Facebook 2018, ca phẫu thuật hướng tới tương lai

Những vấn đề tồn tại lâu nay của Facebook đang tạo áp lực ngày càng mạnh. Đầu năm 2018, Mark Zuckerberg đã nghĩ đến một ca phẫu thuật cho chính “đứa con” của mình.

Ngày 11/1, Facebook đưa ra một thông báo về việc sẽ ưu tiên hiển thị nội dung từ bạn bè, người thân và những nguồn "thiết thực", "bổ ích" hơn trên News Feed của người dùng. Đồng thời nội dung từ các fanpage, các công ty truyền thông, nhà xuất bản, các quảng cáo doanh nghiệp cũng bị giảm thiểu hiển thị. Trước đó ngày 4/1 trên Facebook cá nhân, Mark Zuckerberg tuyên bố năm 2018 này Facebook sẽ có những thay đổi lớn nhằm đem đến cho người dùng khoảng thời gian ý nghĩa hơn khi sử dụng Facebook. Quyết định của Mark Zuckerberg là đòn tấn công mạnh tới nhóm người dùng vốn đang sử dụng nhà mạng xã hội như một kênh truyền thông lâu nay.

Nhưng đây không phải là quyết định đột xuất. Sau những chiến thắng của Facebook với các đối thủ như Snapchat, Twitter… đến các thương vụ sáp nhập thành công với Instagram, Whats App, Facebook rất nhanh chóng trở thành mạng xã hội lớn nhất thế giới. Và đi cùng sự phình to những khiếm khuyết trong nội tại bắt đầu xuất hiện. Những “khối u” này không những tạo ra áp lực từ bên trong mà còn kéo tới sức ép bên ngoài, đe dọa tới việc sự phát triển lâu dài của Facebook. Điều này khiến ông chủ mạng xã hội 550 tỷ đô buộc phải thực hiện những thay đổi cần thiết.

Nạn tin tức giả trên trang mạng xã hội đang trở thành vấn đề đáng quan ngại khi những loại thông tin này ảnh hưởng đến các sự kiện chính trị lớn tại nhiều nước.

Bốn từ đầu tiên trong sứ mệnh của Facebook là "cho mọi người quyền lực" (Give People the Power). Facebook đã làm xuất sắc điều này, chưa bao giờ các thông tin có khả năng lan truyền nhanh và mạnh như hiện nay. Nhưng đây cũng là nguyên nhân chính khiến Facebook trở thành “hang ổ” của tin tức giả (Fakenews).

Tin tức trên Facebook đã ảnh hưởng tới cả những biến động chính trị thế giới trong vài năm trở lại đây như mùa xuân Ả rập, cuộc bầu cử ở Mỹ, Pháp hay sự nhầm lẫn tôn giáo của Tổng thống Indonesia. Các chính phủ cảm thấy bị mất quyền kiểm soát trên nền tảng trực tuyến. Chính vì vậy, hầu hết các chính phủ trên thế giới đều ít nhiều có các biện pháp cứng rắn với Facebook.

Ngày 17/1 vừa qua, Facebook phải có mặt tại phiên điều trần với Capitol Hill, cùng với Twitter và YouTube, về sự lan truyền trực tuyến của tin tức cực đoan. Không chỉ ở Mỹ, châu Âu cũng đang có những biện pháp siết chặt quản lý nội dung trên Facebook. Tại Đức, ngày 1/1 đạo luật NetzDG về kiểm duyệt nội dung chính thức được áp dụng cho bất cứ trang mạng xã hội nào có hơn hai triệu tài khoản người dùng. Theo đó mức phạt tối đa có thể lên tới 60 triệu USD cho các công ty như Facebook, nếu bình luận trên mạng xã hội này bị đánh dấu vi phạm và không được gỡ bỏ trong 24 giờ. Các nhà lập pháp Anh cũng đang lên tiếng phàn nàn về Facebook trong năm ngoái.

Fake news không chỉ kéo tới những áp lực pháp lý từ các chính phủ, mà còn gây sụt giảm thời lượng sử dụng của người dùng cho Facebook. Theo báo cáo từ Pivotal Research, sau những cáo buộc của chính phủ Mỹ về việc truyền bá tin tức giả gây ảnh hưởng kết quả bầu cử năm 2016 cũng như các cuộc thảo luận chính trị ở nhiều nước, lượng thời gian người dùng dành cho trang đang có dấu hiệu giảm.

Một “khối u” nữa cần nhắc tới chính là quảng cáo. Facebook ngày càng lún sâu vào việc tạo lợi nhuận mà quên đi mất phản ứng của người dùng. Trong một thời gian dài, các thuật toán bộ lọc hiển thị của mạng xã hội này đều hướng tới mục tiêu kiếm tiền quảng cáo từ việc gợi ý nội dung phù hợp sở thích của tài khoản cá nhân. Tuy nhiên người dùng ngày càng không hài lòng.

Theo công bố tài chính ngày 31/1 của Facebook, trong năm 2017 người dùng Facebook đã giảm bớt thời gian hoạt động trên nền tảng này khoảng 50 triệu giờ mỗi ngày. Trong cuộc khảo sát của Facebook với người sử dụng được Bloomberg trích dẫn, mọi người cho biết họ cảm thấy trang web đã đẩy họ đi quá xa bạn bè và các nội dung liên quan đến gia đình, bởi bài đăng bên ngoài từ các thương hiệu, nhà xuất bản và các công ty truyền thông. Sự phiền nhiễu từ quảng cáo khiến họ ngày một giảm thời lượng xem Facebook.

Fakenews và quảng cáo quá mức có thể coi là hai “khối u” lớn đang sinh sôi và nảy nở trong Facebook. Sự chán nản, cũng như các án phạt nặng từ các chính phủ là những tác hại trông thấy trước mặt Facebook, và hoàn toàn có thể sẽ giết chết mạng xã hội này.

Giờ đây người dùng sẽ ít thấy nội dung từ các doanh nghiệp, thương hiệu hoặc tin tức từ báo chí... trên New Feeds, mà thay vào đó sẽ cập nhật được nhiều thông tin hơn từ bạn bè và người thân được chia sẻ lên Facebook, từ đó sẽ không bỏ lỡ những khoảnh khắc ý nghĩa mà bạn bè hay người thân chia sẻ lên mạng xã hội này.

Theo chuyên gia Brian Wieser, đến từ nhóm nghiên cứu Pivotal Research Group cho rằng sự thay đổi thuật toán đang chạm đến gốc rễ của vấn đề tin tức giả. Động thái này của Facebook là lời tuyên bố mạng xã hội lớn nhất thế giới đang thực sự ra tay chống lại tin tức giả mạo. Đồng thời, có thể xoa dịu các nhà cầm quyền trước những áp lực pháp lý ngày càng gia tăng.

Nạn tin tức giả và phản ứng ngày càng tiêu cực từ người dùng đẩy Facebook phải đưa ra một chiến lược phát triển bền vững, nhằm giữ chân 2 tỷ thành viên – thứ mới chính là sức mạnh của Facebook. Từ trước đến nay Facebook chỉ đưa ra các thuật toán hướng tới thu thập dữ liệu người dùng cho các nhà quảng cáo. Nhưng giờ đây, mạng xã hội lớn nhất hành tinh đã bắt đầu đưa ra những quyết định đứng về phía người dùng nhiều hơn.

Cổ phiếu của Facebook đã giảm đến 4,5% vào ngày 13/1, sau khi CEO của Facebook, Mark Zuckerberg công bố các thay đổi mới về thuật toán hiển thị News Feed. Scott Kessler, chuyên gia phân tích cổ phiếu tại CFRA Research nói: "Trong thời gian ngắn hạn các con số tài chính sẽ rất xấu, nhưng về lâu dài điều này là tốt cho ‘giá trị thương hiệu".

Để chuẩn bị cho thay đổi quan trọng này, theo Facebook thông báo, họ đã có những nghiên cứu sâu trong nhiều tháng qua, nhằm đem tới một thuật toán tốt cho sức khỏe người dùng. Một nghiên cứu mà các nhà khoa học của Facebook tiến hành cùng các nhà nghiên cứu độc lập bên ngoài chỉ ra rằng việc chia sẻ sâu hơn trên mạng xã hội - chia sẻ tin nhắn, bài viết và bình luận với bạn bè thân thiết và nhắc nhở về những tương tác trong quá khứ - sẽ cải thiện cảm xúc của một người. Đó là loại hoạt động mà Facebook đang cố gắng khuyến khích với thiết kế mới.

Sự thay đổi ngay lập tức vấp phải những chỉ trích từ cộng đồng quảng cáo và truyền thông, nhóm đối tượng thường xuyên sử dụng dịch vụ.

Lee Ching Chew, Giám đốc Điều hành, Ủy ban Truyền thông Singapore cho rằng hầu hết các bài viết được tài trợ có tính chất thông tin, bất kỳ hạn chế nào đối với các bài đăng như vậy đều đang làm mất đi một nguồn thông tin thuận tiện cho người dùng. Tại sao phải mất quá lâu Facebook mới nhận ra phải cần thay đổi. Nếu Facebook giữ đúng sứ mệnh thúc đẩy cho sự kết nối con người, công ty sẽ không đưa ra một chính sách hạn chế thông tin như vậy. Theo Pew Research, 64% người lớn ở Mỹ sử dụng Facebook và khoảng 30% trong số này dùng Facebook để lấy tin tức. Vào cuối năm 2017, tỷ lệ sử dụng hầu như không tăng (66%), nhưng tỷ lệ những người lấy tin từ Facebook đã tăng lên 45%. Khả năng cung cấp tin tức tổng hợp của tính năng New Feeds là một thành tố chính trong hàng tỷ đô doanh số hàng năm của Facebook, nhưng nay công ty công nghệ đang muốn từ bỏ nó.

Mark Zuckerberg nói rằng Facebook đã chuẩn bị tinh thần cho việc giảm thời lượng sử dụng của người dùng và cả doanh số trong tương lai gần. Tuy nhiên, có những ý kiến cho rằng Facebook không thể nào dễ dàng từ bỏ “con ngỗng vàng” như vậy?!

Theo cây bút Farhad Manjoo (NY Times) nhận định, Facebook hẳn phải có những nước đi tiếp theo trong chiến lược thay đổi của mình để không mất đi nguồn lợi nhuận nhiều tỷ đô vốn có. Và dường như đây là nước đi khôn ngoan của Facebook khi mà người dùng thực tế đang hình thành thói quen phản ứng tiêu cực với các kiểu đề xuất quảng cáo hiện nay của hãng. Việc thay đổi lần này là giai đoạn “chuyển giao” nhằm đưa ra một dạng thức quảng cáo phù hợp hơn với thói quen người dùng.

Michael Hirst, Chủ tịch Worldwide Partners, mạng lưới các agency truyền thông toàn cầu viết trên trang chủ của hội: “Facebook đang tái lập trình và sửa đổi lại các ưu tiên của thuật toán nhằm tạo ra một trải nghiệm người dùng khác, có tính liên kết chặt hơn, từ đó đưa ra các dạng thức quảng cáo hữu hiệu và đắt tiền hơn trong tương lai. Các nhà quảng cáo hiện tại đã nhận ra những hạn chế của kiểu quảng cáo cũ. Nếu Facebook không làm điều này, chính những nhà quảng cáo sẽ rời bỏ họ”.

Điều này có thể có khả năng khi chính trong bài thông báo của mình vào 11/1 vừa qua Mark Zuckuberg đã viết rằng: “Chúng tôi cần tái tập trung vào hệ thống”. Mark Zuckuberg nhấn mạnh rằng sự thay đổi lần này hướng tới một di sản tốt đẹp cho thế hệ sau của mình. Tuy nhiên, suốt lịch sử Facebook, tập đoàn này luôn ám ảnh về các thí nghiệm cũng như sự thay đổi dựa trên các nghiên cứu sử dụng dữ liệu lớn (Big Data), và nếu con số lợi nhuận được dự báo quá tệ thì không đời nào tập đoàn công nghệ này dám bước một bước dài như vậy.

Cuộn Xuống

Cuộn Lên