..." /> Một bài học về giữ gìn di sản của Nhật Bản - Tạp chí Doanh nhân Online

Một bài học về giữ gìn di sản của Nhật Bản

Một bài học về giữ gìn di sản  của Nhật Bản

Trong cơn mưa chiều, Di sản Văn hóa thế giới Toshogu hiện ra uy nghiêm in bóng triều đại Edo Shogunate xưa, giờ được các hậu duệ shogun bảo tồn nguyên vẹn. Chiếc xe bus 45 chỗ chở đoàn khách...

Du lịch Tác giả

Trong cơn mưa chiều, Di sản Văn hóa thế giới Toshogu hiện ra uy nghiêm in bóng triều đại Edo Shogunate xưa, giờ được các hậu duệ shogun bảo tồn nguyên vẹn.

Chiếc xe bus 45 chỗ chở đoàn khách Việt Nam dừng lại tại bãi đỗ xe trong một khu rừng cổ thụ, gần lối vào một cụm lăng đền ở thành phố Nikko (tiếng Anh gọi là Shrines and Temples of Nikko, hay Nikko Toshogu), thường gọi ngắn gọn là Toshogu. Màn mưa giăng kín cụm đền tháp cổ kính được xây dựng từ năm 1617, nơi lưu giữ hài cốt vị shogun (Đại tướng quân) đầu tiên thuộc triều đại Edo Shogunate (còn gọi là Tokugawa Shogunate, nghĩa là Mạc phủ Tokugawa). Triều đại này tồn tại từ thế kỷ thứ 17 đến thế kỷ thứ 19 của thế kỷ trước. Có khoảng 127.000 thợ thủ công tham gia quá trình xây dựng quần thể lăng mộ với công nghệ xây cất và chế tác cao nhất thời kỳ đó.

Kỳ quan từ bàn tay 127.000 người thợ

Ngay từ cái nhìn đầu tiên, ánh mắt tôi đã chạm vào chiếc Cổng Yomei-mon thuộc quần thể Toshogu. Sừng sững in bóng một góc trời, chiếc cổng đồ sộ được trang trí đầy màu sắc gồm hơn 500 bức tượng chạm khắc vô cùng tinh xảo. Người hướng dẫn du lịch cho biết, trong tiếng Nhật chiếc cổng này được gọi là “Higurashi-mon”, nghĩa là “Cổng hoàng hôn”. Rất nhiều người dành cả ngày chỉ để lặng ngắm vẻ đẹp bất diệt của nó. Khi còn sống, vị shogun Ieyasu Tokugawa trị vì trong hai năm ngắn ngủi từ năm 1603 đến năm 1605, nhưng uy tín và tầm ảnh hưởng của ông vẫn tồn tại sau khi ông mất năm 1616.

Các em học sinh Nhật Bản xếp hàng vào thăm Nikko Toshogu

Các em học sinh Nhật Bản xếp hàng vào thăm Nikko Toshogu

Theo lời giải thích của cô hướng dẫn viên, Nikko Toshogu là một đền thờ Thần đạo được dựng nên năm 1617. Ieyasu Tokugawa sinh ngày 26/12/1542 tại lâu đài Okazaki ở Mikawa (ngày nay là thành phố Okazaki, tỉnh Aichi). Ông đã trải qua nhiều khó khăn, thăng trầm trong bối cảnh các cuộc xung đột diễn ra liên miên hồi ấy, trước khi bình định đất nước và thành lập hệ thống Mạc phủ Tokugawa vào năm 1603. Nhờ ông, xã hội Nhật Bản vào thế kỷ 17 đã đi vào trật tự, nhiều luật lệ được thiết lập, góp phần đặt nền móng cho các ngành công nghiệp sau này. Sau Ieyasu, một thời kỳ hòa bình trên toàn cõi Nhật Bản đã kéo dài tới 260 năm trong thời đại Edo cổ, góp phần to lớn cho sự phát triển rực rỡ của nước Nhật cận đại và hiện đại.

Vị shogun nhiều công trạng qua đời năm ông 75 tuổi, tại lâu đài Sunpu (thành phố Shizuoka, tỉnh Shizuoka hiện nay) và hài cốt của ông lúc đầu được chôn tại Kunozan, sau đó được mang về đền Toshogu thờ cúng cho đến ngày nay. Các kiến trúc chính của cụm đền Toshogu bây giờ được xây dựng lại vào năm 1636 bởi vị shogun Tokugawa Iemitsu thứ ba.

T_71Trong cơn mưa nặng hạt như xóa nhòa mọi ranh giới không gian – thời gian, kéo hiện tại trở về gần hơn với quá khứ vàng son của Mạc phủ Tokugawa, du khách vẫn nườm nượp vào đền. Chúng tôi nối gót một đoàn học sinh Nhật Bản xếp hàng đi thăm đền. Tôi đặc biệt chú ý tới bộ ba bức tượng khỉ rất đẹp và ngộ nghĩnh sơn hai mầu nâu, trắng trong các tư thế bịt hai mắt (tượng trưng cho tinh thần “không nhìn điều ác”), bịt hai tai (“không nghe điều xấu”) và bịt mồm để “không nói lời xấu”. Tinh thần Phật pháp Nhật quan niệm con người cần đạt tới cảnh giới “ba không” như ba chú khỉ, nhờ đó mới có thể được giải thoát khỏi thói hư điều xấu. Đoàn học sinh Nhật em nào cũng chăm chú ngắm ba bức tượng khỉ, ánh mắt rực sáng niềm tự hào. Người lớn chắc khó mà đạt tới tâm thức này, chỉ cần đến đây chiêm nghiệm và kịp tỉnh ngộ là tốt rồi.

Toshogu và tinh thần Nhật Bản

Mọi nơi chốn tôn nghiêm trong quần thể Toshogu đều được bảo vệ nghiêm ngặt. Ai cũng phải cởi giày khi vào các căn phòng. Giày, ô của ai thì chọn một chỗ trên giá mà cất. Tính kỷ luật của người Nhật quá cao nên không cần thiết đặt biển cấm, bảo vệ cũng không cần nốt.

Người Nhật giữ gìn từng viên sỏi lát nền trong khu đền, viên nào cũng sạch bóng và được xếp ngăn nắp. Mỗi cánh cửa gỗ cũng có người lau chùi kỹ càng. Một số khu vực trong quá trình tôn tạo, bảo dưỡng thì được che chắn kỹ, đảm bảo không ảnh hưởng đến người tham quan. Trong một không gian tương đối rộng lớn, rất đông khách tham quan nhưng không hề có tiếng cười đùa hoặc tiếng chuông điện thoại. Người ta chỉ nói đủ nghe, đi nhẹ và cười thầm, tránh kinh động nơi an nghỉ của một đại thần được cả nước tôn kính.

Chữ lễ trong xã hội Nhật Bản thể hiện rõ qua hình ảnh đoàn người xếp hàng dài nhẫn nại và thành kính vào thăm viếng. Một nhà sư già bận áo nâu dẫn đoàn tôi tới một căn phòng đặc biệt. Nhà sư chỉ lên trần nhà nơi chạm trổ hình con rồng khóc. Ông lấy thanh gỗ gõ mạnh vào chiếc mõ cũng bằng gỗ đặt ngay dưới đầu rồng. Ngay tức thì vang lên âm thanh nghe như tiếng khóc của rồng.

Những người quản lý ngôi đền níu chân khách du lịch bằng truyền thuyết nhuốm màu thần bí này. Ngoài ra, họ bày bán những chiếc khánh may mắn hình các con vật trong 12 con Giáp. Ai tuổi nào thì chọn con vật tuổi đó, 800 Yên (tiền Nhật) một con, mua xong cho vào ví cầu bình an, sức khỏe, phúc lộc, may mắn. Không du khách nào cảm thấy vừa mất tiền, ai cũng hỉ hả móc ví để mua cảm giác bình an.

Di sản Văn hóa thế giới Nikko Toshogu toát lên sự uy nghiêm của một ngôi đền thiêng, đồng thời là tuyên ngôn về giá trị bền vững của một di sản văn hóa đậm đặc tinh thần Nhật. Cách người Nhật vừa quyết liệt bảo tồn, vừa ung dung khai thác Toshogu như một điểm tham quan không thể bỏ qua tại thành phố Nikko, để lại cho chúng ta – đất nước có nhiều di sản thế giới – một bài học rất đáng để noi theo.

Thành Trung

Bài viết liên quan