..." /> Được mất cuộc chiến tiền lương tối thiểu - Tạp chí Doanh nhân Online

Được mất cuộc chiến tiền lương tối thiểu

Được mất cuộc chiến tiền lương tối thiểu

Không nằm ngoài dự đoán, phiên họp thứ hai của Hội đồng tiền lương quốc gia tiếp tục thất bại khi khoảng cách về đề xuất mức lương tối thiểu giữa các bên chưa thể thu hẹp. Ngay trước cuộc...

Kinh doanh Tác giả

Không nằm ngoài dự đoán, phiên họp thứ hai của Hội đồng tiền lương quốc gia tiếp tục thất bại khi khoảng cách về đề xuất mức lương tối thiểu giữa các bên chưa thể thu hẹp.

Ngay trước cuộc họp, thông tin từ các bên đàm phán đều phát đi quan điểm không thay đổi đề xuất của mình so với cuộc làm việc trước. Bởi, đây là vấn đề hết sức nhạy cảm và có tác động đa chiều, chưa kể viễn cảnh kinh tế thế giới và Việt Nam là rất khó đoán định.

Ai cũng có lý!

Tại phiên họp, Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam giữ nguyên mức đề xuất tăng 16,8%, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đề xuất mức tăng 9-10%. Hiệp hội Dệt may Việt Nam thậm chí còn cho rằng, mức này chỉ nên là 6-7%. Như vậy, sẽ phải có phiên thương lượng thứ ba, dự kiến vào 3/9, để các bên thu hẹp khoảng cách này trước khi Hội đồng tiền lương quốc gia hoàn tất phương án chốt. Trong trường hợp các bên không đạt được sự nhất trí, Chủ tịch Hội đồng tiền lương quốc gia sẽ dùng quyền quyết định mức tăng lương tối thiểu vùng năm 2016 để đề xuất trình Chính phủ xem xét.

Điều đáng lo ngại cho tới thời điểm này là khả năng thành công của phiên thứ ba không cao. Vấn đề nổi lên lúc này không đơn giản chỉ còn là mức lương tối thiểu bao nhiêu là phù hợp nữa mà là góc nhìn của các bên liên quan tới nội dung có tác động đa chiều và phức tạp này dường như quá chật hẹp.

Vấn đề then chốt về tiền lương tối thiểu vùng hiện nay không phải là tăng bao nhiêu phần trăm, mà là nhu cầu sống tối thiểu

Ông Mai Đức Chính, Phó chủ tịch Tổng liên đoàn lao động Việt Nam, bên đại diện cho người lao động kiên quyết bảo vệ mức đề xuất với lý do “kinh tế khá hơn năm ngoái thì không thể có chuyện mức tăng thấp hơn. Chúng tôi không chấp nhận và chắc chắn người lao động cũng không thể chấp nhận. Ít nhất thì mức tăng cũng phải bằng mức tăng của năm 2015″. Thậm chí, ông Chính đề nghị Hội đồng Tiền lương quốc gia phải làm việc với cơ quan thuế, bảo hiểm xã hội xem thực tế doanh nghiệp đang chi trả thế nào để có quyết định. Trong khi đó, ông Hoàng Quang Phòng, Phó chủ tịch VCCI, đại diện cho bên sử dụng lao động cho rằng, mức 9-10% mà VCCI đưa ra đã tính toán trên cơ sở hài hóa giữa quyền lợi của người lao động, khả năng chi trả và sức cạnh tranh của doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế hiện tại.
“Đề xuất mà khối doanh nghiệp đưa ra được dựa trên quy luật phát triển của kinh tế thị trường, theo đó tốc độ tăng lương cần bám sát tốc độ tăng năng suất lao động cộng với tốc độ mất giá của đồng tiền. Nếu tốc độ tăng lương vượt quá xa so với tổng của hai biến số này, doanh nghiệp sẽ rơi vào tình trạng thua lỗ, thậm chí phá sản, tăng trưởng kinh tế sẽ chậm lại và thất nghiệp sẽ gia tăng”, ông Phòng phân tích.

Trong kịch bản này, với tốc độ tăng năng suất lao động hiện nay khoảng 3%, tốc độ trượt giá của đồng tiền khoảng 1-3%, một mức tăng lương tối thiểu vùng khoảng 9-10% là hài hòa.

Cũng phải nói thêm, phía đại diện Hiệp hội Dệt may Việt Nam vẫn cương quyết với mức đề xuất chỉ tăng 6-7%. Điều này cũng dễ hiểu khi với tình trạng thâm dụng lao động, bất cứ mức tăng lương tối thiểu nào cũng tác động rất lớn tới các doanh nghiệp trong ngành này. Tuy vậy, cơ sở được đưa ra dựa trên đánh giá của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) với năng suất lao động của Việt Nam trong thập kỷ qua chỉ tăng khoảng 3%/năm, lạm phát hiện nay dưới 1% và dự báo cả năm 2015 và 2016 ở mức dưới 3%, mức tăng lương tối thiểu vùng 6-7% cho năm 2016 là phù hợp.

Bài toán chọn mục tiêu

Chuyên gia kinh tế Đặng Đức Đạm đã phải thốt lên rằng, nếu cứ “chúi mũi, chúi lái” vào nâng lương tối thiểu thì chẳng mấy năm nữa tiền lương tối thiểu sẽ bằng tiền lương trung bình, tức là tất cả mọi người lao động chỉ còn được trả lương bằng với tiền lương tối thiểu thôi. “Vấn đề then chốt trong cuộc tranh luận về tiền lương tối thiểu vùng hiện nay không phải là tăng bao nhiêu phần trăm, mà là nhu cầu sống tối thiểu để làm “cột mốc” điều chỉnh tiền lương tối thiểu vùng đã được xác định chuẩn xác hay chưa”, ông Đặng đặt câu hỏi.

Theo cách tính hiện tại, ông Đặng phân tích, GDP của Việt Nam năm 2014 là 3.938 nghìn tỷ đồng, trong đó quỹ tiêu dùng chiếm 72%; chia cho dân số 90,7 triệu người thì tiêu dùng bình quân đầu người là 2,604 triệu đồng/tháng.
“Nếu nhu cầu sống tối thiểu đúng là từ 2,695 triệu đồng đến 3,996 triệu đồng/người/tháng thì hóa ra hơn 90 triệu người Việt Nam hiện nay đều sống dưới mức nhu cầu sống tối thiểu sao”, ông Đặng đặt vấn đề. Trong khi đó, theo số liệu của Tổng cục Thống kê, 49% GDP của Việt Nam là thu nhập từ lao động (tiền lương, tiền công và thu nhập khác từ lao động). Đem chia cho số lao động đang làm việc là 52,74 triệu người (tất cả số liệu là của năm 2014), được tiền lương trung bình của toàn nền kinh tế là 3,048 triệu đồng/người/tháng. So với tiền lương tối thiểu bình quân 4 vùng năm 2014 (2,275 triệu đồng) thì cho hệ số tiền lương (tiền lương trung bình/tiền lương tối thiểu) chỉ còn ở mức 1,34. Cần phải nhớ rằng, hệ số tiền lương trong hệ thống tiền lương chung hiện hành là 2,34.

Khảo sát của Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam năm 2015 cho kết quả tiền lương trung bình khu vực doanh nghiệp là 3,817 triệu đồng, đem chia cho tiền lương tối thiểu vùng 2,6 triệu đồng (bình quân 4 vùng) thì được hệ số tiền lương khu vực doanh nghiệp cũng chỉ là 1,47. Năm 2016-2017, nếu tiền lương tối thiểu vùng tiếp tục tăng nhanh hơn GDP thì hệ số tiền lương này lại còn thu hẹp nữa. “Điểm quyết định đối với đời sống người thợ là tiền lương trung bình. Nếu ép tiền lương tối thiểu tăng quá mức, doanh nghiệp buộc phải “phản ứng” bằng cách thu hẹp hệ số tiền lương thì tác dụng kích thích tăng năng suất lao động của tiền lương sẽ không còn”, ông Đặng lo ngại.

Đáng chú ý là ở nông thôn lao động dư thừa nhiều, người lao động sẵng sàng chấp nhận mức lương thấp (nhưng vẫn cao hơn nhiều tiền công lao động nông nghiệp) để có việc làm trong các doanh nghiệp chế biến nông sản mà không được. Đồng tình với quan điểm này, ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI cho rằng, việc tạo thêm nhiều việc làm mới cho nền kinh tế, đặc biệt cho người lao động ở nông thôn đã trở thành vấn đề rất cấp bách và thậm chí là vấn đề cần quan tâm bậc nhất ở Việt Nam. Và việc tăng lương tối thiểu ở mức quá cao sẽ không có lợi cho việc đạt được mục tiêu này.
Ông Lộc đặc biệt nhấn mạnh, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào mức tăng chi phí sản xuất. Tại các ngành sử dụng nhiều lao động, chi phí tiền lương là một phần đáng kể, thậm chí là phần mang tính quyết định, tạo nên sức cạnh tranh của hàng hóa.

“Đối với các doanh nghiệp mà chi phí lao động chiếm trên 30% tổng chi phí, việc tăng lương thêm 16% sẽ khiến cho giá thành tăng thêm khoảng 5%. Với họ, đây chẳng khác gì một cú sốc phá giá đồng nhân dân tệ lần thứ hai”, ông Lộc cảnh báo.

Minh Anh

Bài viết liên quan