Nỗi lo lãi vay

Nỗi lo lãi vay

Nhiều doanh nghiệp lại như ngồi trên đống lửa khi mới đây, sau một thời gian dài giảm mạnh, lãi suất huy động của nhiều ngân hàng đang có dấu hiệu đảo chiều. Từ đầu tháng 6/2015 đến nay, hàng...

Tin Nổi Bật Tác giả

Nhiều doanh nghiệp lại như ngồi trên đống lửa khi mới đây, sau một thời gian dài giảm mạnh, lãi suất huy động của nhiều ngân hàng đang có dấu hiệu đảo chiều.

Từ đầu tháng 6/2015 đến nay, hàng loạt ngân hàng thương mại đã điều chỉnh tăng lãi suất huy động ở các kỳ hạn ngắn dưới 12 tháng, tăng thêm khoảng 0,1-0,5%/năm so với trước. Đây không phải tín hiệu vui đối với thị trường, nhất là với những doanh nghiệp đang phải vật lộn để tồn tại, cạnh tranh trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu rộng.

Nhiều sức ép

Các ngân hàng thương mại lý giải huy động vốn từ đầu năm có dấu hiệu chững lại, trong khi tăng trưởng tín dụng tốt buộc ngân hàng phải đẩy lãi suất lên nhằm thu hút tiền gửi từ người dân. Hiện ở nhiều ngân hàng thương mại cổ phần quy mô nhỏ, mức lãi suất tiền gửi thấp nhất kỳ hạn 1 tháng là 4%/năm, trong khi lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12-13 tháng đã nhích qua mức 7%/năm. Lãnh đạo một số ngân hàng cho biết, tín dụng tăng trưởng tốt, nhưng huy động không tăng kịp khiến nhiều ngân hàng bị ảnh hưởng thanh khoản và phải tăng lãi suất để bù đắp, kéo vốn về. Mặt khác, sức ép từ việc tăng tỷ giá giữa đồng USD và đồng Việt Nam liên tiếp thêm 2 điểm phần trăm từ đầu năm đến nay rồi giá điện, giá xăng liên tục tăng cũng tác động đến lãi suất. Điều đáng nói, ở lần tăng lãi suất huy động này có sự tham gia của cả các “ông lớn” ngân hàng thương mại, vốn trước đây ít khi chịu sức ép từ việc huy động vốn. Cả BIDV, Vietinbank và Agribank đều gia nhập làn sóng tăng lãi suất huy động. Tâm lý người gửi tiền ở Việt Nam khác so với các nước, không chọn ngân hàng theo độ an toàn mà chỉ cần nơi nào có lãi suất cao hơn là đem tiền đến gửi nên việc tăng lãi suất của ngân hàng quốc doanh để cạnh tranh là có thể hiểu được.

Đến ngày 18/6, tín dụng của cả nền kinh tế đã tăng trưởng 6,09%. Ngân hàng Nhà nước khẳng định, từ nay đến cuối năm sẽ tiếp tục điều hành mặt bằng lãi suất theo hướng ổn định như hiện nay

Theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chi nhánh TP.HCM, tăng trưởng tín dụng trên địa bàn đến cuối tháng 5/2015 là 4,5% và dự kiến trong 6 tháng đầu năm đạt 5,4%. Đây là mức tăng rất cao so với cùng kỳ nhiều năm trước. Tín dụng tăng vọt cũng khiến hệ số sử dụng vốn của các ngân hàng thương mại trong khoảng ba tháng trở lại đây (tổng dư nợ tín dụng/tổng huy động vốn) ở mức rất cao, 81,5% thay vì chỉ khoảng 77-78% trong những năm trước. Các ngân hàng phải tăng lãi suất để đẩy mạnh huy động vốn, nhằm đáp ứng tỷ lệ an toàn vốn theo quy định. Trong khi đó, Vụ trưởng Chính sách tiền tệ NHNN, ông Bùi Quốc Dũng cho biết, đến ngày 18/6, tín dụng của cả nền kinh tế tăng trưởng 6,09%.

Ông Nguyễn Hoàng Minh, Phó giám đốc NHNN – chi nhánh TP.HCM cho biết, dù lãi suất huy động có tăng, nhưng các kỳ hạn ngắn dưới sáu tháng vẫn giữ từ 4,7-5,3%/năm (trước đây từ 4,5-5%/năm), thấp hơn trần cho phép của NHNN (5,5%/năm). Nhiều ngân hàng có điều chỉnh tăng lãi suất tiền gửi các kỳ hạn dài từ 6 tháng – 1 năm và từ 1 – 3 năm, nhằm cân đối lại nguồn vốn khi tín dụng trung và dài hạn những tháng gần đây tăng rất mạnh, chiếm 54% tổng dư nợ cho vay. Diễn biến này, theo ông Nguyễn Hoàng Minh là tín hiệu tốt, bởi nó cho thấy sự phục hồi sản xuất của doanh nghiệp sau nhiều năm bị đình trệ.

Lãi suất đảo chiều khiến mục tiêu kéo giảm lãi suất cho vay thêm 1-1,5%/năm của Chính phủ có nguy cơ bị lung lay

Để trấn an dư luận, tại cuộc họp báo tổng kết 6 tháng đầu năm của NHNN diễn ra ngày 23/6, khi nói về việc lãi suất tăng, Phó thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng cho rằng, đây là những diễn biến mới nhưng không phải là xu hướng phổ biến. “Lãi suất tăng ở kỳ hạn ngắn chủ yếu do một số nhà băng có lợi thế, trước đây đã huy động vốn lãi suất thấp hơn thị trường, nay họ tăng lên để đưa lãi suất trở lại mức ngang với các nhà băng khác”, bà Hồng lý giải.

Bất chấp việc nhiều ngân hàng đang tăng lãi suất, NHNN vẫn cho rằng, mặt bằng lãi suất hiện vẫn tương đối ổn định và giảm so với cuối năm ngoái. “Mặt bằng lãi suất huy động giảm từ 0,2-0,4%, cho vay giảm từ 0,2-0,5%”, bà Hồng nói.

Lo gánh nặng lãi vay

Ông Phạm Như Bách, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Giấy Mai Lan cho biết, hiện các khoản vay trung và dài hạn của công ty đang có mức lãi suất khá “đẹp”, dưới 10%/năm, vì được ngân hàng tin tưởng. Mức lãi suất này thấp hơn nhiều so với những năm trước, nhưng doanh nghiệp vẫn thấy khó khăn. Trước đây, lãi suất ở mức 13-15%/năm, nhưng có thị trường, có đầu ra nên không trở thành gánh nặng, còn nay lãi suất cho vay dưới 10%/năm, nhưng cạnh tranh khốc liệt và sức cầu yếu nên doanh nghiệp thấy không yên tâm.

Đây cũng là tâm trạng chung của nhiều doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Trong khi lãnh đạo một số ngân hàng cho rằng, lãi suất cho vay sẽ không bị ảnh hưởng lớn, bởi chỉ tăng ở các kỳ hạn ngắn và từ lâu lãi suất đã không còn là “nỗi lo hàng đầu của doanh nghiệp”, nhưng thực tế không phải vậy. Phó tổng giám đốc một doanh nghiệp trong lĩnh vực thủy sản xuất khẩu cho rằng, thị trường thủy sản xuất khẩu rất tiềm năng khi Việt Nam gia nhập hàng loạt hiệp định thương mại tự do, nhiều ngân hàng cũng mời chào các gói lãi suất hấp dẫn, nhưng doanh nghiệp không dám vay thêm vì gánh nặng nợ rất lớn.

Dùng hình ảnh so sánh đơn giản, ông Đỗ Thiên Anh Tuấn, giảng viên Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright phân tích, một giọt nước rơi vào ly đang vơi thì không sao, nhưng cũng giọt nước đó rơi vào ly đầy thì sẽ làm nước tràn. Lãi suất cũng vậy, trước đây khi thị trường khởi sắc, sức cầu mạnh, lãi suất 12 -15%/năm với các doanh nghiệp là bình thường. Nay sức cầu yếu, đầu ra khó khăn thì lãi suất dù thấp cũng vẫn trở thành gánh nặng, nhất là với những doanh nghiệp có tỷ lệ nợ vay lớn.

Vì sao lại có sự đảo chiều của lãi suất? Ông Tuấn lý giải, theo tính toán, từ đầu tháng 5/2015 đến nay NHNN đã hút ròng trên thị trường mở OMO (thông qua phát hành trái phiếu) hơn 50.000 tỷ đồng. Nhiều ngân hàng thương mại bị hụt thanh khoản phải vay trên thị trường liên ngân hàng (gần đây lãi suất cho vay trên thị trường liên ngân hàng đã tăng khá mạnh, nhất là các kỳ hạn ngắn). “NHNN thắt chặt tiền tệ buộc một số ngân hàng thương mại phải tăng lãi suất tiền gửi”, ông Tuấn dẫn chứng.

Việc điều chỉnh tăng lãi suất huy động tiền gửi là động thái cần thiết của các ngân hàng thương mại, nhưng hiện nay đây không phải tín hiệu vui đối với thị trường và nhất là với cộng đồng doanh nghiệp trên cả nước.

Phương Anh

Bài viết liên quan