..." /> Giá dầu thô và chuyện "Tái ông thất mã" - Tạp chí Doanh nhân Online

Giá dầu thô và chuyện “Tái ông thất mã”

Giá dầu thô và chuyện "Tái ông thất mã"

Lại một lần nữa, chuyện “Tái ông thất mã” (Tái ông mất ngựa) được nhắc tới khi giá dầu thô liên tục sụt giảm trên thị trường thế giới.  Mặc dù sẽ giảm thu ngân sách do giá dầu sụt...

Tin Nổi Bật Tác giả

Lại một lần nữa, chuyện “Tái ông thất mã” (Tái ông mất ngựa) được nhắc tới khi giá dầu thô liên tục sụt giảm trên thị trường thế giới. 

Mặc dù sẽ giảm thu ngân sách do giá dầu sụt giảm, nhưng bù lại, tăng trưởng kinh tế sẽ cao hơn, thậm chí quá trình tái cơ cấu nền kinh tế cũng sẽ được đẩy nhanh hơn. Đó là quan điểm được hầu hết các chuyên gia kinh tế và nhà quản lý thống nhất.

Được và mất

Giá dầu giảm mạnh trên thị trường thế giới đã là chuyện thời sự của nhiều tháng nay. Cái “được” dễ thấy nhất là người dân đang được hưởng lợi nhờ xăng liên tục giảm mạnh; đong đếm được bằng số tiền mà người dân phải bỏ ra để mua một bình xăng cho ôtô hay xe máy.

 Câu chuyện được – mất khi giá dầu giảm không chỉ là vấn đề giá xăng giảm hay hụt thu ngân sách

Còn cái mất, dễ thấy nhất là thất thu ngân sách, vốn được xây dựng trên cơ sở ước tính giá dầu thô ở mức 100 USD/thùng, trong khi giá dầu thực tế hiện nay chỉ là 44 – 45 USD/thùng và khó có khả năng sớm hồi phục. Theo thông tin được Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Nguyễn Văn Nên cung cấp cho báo giới, thì với dự báo giá dầu xuống 40 USD/thùng, ngân sách sẽ hụt thu khoảng 10.000 tỷ đồng.

Trong khi đó, TS. Lê Việt Trung, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu kinh tế và Quản lý dầu khí (Viện Dầu khí Việt Nam, thuộc Tập đoàn Dầu khí Việt Nam – PVN) mới đây cho biết, nếu giá dầu giảm từ 80 USD/thùng xuống còn 40 USD/thùng, PVN sẽ hụt thu 800.000 tỷ đồng, đóng góp ngân sách nhà nước giảm 1.000 tỷ đồng. Giá dầu giảm cũng sẽ tác động đến hiệu quả kinh doanh của tập đoàn này và nhiều khả năng PVN phải tính đến việc cắt giảm sản lượng dầu thô khai thác.

Dĩ nhiên câu chuyện được – mất khi giá dầu giảm không chỉ là vấn đề giá xăng giảm hay hụt thu ngân sách. Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh đã nhắc đến tác động đa chiều của việc giá dầu giảm, bởi Việt Nam là quốc gia xuất khẩu dầu mỏ, nhưng nhập khẩu thành phẩm cũng lớn và có nhiều dự án lọc hóa dầu đang được triển khai tại Việt Nam. “Hiện có tới 11-12% thu ngân sách của Việt Nam phụ thuộc vào dầu mỏ. Nếu giảm sẽ tác động tới thu ngân sách và lợi nhuận kinh doanh của các đơn vị dầu khí, đồng thời ảnh hưởng tới tiến độ triển khai các dự án đầu tư ở Việt Nam. Song giá dầu giảm sẽ tác động tích cực đến giá đầu vào cho sản xuất – kinh doanh, qua đó kích thích tiêu dùng và tăng trưởng kinh tế”, Bộ trưởng Bùi Quang Vinh nói.

Trong khi đó, bà Eugenia Victorino, chuyên gia kinh tế Khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Ngân hàng ANZ cũng nhận định rằng, việc giá dầu thô giảm sẽ làm gia tăng lợi ích về giá của các mặt hàng phi lương thực, phi dầu mỏ vốn đã thấp trong giỏ hàng hóa tính chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Điều này tất nhiên sẽ tác động tốt tới mục tiêu kiểm soát lạm phát của Việt Nam. Vẫn theo bà Eugenia Victorino, việc giá dầu giảm không đem lại rủi ro đối với cán cân thương mại của Việt Nam, do thị phần thương mại liên quan đến dầu giảm liên tục từ năm 2009. “Ảnh hưởng cuối cùng là không đáng kể”, bà Eugenia Victorino nói.

Cân đong lợi ích

Những tác động của việc giảm giá dầu là không thể phủ nhận. Tuy nhiên, có một câu hỏi luôn được đặt ra khi giá dầu giảm, đó là tăng trưởng kinh tế của Việt Nam có vì thế mà giảm theo? Tại phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 1/2015, các thành viên Chính phủ đã thống nhất nhận định rằng, giá dầu giảm có lợi nhiều hơn có hại, mục tiêu đạt tăng trưởng GDP năm 2015 ở mức 6,2% vẫn khả thi.

Thậm chí, có khả năng tăng trưởng GDP còn ở mức cao hơn. Trong 3 kịch bản giá dầu mà Trung tâm Thông tin và Dự báo kinh tế – xã hội Quốc gia (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) đưa ra mới đây, dù giá dầu là 30 USD, 40 USD hay 50 USD thì nền kinh tế Việt Nam vẫn tăng trưởng khá.

Vạch ra các kịch bản này, ông Lương Văn Khôi, Trưởng ban Kinh tế thế giới của Trung tâm Thông tin và Dự báo kinh tế – xã hội Quốc gia cho biết, kể cả trong trường hợp giá dầu giảm về mức 30 USD/thùng, thì tăng trưởng GDP của Việt Nam cũng vẫn thêm được 0,75 điểm phần trăm (%), kim ngạch xuất khẩu tăng 4,01%, kim ngạch nhập khẩu tăng 2,48% và lạm phát có thể giảm 1,07%.

Trong khi đó, với kịch bản giá dầu 50 USD/thùng, GDP sẽ tăng thêm 0,48 điểm %; còn với 40 USD thùng, thì GDP tăng thêm 0,61 điểm %. Các thành viên Chính phủ khi nhận định về việc giá dầu tác động thế nào tới tăng trưởng kinh tế của Việt Nam cũng đã thống nhất quan điểm rằng, tính toán tổng hợp thì giá dầu giảm có lợi nhiều hơn có hại, mục tiêu đạt tăng trưởng GDP năm 2015 ở mức 6,2% vẫn khả thi.

Thậm chí, một dự báo của công ty tư vấn đầu tư vào các thị trường mới nổi Frontier Strategy Group (FSG) mới đây còn cho rằng, Việt Nam nằm trong số các quốc gia “hưởng lợi nhiều nhất”, bởi giá dầu thô giảm sẽ kích thích sức mua và gia tăng lợi nhuận biên cho doanh nghiệp. Theo FSG, nếu giá dầu duy trì ở mức trung bình 70 USD/thùng, Việt Nam sẽ đạt mức tăng trưởng đến 8,5%. Thậm chí nếu giá dầu thô chỉ còn 50 USD/thùng, tốc độ tăng trưởng sẽ là hơn 10%.

Tất nhiên, dựa vào những diễn biến trong thực tế của nền kinh tế Việt Nam, thì dự báo này của FSG có vẻ quá lạc quan. Song đó cũng là chỉ báo cho thấy, Việt Nam không chịu tác động tiêu cực quá lớn về việc giá dầu thô giảm như dư luận đã lo ngại. Có cách nhìn thẳng thắn, TS. Lưu Bích Hồ, chuyên gia kinh tế đã cho rằng, đừng chỉ nhìn vào chuyện hụt thu ngân sách khi giá dầu giảm mà lo lắng. Theo ông Lưu Bích Hồ, giá dầu giảm là áp lực rất tốt để Việt Nam cơ cấu lại nền kinh tế, tạo nguồn thu bền vững từ tăng năng suất lao động, cải thiện công nghệ, thay vì mãi “đào” tài nguyên để bán. Bộ trưởng Bùi Quang Vinh có cùng quan điểm này khi nhắc đến việc nền kinh tế Nga đã chịu tác động mạnh mẽ thế nào khi giá dầu thô giảm, bởi dầu mỏ chiếm tới 40-50% nguồn thu ngân sách của quốc gia này.

Hãy tạm thống nhất rằng, “trong nguy có cơ”. Câu hỏi tiếp theo cần đặt ra là: Việt Nam có tận dụng được cơ hội này hay không?

Năm 2008, sau khi chịu tác động của khủng hoảng kinh tế toàn cầu, các chuyên gia kinh tế cũng đã nhắc đến điển tích “Tái ông thất mã” để kỳ vọng nhân cơ hội này, Việt Nam thực hiện tái cơ cấu nền kinh tế. Nhưng thực tế 5 năm qua cho thấy, tiến trình này mới chỉ nhích đi những bước chậm chạp, đến nỗi nhiều chuyên gia kinh tế đã lo ngại một cơ hội nữa bị bỏ lỡ và Việt Nam có thể sẽ chỉ giậm chân tại chỗ và rơi vào bẫy thu nhập trung bình…

Lần này liệu kỳ vọng về một nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng mà ít phụ thuộc vào khai thác tài nguyên liệu có thành hiện thực?

Hoàng Phương

Bài viết liên quan

Khi CEO viết sách về nghề

Rời ghế CEO của Tập đoàn Thiên Long để đảm nhiệm vị trí Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc VAL Making - một công ty khởi nghiệp, sứ mệnh của ông Nghĩa giờ đây hoàn toàn khác. 

Đối thoạiNgười đăng Doanh nhan