..." /> Ghế nóng tăng nhiệt - Tạp chí Doanh nhân Online

Ghế nóng tăng nhiệt

Ghế nóng tăng nhiệt

Tháng 5/2016, ngành ngân hàng kỷ niệm 65 năm thành lập. Tân Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Lê Minh Hưng là Thống đốc thứ 14 – trẻ nhất trong lịch sử ngành…Tổng hợp nhiều yếu tố, gồm cả thuận...

Tiền tệ Tác giả

Tháng 5/2016, ngành ngân hàng kỷ niệm 65 năm thành lập. Tân Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Lê Minh Hưng là Thống đốc thứ 14 – trẻ nhất trong lịch sử ngành…Tổng hợp nhiều yếu tố, gồm cả thuận lợi và thách thức, một nhiệm kỳ không dễ dàng đang chờ ông.

Tháng 9/2012, sau nhiều tranh cãi Ngân hàng Nhà nước (NHNN) thừa nhận, tỷ lệ nợ xấu toàn ngành ở mức 17,21%. Chấp nhận sự thật, nguyên Thống đốc Nguyễn Văn Bình đặt mục tiêu đưa nợ xấu về dưới 3% trong năm 2015. Đến tháng 11/2015, tỷ lệ nợ xấu theo công bố của NHNN đã ở mức 2,72%.

Xử lý nợ xấu chưa thực chất!

Đóng góp vào kết quả xử lý nợ xấu kể trên, Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) được cho là “cây đũa thần”. Từ khi hoạt động vào năm 2013 đến thời điểm 31/12/2015, VAMC đã thực hiện mua 24.512 khoản nợ, tương ứng với 243.335 tỷ đồng dư nợ gốc, giá mua là 207.909 tỷ đồng của 41 tổ chức tín dụng. Cùng với việc mua nợ, VAMC cũng đã phối hợp với các tổ chức tín dụng thu hồi nợ, thanh toán trái phiếu đặc biệt. Lũy kế từ năm 2013 đến 31/12/2015, đã thu hồi nợ được 22.783 tỷ đồng, bao gồm thu từ bán nợ, tài sản bảo đảm…; thanh toán trái phiếu đặc biệt cho các tổ chức tín dụng với giá trị 11.737,8 tỷ đồng. Theo kế hoạch hoạt động năm 2016, VAMC sẽ tiếp tục mua khoảng 40.000 tỷ đồng nợ dưới chuẩn bằng trái phiếu đặc biệt…

Áp lực lớn nhất lên mặt bằng lãi suất tới đây lại đến từ kế hoạch phát hành trái phiếu chính phủ

Thế nhưng, theo đánh giá của Phó thủ tướng Vương Đình Huệ trong buổi làm việc với NHNN hôm 22/4, việc xử lý nợ xấu của VAMC chưa thực chất. Ngay trong tuần đầu nhậm chức, tân Thống đốc Hưng đã phê duyệt phương án mua nợ xấu theo giá thị trường của VAMC tại Quyết định số 618/QĐ-NHNN. Theo quyết định này, VAMC sẽ mua nợ xấu theo thị giá từ 12/4/2016. Trước đó, quyền năng, vị thế của VAMC được củng cố khi Chính phủ ban hành Nghị định 18/2016/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 53/2013/NĐ-CP về thành lập, tổ chức và hoạt động của VAMC. Như vậy, xử lý nợ xấu tiếp tục là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành ngân hàng.

Có hai vấn đề mấu chốt để thực hiện nhiệm vụ này: thứ nhất, xử lý dứt điểm những khoản nợ đang giam ở VAMC. Thứ hai, công khai minh bạch về nợ xấu, đồng thời hạn chế phát sinh nợ xấu mới.

Về vấn đề thứ nhất, để xử lý nhanh khoản nợ xấu đã mua và sẽ mua, VAMC phải được mua – bán nợ xấu theo thị giá. Điều này có nghĩa là giá của món nợ phải được xác định theo cung – cầu trên thị trường. Muốn thế cần có thị trường mua bán nợ. Nhưng thực tế, hiện nợ xấu ngân hàng vẫn chỉ có VAMC “độc quyền” mua. Mặc dù, theo Quyết định số 1494/QĐ-BTC ngày 30/06/2010 của Bộ trưởng Bộ Tài chính, Công ty TNHH một thành viên Mua bán nợ Việt Nam (DATC) do Nhà nước làm chủ sở hữu cũng có thể tham gia mua nợ của ngân hàng thương mại. Nhưng đến giờ, việc này vẫn chỉ là lý thuyết. Thị trường mua bán nợ chưa hình thành thì VAMC bán nợ xấu cho ai, chưa nói đến việc mua – bán theo thị giá. Bên cạnh đó, các chuyên gia còn cho rằng, hành lang pháp lý hiện tại vẫn chưa đủ cho VAMC đẩy nhanh tiến trình xử lý nợ xấu. Nghĩa là sau 3 năm hoạt động, VAMC sẽ còn tiếp tục phải vừa làm vừa chờ quy định mới.

Vấn đề thứ hai là nợ xấu mới. Ai cũng hiểu, trong kinh doanh thì lợi nhuận luôn đi kèm với rủi ro và tỷ lệ thuận với nhau. Kinh doanh tiền như ngân hàng thì nguy cơ rủi ro lại càng lớn. Vì thế đòi hỏi các ngân hàng không được làm phát sinh nợ xấu là điều không tưởng, chưa kể kiểm soát nợ xấu là vô cùng khó khăn. Chẳng hạn, những ảnh hưởng của thiên tai, dịch bệnh bất thường trong thời gian qua đã và đang khiến người dân, doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn, vì thế nợ quá hạn gia tăng sẽ là điều không tránh khỏi. Chỉ ngần đó thôi cũng đủ thấy, kiểm soát nợ xấu là vấn đề khó của ngành ngân hàng.

Giữ lãi suất, tỷ giá ổn định

Đối với chính sách tỷ giá, NHNN cần tiếp tục điều hành chủ động, linh hoạt, hạn chế tình trạng đô la hóa, vàng hóa trong nền kinh tế. Kiểm soát lạm phát năm 2016 theo hướng ổn định mặt bằng lãi suất, tạo điều kiện phát triển sản xuất, kinh doanh… Đó là yêu cầu tiếp theo Phó thủ tướng Vương Đình Huệ đặt ra cho ngành ngân hàng.

15

Với phương thức điều hành tỷ giá mới được triển khai ngay từ cuối năm 2015, có thể nói cho đến giờ NHNN khá thành công. Cơ quan này tỏ ra khá kiên định và ngày càng linh hoạt trong điều hành tỷ giá. Những yếu tố bất lợi, nếu có, sẽ do tác động từ bên ngoài. Do đó, NHNN chỉ có thể dự báo và luôn trong tư thế sẵn sàng đối phó, nhưng với lãi suất, đang dần trở nên khó kiểm soát hơn. Với những phản ứng từ thị trường khi NHNN đưa ra dự thảo sửa đổi Thông tư 36 thì có lẽ NHNN sẽ sửa đổi thông tư này theo lộ trình. Điều này sẽ khiến các ngân hàng tạm gác lại nỗi lo phải tăng tỷ lệ vốn trung dài hạn để đáp ứng yêu cầu mới về tỷ lệ dùng vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn. Áp lực huy động vốn sẽ giảm phần nào. Nhưng áp lực lớn nhất lên mặt bằng lãi suất lại đến từ kế hoạch phát hành trái phiếu Chính phủ. Để huy động thành công một lượng trái phiếu lớn, lãi suất trái phiếu chính phủ sẽ tăng, gây áp lực tăng mặt bằng lãi suất. Thậm chí có một nguy cơ NHNN cũng cần chú ý, đó là việc ngân hàng thương mại vừa phải kiểm soát nợ xấu, vừa phải đảm bảo tăng tín dụng, thì rất có thể nguồn vốn của ngân hàng sẽ “trốn” vào trái phiếu chính phủ như đã từng diễn ra trước đây.

Tuy đã gặt hái được không ít thành công trong việc tái cơ cấu hệ thống ngân hàng trong giai đoạn 2011 – 2015, nhưng ngành ngân hàng vẫn chưa giải quyết dứt điểm một số vẫn đề còn tồn tại. Vì thế trong nhiệm kỳ này, Thống đốc Lê Minh Hưng cũng phải xây dựng và triển khai đề án cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng giai đoạn 2016 – 2020, gắn với xử lý nợ xấu thực chất; xử lý dứt điểm các tổ chức tín dụng yếu kém và vấn đề sở hữu chéo…

Năm nay là năm bản lề của giai đoạn thực hiện kế hoạch 5 năm 2016 – 2020. Quốc hội, Chính phủ đã đề ra mục tiêu cho năm 2016, trong đó lạm phát phải được kiểm soát ở mức dưới 5%; tăng trưởng kinh tế khoảng 6,7%. Lâu nay, NHNN vẫn phải thực hiện đồng thời hai mục tiêu: kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Với những diễn biến phức tạp của kinh tế thế giới và những khó khăn nội tại của nền kinh tế Việt Nam, việc thực hiện cùng lúc hai mục tiêu này càng trở nên khó khăn.

Áp lực tăng lạm phát ngày một lớn. Với việc 8/10 nhóm hàng, dịch vụ đồng loạt tăng, chỉ số CPI tháng 4/2016 đã tăng 0,33% so với tháng trước, tăng 1,33% so với tháng 12/2015. CPI bình quân bốn tháng đầu năm 2016 so với cùng kỳ năm trước tăng 1,41%. Trong khi đó tăng trưởng kinh tế quý I/2016 chậm lại, chỉ tăng 5,46%, thấp hơn mức tăng 6,12% của cùng kỳ 2015. Các chuyên gia trong nước dự báo tăng trưởng GDP năm nay chỉ đạt 6,1- 6,2%, còn Ngân hàng Thế giới thì mới đây đã hạ mức dự báo tăng trưởng của Việt Nam xuống còn 6,2%.

Thường thì “tân quan, tân chính sách”. Năm 2016 là năm bản lề trong việc thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội giai đoạn 2016 – 2020. Không chỉ ngành ngân hàng có “tư lệnh” mới mà với cả bộ máy Nhà nước mới, Quốc hội mới… thì việc thực hiện thành công các kế hoạch, mục tiêu của 2016 là đòi hỏi tất yếu.

Thái Thanh

Bài viết liên quan