Làm lúa thời bản quyền: thiếu trầm trọng giống lúa RVT

Làm lúa thời bản quyền: thiếu trầm trọng giống lúa RVT

Giống lúa RVT đang trở thành câu chuyện “nóng” ở đồng bằng sông  Cửu Long đúng lúc thị trường có nhu cầu cao, nhưng bị vướng vào câu chuyện bản quyền. Hoạt động kinh doanh giống và triển khai sản...

Câu chuyện quản lý Tác giả

Giống lúa RVT đang trở thành câu chuyện “nóng” ở đồng bằng sông  Cửu Long đúng lúc thị trường có nhu cầu cao, nhưng bị vướng vào câu chuyện bản quyền.

Hoạt động kinh doanh giống và triển khai sản xuất ở đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đang gặp nhiều bất cập do những cách hiểu và làm khác nhau về sử dụng giống cây trồng.

Từ món quà RVT…

Ông Phan Văn Liêm, Chi hội trưởng Chi hội Thương mại Giống cây trồng ĐBSCL cảnh báo, tình trạng thiếu trầm trọng giống lúa RVT sẽ tạo điều kiện cho một số cơ sở làm ăn bất chính sản xuất giống giả, kém chất lượng, dùng lúa “thịt” làm lúa giống để bán tháo khắp nơi, gây thiệt hại cho nông dân.

Hiếm khi tình trạng này xảy ra, nhưng nay, giống lúa RVT đang trở thành vấn đề nóng khi các chuyên gia nông nghiệp ước tính vụ đông xuân 2016-2017, diện tích sản xuất giống lúa này không dưới 150.000 ha; riêng Sóc Trăng có phân nửa diện tích trồng giống lúa RVT. Thực tế này cho thấy, nhu cầu giống RVT ở khu vực ĐBSCL là rất lớn.

Sự rắc rối bản quyền giống lúa này hiện vẫn còn tiếp diễn ở ĐBSCL, gây thiệt hại cho cả người sản xuất lẫn đơn vị kinh doanh

Sự bất cập là do ngày 5/9/2016, Công văn số 1027/CV-CTG của Công ty cổ phần Giống Trung ương phúc đáp Công văn số 138/CV-TTGNNBL của ông Phan Văn Liêm, Giám đốc trung tâm Giống nông nghiệp Bạc Liêu, kiêm Chi hội trưởng Hiệp hội Thương mại Giống cây trồng ĐBSCL. Công văn nêu rõ, đối với các Trung tâm Giống: Công ty cổ phần Giống Trung ương sẽ cung cấp giống gốc, chịu trách nhiệm kiểm định đồng ruộng, kiểm nghiệm về chất lượng hạt giống cung ứng ra thị trường.

Các đơn vị hợp tác sẽ cung cấp toàn bộ bao bì mang thương hiệu của Công ty cổ phần Giống cây trồng Trung ương cho đơn vị hợp tác với công ty. Các đơn vị hợp tác có trách nhiệm trả tiền bản quyền và chi phí sử dụng bao bì với số tiền 1.000đ/kg và phải quyết toán chi phí với công ty theo từng vụ.

Trở lại năm 2010, khi ấy nguyên Phó thủ tướng Nguyễn Công Tạn đã tặng cho tỉnh Sóc Trăng giống lúa RVT và giao ông Hồ Quang Cua chịu trách nhiệm tổ chức nhân giống. Sau ba vụ, ông Cua đã chọn tạo và làm giống thuần. Theo gợi ý của ông Nguyễn Công Tạn, ông Cua chia cho Công ty Giống cây trồng Trung ương 200 kg lúa giống RVT. Đến năm 2012, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Nông thôn Bùi Bá Bổng ký Thông tư số 09/2012/TT – BNNPTNT ban hành danh mục bổ sung giống cây trồng được phép sản xuất kinh doanh tại Việt Nam, trong đó có giống RVT và nói rõ giống này chỉ được phép sản xuất ở các tỉnh phía Bắc và Tây Nguyên.

Tuy nhiên, giống lúa RVT đã được chứng minh có tính thích nghi rộng, có thể trồng ở khắp vùng lúa tôm ở bán đảo Cà Mau, vùng Đồng Tháp Mười và các tỉnh ven biển…

Nếu nhu cầu giống RVT ở ĐBSCL lên đến 50.000 tấn/năm, Công ty CP Giống cây trồng Trung ương sẽ thu được 50 tỷ đồng/năm

Ông Phan Văn Liêm, Chi hội trưởng Chi hội Thương mại Giống cây trồng ĐBSCL cho biết thêm, theo Công văn số 04/2016/CV VSTA ngày 21/3/ 2016 của Hiệp hội Thương mại Giống cây trồng Việt Nam: “Giống RVT hiện tại đã được cấp văn bằng bảo hộ số 129VN 2012 và do Công ty Giống cây trồng Trung ương sở hữu giống lúa này. Tuy nhiên, giống RVT chỉ được công nhận cho sản xuất ở các tỉnh phía Bắc và duyên hải Nam Trung Bộ”. Nhưng năm 2015 – 2016 Công ty Giống cây trồng Trung ương lại đưa giống vào các tỉnh ĐBSCL với giá rất cao và khống chế việc sản xuất của các doanh nghiệp khác. Chính vì thế nhiều người hiểu chuyện cho rằng, Công ty cổ phần Giống cây trồng Trung ương đem giống vào ĐBSCL bán 4 vụ vừa qua cũng không hợp pháp.

Trong khi đó, Thanh tra Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn của các tỉnh ĐBSCL đã chấp hành yêu cầu của Công ty cổ phần Giống cây trồng Trung ương, không triển khai giống này ở ĐBSCL nên nhiều lô giống bị ách tắc, nhiều hợp đồng sản xuất giống của các đơn vị với nông dân bị bỏ dở; còn nông dân phải sử dụng giống có độ thuần kém, dễ bị thương lái làm giá. Hoạt động thanh tra đã làm thiệt hại cho đơn vị sự nghiệp có cùng sở chủ quản với mình, đồng thời làm thiệt hại cho nông dân rất nhiều.

Trung Quốc “hút” hàng RVT

Hiện nay nhu cầu giống RVT trong vùng ĐBSCL là trên 20.000 tấn/năm. Nếu lên đến 50.000 tấn/năm, Công ty cổ phần Giống cây trồng Trung ương sẽ thu được từ khu vực này 50 tỷ đồng/năm. Nhưng liệu công ty có thể cung cấp giống gốc, kiểm định đồng ruộng, kiểm nghiệm chất lượng hạt giống tốt cho nông dân?

Ông Cua cho biết, hiện nay nhiều nơi đang tích cực vận động các cơ quan, doanh nghiệp ở ĐBSCL ký vào thỉnh nguyện, kêu gọi Công ty cổ phần Giống cây trồng Trung ương vào sản xuất giống ở ngay ĐBSCL.

Theo ông Liêm, Chi hội Thương mại Giống cây trồng ĐBSCL, RVT được thanh lọc, chọn thuần với những ưu điểm là cho hạt gạo thơm nhẹ, mềm, vị đậm. Đặc biệt loại gạo này có chiều dài 6mm, rộng 2mm, phù hợp với quy định mới về gạo nhập khẩu miễn thuế của Trung Quốc nên có nhiều triển vọng xuất khẩu cao và được thị trường trong nước ưa thích. Việc nhân rộng giống siêu nguyên chủng, nguyên chủng, xác nhận có sự đóng góp rất lớn của Kỹ sư Hồ Quang Cua và các Trung tâm giống ĐBSCL. Nhưng không ai ngờ rằng, một lúc nào đó giống lúa này bị mắc kẹt trong bản quyền!

Sự rắc rối về bản quyền giống lúa này hiện vẫn còn tiếp diễn ở ĐBSCL. Hy vọng các bên liên quan sẽ ngồi lại cùng nhau để tháo gỡ khó khăn trước khi câu chuyện này bị dẫn dắt đi xa hơn, gây thiệt hại cho cả người sản xuất lẫn đơn vị kinh doanh.

Vân Anh

Bài viết liên quan

Ban biên tập lựa chọn

       

Video