Những cái đầu Phạm Nhan

Những cái đầu Phạm Nhan

DoanhNhanOnline – Nhu cầu sửa đổi Luật Doanh nghiệp 2000 đã trở nên rất bức bách, dù khi ra đời nó được coi là một thành công lớn. Một cuộc tọa đàm khá đặc biệt đã được tổ chức trong...

Kinh doanh Tác giả and
DoanhNhanOnline – Nhu cầu sửa đổi Luật Doanh nghiệp 2000 đã trở nên rất bức bách, dù khi ra đời nó được coi là một thành công lớn.

Một cuộc tọa đàm khá đặc biệt đã được tổ chức trong một ngày cuối năm Quý Tỵ 2013, quy tụ nhiều chuyên gia ở vào độ tuổi “xưa nay hiếm”, những người đã từng không tiếc công sức và trí tuệ đóng góp vào sự ra đời của Luật Doanh nghiệp 2000 (sửa đổi năm 2005). Đây chính là văn bản pháp luật được coi là đã mang lại quyền tự do kinh doanh cho người dân, doanh nghiệp; đồng thời gỡ bỏ rất nhiều sự can thiệp hành chính không cần thiết, tạo điều kiện cho nền kinh tế thị trường phát triển.

Nhưng sao doanh nghiệp vẫn chưa lớn?

Nhớ lại những ngày ấy, khi mới là thành viên tổ thư ký xây dựng Luật Doanh nghiệp 2000, Quyền Viện trưởng (CIEM-Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương) Nguyễn Đình Cung tư lự: “Hơn 10 năm rồi nhìn lại thấy tuy tinh thần kinh doanh đã được động viên, nhưng chất lượng quản trị công ty ít có chuyển biến. Đặc biệt, doanh nghiệp Việt Nam vẫn chưa lớn mạnh, ngược lại, có những doanh nghiệp “lớn” theo hướng không mong đợi”. Đó là chưa kể việc các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) “dường như vẫn đứng ngoài môi trường kinh doanh chung trong khi họ đang nắm trong tay khối lượng tài sản rất lớn và chi phối cơ hội kinh doanh rất nhiều”… Còn nhiều thứ ngổn ngang có thể dẫn đến sự trì trệ và suy giảm kinh tế trong những năm gần đây. “Tôi cảm nhận sự bức bách đòi hỏi cải cách”, ông Cung nói.

Như một cơ duyên, tới đây CIEM có hai việc lớn cần phải làm: sửa đổi Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư. Một lần nữa, ông Cung được Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh giao làm Tổ trưởng tổ thư ký của Nhóm nghiên cứu cải cách thể chế nhằm xây dựng Đề án Nghiên cứu cải cách thể chế kinh tế Việt Nam.

Khung pháp lý vẫn thiếu và không ổn định

Trả lời câu hỏi tại sao các doanh nghiệp Việt Nam vẫn chưa lớn mạnh như mong muốn, LS Trần Hữu Huỳnh thẳng thắn nhận xét: “Khi mở cửa hội nhập sâu mà khung khổ pháp lý vẫn như hiện nay thì chỉ các doanh nghiệp nước ngoài có lợi, trong khi doanh nghiệp tư nhân trong nước bị “trói tay trói chân”. “Trong giai đoạn hội nhập hiện nay, khung pháp lý cần tiến đến tạo thuận lợi tối đa cho các doanh nghiệp hoạt động chứ không chỉ là “không cản trở” – GS, TSKH Nguyễn Mại đồng tình.

Có chung nhận định cho rằng, việc Chính phủ quyết định giao cho CIEM – một viện nghiên cứu không trực tiếp làm công tác quản lý – làm đầu mối xây dựng, soạn thảo sửa đổi Luật Doanh nghiệp là một thuận lợi có thể giúp tránh được tình trạng giành phần dễ cho cơ quan quản lý và “đẩy” cái khó cho doanh nghiệp, song chuyên gia Phạm Chi Lan nhắc khéo: “Ở cái thời bắt tay vào xây dựng Luật Doanh nghiệp, bầu không khí đổi mới đang hừng hực. Mọi người đều không ngại đưa ra những ý kiến gai góc. Liệu các đồng chí có còn giữ được những cái gai ấy không”?

Tuy tự nhận xét mình “vẫn gai góc như xưa”, nhưng chính ông Nguyễn Đình Cung cũng phải thừa nhận: việc”dọn sạch” các rào cản không đáng có trên con đường làm ăn kinh doanh của các doanh nghiệp hiện nay vẫn là một thách thức to lớn.

“Hơn 10 năm trước, khi Luật Doanh nghiệp có hiệu lực vấp phải “hàng rào” giấy phép, thủ tục do các bộ ngành ban hành trước đó, cũng vào một ngày cuối năm, Thủ tướng Phan Văn Khải lúc đó đã ký ngay quyết định bãi bỏ 84 giấy phép theo đề xuất của tổ công tác thi hành Luật Doanh nghiệp. “Món quà Tết” của Thủ tướng tặng cho cộng đồng doanh nghiệp cùng với tâm huyết của tổ công tác khi đó đã làm nức lòng giới doanh nhân”, bà Chi Lan nhớ lại. Ông Nguyễn Mại thì cho rằng, một số “giấy phép con” mà Luật Doanh nghiệp đã bỏ đi nay đã và đang quay lại dưới nhiều hình thức khác nhau, “như những cái đầu Phạm Nhan, chặt đi rồi mọc lại. Trong lĩnh vực nào cũng có, kể cả văn hóa nghệ thuật, như cái giấy phép hành nghề ca sĩ”…

Kích hoạt tinh thần dám làm dám chịu

“Thử phản ứng” những chuyên gia tham dự tọa đàm, ông Mại kể, có chuyên gia kinh tế nổi tiếng khuyên nên tập trung vào việc tạo thuận lợi cho khối doanh nghiệp tư nhân và khối doanh nghiệp FDI mạnh lên, tự khắc sẽ tác động đến khối doanh nghiệp nhà nước (DNNN), không cần để ý đến các ông lớn này nữa. Tuy nhiên, tuyệt đại đa số các ý kiến trao đổi đều cho rằng, “không thể kệ”. Nói như LS Trần Hữu Huỳnh: “Không gian phát triển là có hạn. Nếu cái ôtô tải DNNN mà cứ lặc lè đi trước thì những chiếc xe con – doanh nghiệp tư nhân – không thể vượt lên được”. Theo ông Nguyễn Đình Cung, việc xây dựng chính sách cho doanh nghiệp tới đây phải đặt trọng tâm vào yếu tố quyết định là phân bổ nguồn lực, “kiên quyết loại bỏ cơ chế xin – cho, mà phải căn cứ vào thị trường, khu vực nào có thể làm hiệu quả nhất phải được ưu tiên. Đây chính là cốt lõi của tái cơ cấu nguồn lực”.

Dám trả giá cho sai lầm quá khứ là thông điệp từ chuyên gia kinh tế cao cấp Vũ Quốc Tuấn. Ông Tuấn nhận xét, Chính phủ yêu cầu phải kỷ luật giám đốc nào không chịu cổ phần hóa, nhưng kỷ luật sao được khi “bắt” người ta bán những doanh nghiệp cồng kềnh, thiếu hiệu quả mà lại phải bảo toàn vốn hoặc có lãi! “Không chịu trả giá thì nhiệm vụ đã là bất khả thi; sau đó mới đến các nguyên nhân khác, như không biết định giá, không biết cách bán sao cho khôn khéo; rồi người trực tiếp thực hiện thì ngại khó không muốn làm; người chỉ đạo mồm nói quyết liệt, nhưng tay không quyết ký”.

Nhắn nhủ các nhà hoạch định chính sách, ông Nguyễn Mại nhấn mạnh yêu cầu: “Doanh nghiệp tư nhân cũng có dăm bảy loại, vì thế chính sách cũng cần nhắm tới những loại doanh nghiệp khác nhau nhằm đạt được mục tiêu khác nhau”. Làm sao để những tập đoàn lớn hiện nay có cơ hội để thực sự có tên tuổi trên thị trường quốc tế và khu vực; đồng thời hướng các doanh nghiệp này tạo ra liên kết với các doanh nghiệp vừa và nhỏ vệ tinh bằng cách tạo điều kiện phát triển công nghiệp hỗ trợ…
Đặc biệt, để kích hoạt được tinh thần khởi nghiệp, óc sáng tạo và lòng can đảm dám chấp nhận rủi ro của các doanh nhân, nhất là lớp doanh nhân trẻ, có kiến thức, ông Nguyễn Mại đề nghị: “Việc sửa đổi, bổ sung Luật Doanh nghiệp tới đây phải có những chính sách thực sự mới mẻ, thậm chí táo bạo cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, các doanh nghiệp khởi nghiệp và doanh nghiệp đầu tư mạo hiểm”.

Luật Doanh nghiệp 2000 là một bài học thành công của quá khứ, điểm xuất phát quan trọng của tương lai – chuyên gia Đặng Đức Đạm phát biểu, “gói” lại một cuộc tọa đàm nhiều cảm xúc.

Cẩm Hà

Bài viết liên quan

Swememo thay đổi để tồn tại

Được những người sáng lập tạo ra với mong muốn sẽ thành một Airbnb trong lĩnh vực nhiếp ảnh, nhưng Swememo đã phải nhanh chóng thay đổi mô hình kinh doanh để tiếp tục sống sót và chuẩn bị cho những lần lột xác tiếp theo.

Kinh doanhNgười đăng Doanh nhan