Kỳ vọng biến rác thải thành tài nguyên

Kỳ vọng biến rác thải thành tài nguyên

TP.HCM đang tìm kiếm các giải pháp và công nghệ để xử lý rác thải đô thị theo hướng vừa tránh gây ô nhiễm môi trường, vừa tận dụng được nguồn năng lượng từ rác thải. Đây cũng là chủ...

TP.HCM đang tìm kiếm các giải pháp và công nghệ để xử lý rác thải đô thị theo hướng vừa tránh gây ô nhiễm môi trường, vừa tận dụng được nguồn năng lượng từ rác thải.

Đây cũng là chủ đề của hội thảo “Giải pháp xử lý rác đô thị – Nghiên cứu công nghệ và tính khả thi” vừa được UBND TP.HCM tổ chức vào ngày 14/5.

Chôn lấp là chính

Theo Công ty Môi trường Đô thị TP.HCM (Citenco), hiện tổng khối lượng chất thải rắn trên địa bàn TP.HCM ước tính khoảng 7.500-8.000 tấn/ngày, trong đó thu gom được khoảng 6.500-6.700 tấn/ngày, phần còn lại là phế liệu được mua bán để tái chế. Tuy nhiên, hầu hết lượng chất thải rắn, kể cả chất thải nguy hại đều được xử lý bằng phương pháp chôn lấp. Điều này gây ra nhiều hệ quả như gây ô nhiễm nguồn nước ngầm, ô nhiễm đất, ô nhiễm mùi ảnh hưởng đến sức khỏe người dân và tạo ra nhiều chất khí gây hiệu ứng nhà kính.

“Với quỹ đất tại TP.HCM ngày càng hạn hẹp, trong tương lai công tác xử lý chất thải rắn sinh hoạt bằng phương pháp chôn lấp sẽ gặp nhiều khó khăn”, ông Huỳnh Minh Nhựt, Giám đốc Citenco, cho biết.

Thực tế, tại TP.HCM cũng đã áp dụng các công nghệ sản xuất điện từ rác thải. Đó là công trường xử lý rác Gò Cát (quận Tân Bình) áp dụng công nghệ chôn lấp kỵ khí và thu hồi khí bãi rác để phát điện, do Hà Lan hỗ trợ tài chính lên đến 65% tổng vốn đầu tư. Tuy nhiên, sản lượng điện từ năm 2005 đến nay chỉ mới sản xuất được 6.444 MWh, với giá bán điện là 4 cent/kWh. Nguyên nhân là không gom đủ lượng rác để phục vụ hết công suất tổ máy phát điện. Đã có thêm hai dự án sản xuất điện có quyết định đầu tư nhưng chưa được triển khai 12,36 MW.

Hiện nay thành phố Hồ Chí Minh chưa có dự án đốt rác phát điện nào.

Nhìn rộng ra cả nước, theo ông Nguyễn Huy Hoàng, Phó Vụ trưởng, Vụ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công thương hiện tổng lượng rác thải phát sinh cả nước khoảng 76.000 tấn mỗi ngày, tương đương khoảng 28 triệu tấn/năm. Trong đó, lượng rác được xử lý bằng công nghệ chôn lấp chiếm đến 80%, đốt và làm phân vi sinh khoảng 20%. Nguyên nhân có sự chậm chạp trong việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến khác để xử lý rác thải là chi phí đầu tư, vận hành và yêu cầu kỹ thuật cao. Chất thải rắn chưa được phân loại tại nguồn, thành phần chất thải rắn sinh hoạt phức tạp, với độ ẩm cao, thành phần hữu cơ cao gây khó khăn cho xử lý và lựa chọn công nghệ.

Nhìn về tương lai

Ông Nguyễn Huy Hoàng cho biết, trong khi Việt Nam còn đang chậm chạp khởi động các dự án xử lý chất thải rắn bằng phương pháp thu hồi khí phát điện thì thế giới đã đi đến phương pháp thiêu đốt chất thải rắn để thu hồi nhiệt và phát điện. Hiện nay, Singapore đạt tỷ trọng 100% xử lý chất thải rắn bằng thiêu đốt kết hợp phát điện, Nhật (73%), Thụy Sỹ (80%), Đan Mạch (70%), Đức (32%),… hay như gần nhất là Trung Quốc thì công suất đốt rác phát điện tăng từ 124.000 tấn/ngày trong năm 2012 lên đến 300.000 tấn/ngày trong năm 2015.

Theo đánh giá của Công ty Halla Energy & Environment (Hàn Quốc), thành phần rác thải rắn của TP.HCM gồm có 65% rác hữu cơ, 35% rác vô cơ, trong đó nhựa và giấy chiếm 12%, hoàn toàn đáp ứng được công nghệ đốt rác phát điện.

Công ty Finnsea (Phần Lan) cho biết tiềm năng đốt rác phát điện tại TP.HCM có thể đạt 400MWh/ngày.

Thực tế, thời gian qua, có khá nhiều công ty nước ngoài đã đề xuất công nghệ đốt rác phát điện cho TP.HCM. Chẳng hạn, Tập đoàn Hansol (Hàn Quốc) xin đầu tư nhà máy đốt rác phát điện. Dự án này có công suất 1.000 tấn rác/ngày, vốn đầu tư khoảng 180 triệu USD, triển khai theo hình thức BOT. Trong đó, Tập đoàn Hansol bỏ ra 80% vốn để vận hành nhà máy trong 20 năm, TP.HCM  sẽ đối vốn 20%.

Đặc biệt, Công ty Hitachi Zosen (Nhật) đã có dự án nghiên cứu tiền khả thi phương pháp đốt rác phát điện cho TP.HCM. Theo Sở Tài nguyên Môi trường TP.HCM, Công ty Hitachi Zosen dự kiến xây dựng nhà máy công suất đốt tối đa 1.000 tấn/ngày, tổng vốn đầu tư khoảng 150 triệu USD. Nhà máy này có vòng đời khoảng 50 năm nhưng Hitachi Zosen chỉ vận hành khoảng 20 năm, sau đó sẽ bàn giao cho TP.HCM.

Hiện nay, theo Quyết định số 31/QĐ-TTg ban hành ngày 5/5/2014, giá bán điện đối với các dự án phát điện đốt chất thải rắn trực tiếp là10,05 cent/kWh, so với dự án phát điện đốt khí thu hồi từ bãi chôn lấp chất thải rắn là 7,28 cent/kWh.

Ông Lê Mạnh Hà, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM đánh giá, phương pháp xử lý chất thải bằng đốt có phát điện là phương án tốt nhất để giúp TP.HCM giải quyết vấn đề rác thải đô thị. Phương pháp này có ưu điểm bảo vệ môi trường tốt nhất, nhu cầu sử dụng đất thấp và tạo ra thêm nguồn điện năng. Các vấn đề về chính sách, vốn và công nghệ không phải là khó khăn hiện nay. Chính sách mua điện từ nhà máy đốt rác phát điện là rất tốt với giá mua điện cao nhất hiện nay. Nhà đầu tư được vay vốn ưu đãi, gần như chỉ là mượn tiền không lãi suất để đầu tư. Có nhiều công nghệ đốt rác phù hợp với Việt Nam.

Cái khó nhất hiện nay, theo ông Hà và cũng là băn khoăn của đại diện Bộ Công thương, là không đủ rác cung cấp cho nhà máy phát điện. TP.HCM đang thừa rác để chôn lấp nhưng lại thiếu rác để đốt, để tái chế. Đây là một nghịch lý cần phải khắc phục, cần phải phân phối lại lượng rác xử lý, giảm chôn lấp đến mức tối thiểu.

Ông Lê Mạnh Hà đề nghị Bộ Công thương tham mưu cho chính phủ yêu cầu trong thời gian tới phải cấm chôn lấp rác, dành toàn bộ rác cho tái chế và đốt rác phát điện. Đốt rác phát điện mang lại lợi kép, nếu thực hiện triệt để: ngân sách không mất tiền xử lý rác, nhà đầu tư phát điện có lợi nhuận và tiết kiệm đất đai là tài nguyên đắt đỏ với các thành phố lớn. TP.HCM có đủ điều kiện để không thua kém Singapore trong lĩnh vực này.

 

 

 

Bài viết liên quan