..." /> Mãi không chịu lớn - Tạp chí Doanh nhân Online

Mãi không chịu lớn

Mãi không chịu lớn

DoanhNhanOnline – Để tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu và khai thác hiệu quả cơ hội từ những hiệp định thương mại quốc tế sắp ký kết, Việt Nam cần phải đẩy mạnh phát triển ngành công nghiệp...

Câu chuyện quản lý Tác giả and

DoanhNhanOnline – Để tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu và khai thác hiệu quả cơ hội từ những hiệp định thương mại quốc tế sắp ký kết, Việt Nam cần phải đẩy mạnh phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ. Nhưng vẫn còn quá nhiều việc phải làm.

Gần đây, việc tập đoàn Samsung phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài liên tiếp tổ chức các buổi hội thảo hết trong Nam lại tới ngoài Bắc về phát triển công nghiệp hỗ trợ đã làm nóng trở lại câu chuyện về ngành công nghiệp hỗ trợ ở Việt Nam. Thực ra, câu chuyện này đã được bàn tới, thậm chí rất sâu, trong giới hoạch định chính sách cũng như cộng đồng doanh nghiệp từ hơn một thập niên trước. Có nhiều ý kiến, gợi ý của các chuyên gia nghiên cứu, cả trong nước và nước ngoài, đưa ra vào thời đó cho tới giờ vẫn còn nguyên giá trị.

Nhiều năm đã trôi qua. Đã có những cơ hội bị bỏ lỡ. Và giờ đây, theo đánh giá của Vụ Công nghiệp nặng, Bộ Công Thương, đa số doanh nghiệp hoạt động trong ngành công nghiệp hỗ trợ vẫn có trình độ và năng lực sản xuất yếu, không tiếp cận, đáp ứng được yêu cầu của các tập đoàn đa quốc gia.

Rào cản

Theo quan điểm của TS Huỳnh Thanh Điền, Tổng Công ty 28- Bộ Quốc phòng, một trong những nguyên nhân khiến công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam mãi ỳ ạch là do doanh nghiệp FDI đến Việt Nam chủ yếu sản xuất sản phẩm ở các khâu trung gian rồi bán cho doanh nghiệp lắp ráp hoàn chỉnh ở các quốc gia khác. TS Điền cho rằng, Việt Nam vẫn chưa thu hút được các công đoạn hoạt động có giá trị gia tăng cao nên chưa tạo động lực về cầu để ngành công nghiệp hỗ trợ trong nước phát triển. Hiện chính sách phát triển ngành công nghiệp này mới dừng lại ở mức chỉ ra các ngành cần khuyến khích và những nội dung được Chính phủ ưu đãi cho doanh nghiệp tham gia công nghiệp hỗ trợ mà chưa có quy hoạch cụ thể cho phát triển lĩnh vực này.

Chia sẻ góc nhìn của TS Điền, GS – TS Võ Thanh Thu cho rằng, cơ chế chính sách hỗ trợ công nghiệp hỗ trợ chưa thực sự rõ ràng. Doanh nghiệp làm công nghiệp hỗ trợ đa số là doanh nghiệp vừa và nhỏ, khó tiếp cận vốn, trong khi phát triển công nghiệp hỗ trợ cần vốn nhiều hơn 4-10 lần so với công nghiệp lắp ráp; rủi ro trong kinh doanh lớn vì sản phẩm mang tính đặc thù cao.

Cũng theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, chính sách khuyến khích, ưu đãi cho phát triển công nghiệp hỗ trợ hiện còn một số bất cập. Chẳng hạn, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 12/2011/QĐ-TTg về chính sách phát triển một số ngành công nghiệp hỗ trợ. Tuy nhiên, trên thực tế các chính sách này không ưu đãi hơn các chính sách hiện đang được áp dụng chung cho các ngành khác. Vả lại, doanh nghiệp vừa và nhỏ, đối tượng chính sản xuất công nghiệp hỗ trợ, lại chưa có điều kiện để tiếp cận các ưu đãi trong quyết định nói trên.

Từ góc độ của một người tham gia hoạch định chính sách vĩ mô, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Văn Hiếu khi phát biểu tại một buổi hội thảo về công nghiệp hỗ trợ do Samsung và Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài được tổ chức tại Hà Nội mới đây đã phải thừa nhận, do những đòn bẩy về cơ chế, chính sách từ Chính phủ còn chưa thực sự mang tính đột phá cũng như các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam với những hạn chế chủ quan của mình nên hầu như chưa tham gia vào chuỗi sản xuất linh kiện này.

Gỡ rào cản cách nào?

Hiện Bộ Công Thương đã xây dựng quy hoạch phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ tới năm 2010, hướng đến năm 2020, nhưng nhiều mục tiêu đến 2010 đã không thực hiện được. Trước thực trạng hiện nay và yêu cầu cần thiết phải phát triển công nghiệp hỗ trợ để tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu, TS Hà Minh Trung, Văn phòng Tỉnh ủy tỉnh Bình Dương cho rằng, cần phải rà soát, điều chỉnh lại quy hoạch này.

Ông Trung cũng kiến nghị: chính sách đất đai cũng cần được đổi mới, tạo thuận lợi về quỹ đất cho các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ thuê lâu dài, ổn định với giá ưu đãi. Về tín dụng, cần có chính sách để khuyến khích ngân hàng thương mại dành ưu tiên lãi suất và hạn mức tín dụng cho doanh nghiệp đầu tư công nghiệp hỗ trợ. Với chính sách thuế, cần xếp các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp hỗ trợ vào nhóm doanh nghiệp được ưu đãi về thuế để được hưởng miễn giảm thuế như những doanh nghiệp đầu tư khác.

Ở phạm vi TP.HCM, ông Tất Thành Cang, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM cho biết, thành phố đang đánh giá lại để xác định rõ ngành công nghiệp chủ lực, cơ chế chính sách tài chính và sẽ lập ban chỉ đạo của thành phố về phát triển công nghiệp hỗ trợ. Bên cạnh đó, thành phố đang tính đến giải pháp quy hoạch, xây dựng nhà xưởng quy mô nhỏ cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ thuê để ổn định sản xuất.

Theo ông Phạm Ngọc Hưng, Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM, Hiệp hội đã kiến nghị UBND TP.HCM giao cho mình một khu đất khoảng 200 ha để quy hoạch làm công nghiệp hỗ trợ. Theo đó, sẽ tập trung thu hút các doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ cho 5 lĩnh vực ưu tiên gồm: cơ khí chế tạo, điện tử – tin học, sản xuất lắp ráp ôtô, dệt may, da giày.

Được biết, UBND TP.HCM đã có báo cáo trình Thành ủy về việc thí điểm triển khai mô hình “chung cư nhà xưởng” dành cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố và đã được chấp thuận. Hiện khu kỹ nghệ Việt – Nhật (tại KCN Hiệp Phước), theo mô hình cho thuê nhà xưởng, đang triển khai giai đoạn 1 và dự kiến sẽ đi vào hoạt động vào tháng 10 năm nay. Trong khu này sẽ có nhà xưởng diện tích nhỏ dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa của Nhật Bản hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ thuê.

Tương tự, chủ đầu tư KCX Tân Thuận cũng đang tiến hành kế hoạch xây khu nhà xưởng cao tầng (5-8 tầng) tại KCN Tân Phú Trung. Còn Công ty cổ phần Phát triển Đô thị Sài Gòn Tây Bắc sẽ khởi công dự án nhà xưởng xây sẵn trong 8 tháng tới; KCN Lê Minh Xuân 3 đang trong giai đoạn đền bù giải tỏa mặt bằng cũng có kế hoạch xây “chung cư nhà xưởng” cho thuê. Hiện KCN này đang chờ quy hoạch 1/2.000 để xác định quy mô xây dựng.

Hoài Nhân

Khi nhà đầu tư nước ngoài phải xắn tay

Samsung và các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài khác tại Việt Nam liệu có là chất xúc tác mạnh giúp thúc đẩy ngành công nghiệp hỗ trợ trong nước phát triển nhanh trong thời gian tới.

Tại cuộc hội thảo “Phát triển công nghiệp hỗ trợ tại Việt Nam” do Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài phối hợp với Tập đoàn Samsung Electronic Việt Nam (SEV) tổ chức tại Hà Nội ngày 11/9 vừa qua, ông Shim Wonhwan, Tổng Giám đốc Tổ hợp Samsung Complex, khẳng định: “Ngoài việc chú trọng vào sản xuất sản phẩm hoàn thiện, Samsung còn trực tiếp đầu tư sản xuất cũng như quan tâm tới linh kiện và phát triển các nhà cung cấp tại Việt Nam”.

Để thực hiện cam kết này, Samsung đang thí điểm thực hiện mô hình phát triển công nghiệp hỗ trợ hoàn toàn mới với các nhà cung cấp nguyên phụ liệu của Việt Nam trong lĩnh vực cơ khí, điện tử dưới sự hỗ trợ của các hiệp hội, bộ, ngành của Việt Nam.

Khoảng 100 nhà cung cấp được mời tham gia mô hình thí điểm, theo đó Samsung sẽ “đặt hàng”các doanh nghiệp nội địa đáp ứng yêu cầu của Tập đoàn. Samsung cho biết, mô hình này cũng có thể áp dụng cho các tập đoàn đa quốc gia khác đang hoạt động tại Việt Nam muốn nâng cao tỷ lệ nội địa hóa. Mô hình đôi bên cùng có lợi này được kỳ vọng sẽ đem lại hướng đi hiệu quả cho ngành công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam.

Trong khi cam kết làm hết sức mình để hỗ trợ các yếu tố cần thiết cho Việt Nam như đào tạo nhân tài ưu tú, quan tâm sâu sắc tới sự phát triển công nghệ hỗ trợ thông qua việc hỗ trợ về công nghệ, chia sẻ thông tin…, song ông Shim Wonhwan không quên nhấn mạnh: “Các doanh nghiệp phụ trợ phải trở thành những chủ thể năng động”.

Tuy nhiên, từ một góc nhìn khác, nhiều ý kiến cũng cho rằng, do các doanh nghiệp Việt Nam – đa phần có quy mô nhỏ và vừa – chưa bao giờ làm sản phẩm của Samsung nên không thể làm ra sản phẩm ngay lập tức với quy mô lớn như Samsung yêu cầu, mà phải có thời gian chuẩn bị máy móc, thiết bị, công nghệ.

Trong khi đó, Samsung lại đã có sẵn các nhà cung cấp ở nước ngoài và do đặc điểm nhỏ, gọn nên việc nhập khẩu các linh kiện điện tử hay chi tiết nhựa cũng không quá khó khăn và tốn kém. Nếu Samsung thực sự mong muốn có các nhà cung cấp Việt Nam, Tập đoàn nên cam kết bao tiêu những sản phẩm đáp ứng được tiêu chuẩn do doanh nghiệp Việt Nam sản xuất.
Một điển hình khác về việc doanh nghiệp nước ngoài có thể từng bước thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam là tập đoàn Bosch của Đức.

Cách đây không lâu, tại một cuộc họp báo của Công ty TNHH Bosch Việt Nam, ông Võ Quang Huệ, Tổng Giám đốc Công ty phân tích, việc thành lập trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) mới cho ngành công nghệ ôtô của Bosch tại Việt Nam là một bước đi quan trọng. Tập trung vào việc thiết kế bằng máy tính; mô phỏng và thử nghiệm những giải pháp kỹ thuật, công nghệ ôtô mới; với vị trí gần các nhà sản xuất các thiết bị ôtô chính hãng, trung tâm này được đánh giá là có vị thế chiến lược để trở thành nơi nghiên cứu và phát triển công nghệ hàng đầu khu vực Đông Nam Á. Đây là trung tâm R&D thứ 2 của Bosch tại Việt Nam, sau trung tâm nghiên cứu phát triển công nghệ và phần mềm thành lập năm 2010.

Trước đó, vào tháng 4/2011, Bosch Việt Nam đã khánh thành nhà máy sản xuất dây đai truyền lực biến đổi liên tục dùng cho hộp số tự động (CVT) của xe ôtô tại khu công nghiệp Long Thành (Đồng Nai) với công suất 1,6 triệu sản phẩm trong năm đầu tiên. Dự kiến sản lượng của nhà máy sẽ tăng lên 2,3 triệu sản phẩm vào năm tới. Đây là nhà máy thứ 2 của tập đoàn này (sau nhà máy ở Hà Lan) cung cấp mặt hàng nói trên – cũng là sản phẩm độc quyền của Bosch cho tất cả dòng xe hơi của các hãng trên thế giới. Chính nhờ mặt hàng này mà năm 2013 Bosch Việt Nam đã đạt doanh thu hơn 46 triệu USD, tăng gần gấp đôi so với năm trước đó.

Để phục vụ cho hai trung tâm R&D và nhà máy tại Việt Nam, Bosch đã phát triển đội ngũ nhân sự là các kỹ sư, công nhân viên lên tới hơn 1.600 người.

Ông Võ Quang Huệ cho rằng, nguồn nhân lực chính là một trong ba điểm mấu chốt giúp Việt Nam có thể phát triển thành công ngành công nghiệp hỗ trợ. Và quan trọng hơn, Việt Nam sẽ được hưởng lợi khi những người lao động của mình được học hỏi, nhận chuyển giao công nghệ từ các doanh nghiệp nước ngoài. Ở tầm quốc gia, đầu tư của Bosch còn mang ý nghĩa giúp Việt Nam tham gia vào chuỗi sản xuất toàn cầu, đây chính là cái lợi lớn nhất mà Việt Nam cần chú trọng.

Phương Anh & Cẩm Hà

Bài viết liên quan

Ban biên tập lựa chọn

       

Video