạo cơ hội không thể tốt hơn cho những ấn phẩm kỹ thuật số như BuzzFeed và The Huffington Post – với chi phí vận hành cực kỳ khiêm tốn – lấy đi một lượng độc giả lớn của các ấn phẩm cây cao bóng cả. Chẳng riêng gì The Herald, nhiều tờ báo chính luận tên tuổi trên thế giới đều đã phải cắt giảm đáng kể cả số lượng lẫn tần suất phát hành. The Times-Picayune ở New Orleans cắt giảm 3 số một tuần; The Seattle Post-Intelligencer chỉ còn xuất bản online. Đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt trong thị trường báo chí Anh quốc, việc tờ The Independent tại London chuyển hẳn sang kỹ thuật số có thể coi như một tiếng chuông cáo chung đối với báo in truyền thống.

Độc giả thay đổi khẩu vị

Bất chấp sự cách biệt về địa lý, Úc là một xã hội phát triển, coi trọng tri thức và thông tin. Eric Beecher, một cựu biên tập viên hàng đầu tại cả The Herald và News Corporation, hiện là nhà sản xuất trang mạng Crikey, nhận định: “The Age và Sydney Morning Herald đã luôn luôn gánh vác rất tốt những công việc nặng nhọc của báo chí chính luận và báo chí điều tra”.

Fairfax đã buộc phải cắt giảm hơn 500 việc làm ở các tờ báo của mình trong 5 năm qua

Tuy nhiên, lượng độc giả của các tờ báo in của Úc đã giảm với tốc độ nhanh bất thường, hiện chỉ còn gần một nửa so với năm 2011 và dự kiến sẽ còn tiếp tục giảm. Fairfax cũng đã phải chiến đấu để giữ lại độc giả. Tại The Herald, vốn có hai phòng tin, một chuyên phục vụ các tờ báo chính luận khổ lớn và một cho các trang web. Nếu như bộ phận báo in vẫn theo đuổi loại thông tin chính trị, kinh tế xã hội nghiêm túc như từ trước đến nay, thì bộ phận web, được mô tả một cách hài hước là “sẽ chú trọng Paris Hilton hơn Paris nước Pháp” – thiên về các thông tin sốt dẻo liên quan đến tình dục, người nổi tiếng và tội phạm…

“Để giành chiến thắng trực tuyến, bạn cần phải là một tờ báo lá cải”, Mark Scott, cựu Giám đốc điều hành Fairfax cay đắng thừa nhận.

Fairfax đang cố gắng để giữ được sự cân bằng khó khăn, thông qua việc đem đến cho độc giả những bữa tiệc buffet thông tin, từ cô người mẫu nóng bỏng Kylie Jenner, những múi cơ bụng hoàn hảo của Thủ tướng Canada điển trai Justin Trudeau cho đến các bài bình luận sắc sảo về chủ đề chống khủng bố, phóng sự điều tra về sự gian lận bảo hiểm xã hội và các lỗ hổng nghiêm trọng trong cách thức điều tra dân số… Có lẽ nhờ vậy mà The Herald vẫn là tờ báo online hàng đầu nước Úc, tính theo số lượng thuê bao trả tiền.

Nhưng điều này khiến cho những người làm báo theo xu hướng nghiêm túc lo ngại. Bốn năm trước, từng có tới 70 nhà báo bị sa thải trong vòng một tuần, trong đó có những biên tập viên chính trị, kinh doanh, y tế, nghệ thuật cấp cao, phóng viên chuyên điều tra tội phạm và phân tích kinh doanh có tên tuổi, nhà văn… Lực lượng phóng viên, biên tập viên đang đối diện với những quyết định cắt giảm khắc nghiệt nhất. Điều này cũng dễ hiểu vì trong khi chi phí để sản xuất rất lớn, sản phẩm của họ lại không đem đến lợi nhuận trực tiếp.

Và khi hoạt động báo chí thực sự không còn được chú trọng như trước, sứ mệnh “tỏa sáng ở những nơi kẻ gian thích bóng tối” chắc chắn sẽ phai nhạt, nói như nữ phóng viên điều tra nổi tiếng McClymont.

Hơn nữa, khi tiếng nói trung lập của The Herald yếu đi, vô hình trung đế chế truyền thông News Corporation của tỷ phú Rupert Murdoch được củng cố vị trí độc tôn, trong khi 3 tờ báo của tập đoàn này thường bị dư luận phàn nàn về tính đảng phái quá lộ liễu.

Cẩm Hà