..." /> REE chờ thời đón sóng - Tạp chí Doanh nhân Online

REE chờ thời đón sóng

REE chờ thời đón sóng

Mặc dù biên lợi nhuận từ mảng kinh doanh điện gia tăng một cách chậm chạp, nhưng chiến lược cốt lõi của REE vẫn là tập trung đầu tư mạnh vào ngành điện. Bức tranh đầu tư ngành điện của...

Chuyện kinh doanh Tác giả

Mặc dù biên lợi nhuận từ mảng kinh doanh điện gia tăng một cách chậm chạp, nhưng chiến lược cốt lõi của REE vẫn là tập trung đầu tư mạnh vào ngành điện.

Bức tranh đầu tư ngành điện của REE hiện không hoàn toàn tươi sáng. Tính đến hết năm 2016, theo REE, tỷ suất lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở hữu (ROE) của mảng điện nằm trong khoảng từ 8-10%. Nếu so với việc REE đã đầu tư hàng ngàn tỷ đồng tại các công ty điện thì khoản đầu tư này là chưa đạt hiệu quả cao.

Chậm mà chắc

Lý giải nguyên nhân, bà Nguyễn Thị Mai Thanh, Chủ tịch Hội đồng Quản trị REE cho biết, do giá bán điện vẫn chưa theo cơ chế thị trường, một số nhà máy mới đi vào hoạt động nên chi phí khấu hao lớn, những năm qua thời tiết khắc nghiệt dẫn đến lượng nước không tích đủ để vận hành hết công suất tại các nhà máy thủy điện…

Một vấn đề khác cũng đang khiến ban lãnh đạo REE đau đầu, đó là khoản lỗ chênh lệch tỷ giá của Nhà máy Nhiệt điện Phả Lại (PPC) do vay nợ bằng đồng Yên Nhật để xây dựng, khiến mỗi năm PPC phải trích lập dự phòng rủi ro tỷ giá ở mức bình quân trên dưới 300 tỷ đồng. Cứ mỗi lần đồng Yên tăng giá mạnh so với đồng Việt Nam là PPC xuất hiện các khoản lỗ, chẳng hạn, 6 tháng đầu năm 2016, PPC lỗ gần 350 tỷ đồng xuất phát từ nguyên nhân này.

Tuy nhiên, REE vẫn đặt trọng tâm đầu tư chiến lược dài hạn cho ngành điện, nhằm gia tăng doanh thu và lợi nhuận một cách ổn định.

Quyết tâm của REE thể hiện qua việc trong năm 2016, tổng vốn đầu tư là 6.142 tỷ đồng thì đến 4.798 tỷ đồng được dành cho lĩnh vực điện, chiếm 78% giá trị đầu tư. Như vậy, so với năm 2015, REE đã đầu tư hơn 1.000 tỷ đồng cho ngành điện. Các công ty điện được REE bỏ vốn nhiều nhất gồm PPC là 1.220 tỷ đồng, Thủy điện Sông Ba Hạ (453,7 tỷ đồng), Thủy điện Thác Mơ (437,8 tỷ đồng) hay Nhiệt điện Quảng Ninh là 470,6 tỷ đồng.

Không chỉ tăng vốn tại các công ty điện hiện hữu, trong năm 2016, REE tiếp tục góp vốn vào các nhà máy điện mới mà ngoạn mục nhất là cách REE mua cổ phần tại Công ty thủy điện Vĩnh Sơn – Sông Hinh (VSH). VSH hiện đang vận hành 2 nhà máy thủy điện gồm Vĩnh Sơn và Sông Hinh với công suất lần lượt là 66 MW và 70 MW. Đồng thời VSH đang tiến hành xây dựng nhà máy thủy điện Thượng Kon Tum (TKT) với công suất 220 MW. VSH lại đang vướng vụ kiện tụng với một công ty Trung Quốc liên quan đến vấn đề thi công tại TKT. Nhà thầu Trung Quốc không thực hiện đúng tiến độ thi công như đã cam kết buộc VSH phải đình chỉ hợp đồng và tịch thu khoản bảo lãnh. (Dự án đã được tiến hành khởi công từ năm 2009, nhưng do chậm tiến độ đã đội vốn rất lớn. Từ giá trị đầu tư ban đầu là 5.744 tỷ đồng, đến năm 2015 đã điều chỉnh lên đến 7.408 tỷ đồng).

Nhà thầu này đã đâm đơn kiện VSH lên Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC). Trong khi nhà thầu Trung Quốc có chiến lược khởi kiện bài bản thì VSH tỏ ra khá lúng túng dẫn đến phát sinh chi phí pháp lý 1 triệu USD. Tại thời điểm này, SCIC đang là cổ đông lớn tại VSH. Không muốn vướng vào vụ kiện tụng, SCIC đã thoái hết vốn tại VSH cho REE. Để sở hữu 21,01% tại VSH, REE đã bỏ ra gần 700 tỷ đồng, trở thành thành cổ đông lớn thứ 2 sau EVN Genco 3, đồng thời chịu trách nhiệm giải quyết vụ kiện tụng tại TKT.

Theo bà Nguyễn Thị Mai Thanh, REE và phía nhà thầu Trung Quốc đã có một cuộc hòa giải và REE đã rất thiện chí thanh toán hết các các khoản tiền thi công trước đây mà nhà thầu này đã thực hiện, nhưng chưa được chi trả do ách tắc vì vụ kiện. Tuy nhiên, phía Trung Quốc vẫn chưa đồng ý nên tiếp tục vụ kiện và lần này việc phân định thắng thua chuyển sang tòa án Singapore.

“Phía Trung Quốc có khả năng thắng kiện khá cao, nhưng REE cũng quyết tâm không chịu thua, vì đã tìm ra được các chứng cứ mới để chứng minh nhà thầu này đã có những vi phạm pháp luật khi đầu tư tại Việt Nam”, bà Thanh cho biết.

Chấp nhận đương đầu với khó khăn và cả khoản nợ treo 1 triệu USD mà kết quả vụ kiện chưa biết ra sao và có khả năng ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của VSH, nhưng việc đầu tư vào VSH của REE là có lý do. Theo bà Mai Thanh, các nhà máy điện của VSH hoạt động khá hiệu quả với tổng công suất 136MW, nhưng sản lượng sản xuất điện của VSH đạt từ 700 triệu đến 1 tỷ KWh/năm. Mua cổ phần tại VSH, REE còn nhắm đến TKT, công trình thủy điện cấp 1 với công suất  220MW mà khi đưa vào sử dụng, có thể sản xuất ra sản lượng điện bình quân gần 1,1 tỷ KWh/năm. Một điểm đặc biệt khác của TKT là tính hiệu quả về mặt sản xuất. Nếu như các nhà máy thủy điện khác mất đến 2-3m3 nước hay thậm chí như Thủy điện Thác Mơ phải sử dụng tới 10m3 nước để sản xuất ra 1kWh điện thì TKT có địa hình với độ dốc lớn nên chỉ cần 1m3 nước.

Dù xét về mặt tổng thể đầu tư ngành điện của REE có biên lợi nhuận tăng khá chậm thì tính riêng từng công ty điện mà REE góp vốn, nhiều đơn vị trong số đó đang kinh doanh rất hiệu quả. Chẳng hạn, năm 2016, Thủy điện miền Trung (CHP) có lãi ròng là 258 tỷ đồng, Thủy điện sông Ba Hạ (291 tỷ đồng), VSH (259 tỷ đồng)… đem lại các khoản cổ tức rất tốt cho REE.

Đặc biệt, trong năm 2016, REE đã thâu tóm Công ty Phát triển điện nông thôn Trà Vinh (DTV), mặc dù lợi nhuận sau thuế bình quân hàng năm của doanh nghiệp này không lớn, nhưng đây là cách để REE tập dượt vận hành, thực thi các chiến lược kinh doanh trong thị trường phát điện cạnh tranh; một bàn đạp quan trọng để REE tích lũy kinh nghiệm điều hành các công ty điện khác, một khi tỷ lệ sở hữu REE tại các công ty này đạt khả năng chi phối.

Ông Nguyễn Thanh Quyền, Giám đốc đầu tư REE cho biết, để tránh khoản lỗ chênh lệch tỷ giá tại PPC thì REE đã đề xuất với cơ quan nhà nước cho trả nợ trước hạn và đã được chấp thuận. Thời gian trả nợ sẽ được tính toán ở thời điểm tỷ giá giữa đồng Yên Nhật và Việt Nam có lợi nhất cho PPC. “REE mua cổ phần tại các công ty điện với giá hợp lý nên tỷ suất lợi nhuận khá tốt. Để gia tăng mức lợi nhuận cao hơn, trong thời gian đến REE sẽ sử dụng đòn bẩy tài chính để mua cổ phần thay vì sử dụng vốn tự có. REE sẽ tiếp tục nâng tỷ lệ sở hữu tại các công ty điện nhằm đưa người vào ban điều hành để nắm bắt quá trình sản xuất kinh doanh, tối ưu hóa chi phí. Việc đầu tư vào các nhà máy điện sẽ được tính toán một cách cẩn trọng hơn, theo hướng thoái vốn ở những nhà máy không hiệu quả, đồng thời giải ngân vào các nhà máy kinh doanh tốt”, ông Quyền cho biết.

Các yếu tố đột biến

REE đang có nhiều mảng đầu tư xét về mặt doanh thu và lợi nhuận là khá tốt. Hiện REE đang đầu tư vào nhiều công ty sản xuất nước sạch, chủ yếu phục vụ cho thị trường TP.HCM mà các công ty REE góp vốn đang chiếm đến 20% nguồn cung cấp nước sạch cho thành phố. Cách tiếp cận các nhà máy ở khu vực đầu nguồn giúp cho REE không lo lắng việc thất thoát nước, so với đầu tư vào các công ty nước quản lý hệ thống mạng lưới cấp nước. Do đó, các công ty này đều có doanh thu và lợi nhuận ổn định do nhu cầu tiêu thụ lớn và giá nước cũng đang được nhà nước giảm dần các khoản trợ giá. Đơn cử, Nhà máy Nước Thủ Đức (đầu tư theo hình thức BOO) luôn đạt doanh thu trên 300 tỷ đồng và lãi ròng gần 100 tỷ đồng/năm.

Tuy nhiên, REE cũng đã tính toán đầu tư vào công ty có mạng lưới hạ tầng nước bán đến từng hộ gia đình để tăng doanh thu và lợi nhuận cao hơn, chủ yếu hướng đến các công ty hoạt động ở vùng ven thành phố hoặc các tỉnh, nơi mà hạ tầng đường ống nước mới xây dựng, dễ kiểm soát tỷ lệ thất thoát nước.

Dịch vụ cơ điện công trình (M&E) là ngành kinh doanh cốt lõi gắn với tên tuổi của REE. Những năm gần đây, mảng M&E chịu sự cạnh tranh gay gắt, nhưng REE vẫn ký được nhiều hợp đồng lớn mà tính đến quý 1/2017, tổng giá trị hợp đồng lũy kế đạt 4.488 tỷ đồng. Kết thúc năm 2016,  REE ghi nhận lãi ròng ở mức 296 tỷ đồng, tăng 43,7% so với cùng kỳ năm trước.

Lĩnh vực cho thuê văn phòng tiếp tục là thế mạnh của REE. Theo bà Nguyễn Thị Mai Thanh, tỷ lệ lấp đầy tại các văn phòng cho thuê luôn duy trì 100%. Tuy nhiên, bước sang năm 2017, REE sẽ có thêm 34.000 m2 diện tích cho thuê do Tòa nhà Etown Central đã hoàn thiện, chắc chắc sẽ đóng góp đáng kể vào doanh thu và lợi nhuận của mảng này.

REE còn tham gia vào các lĩnh vực phát triển các dự án bất động sản. Cách làm của REE vẫn là thâu tóm hoặc góp vốn liên doanh tại các công ty bất động sản sở hữu diện tích đất lớn. Trong năm 2016, REE chính thức thâu tóm xong Công ty Hạ tầng và Bất động sản Việt Nam (VIID); đạt tỷ lệ sở hữu 30% tại SaigonRes và đã ghi nhận được lãi ròng lên đến 121 tỷ đồng từ 2 công ty này.

Hiện REE đã phân chia các lĩnh vực kinh doanh khá rõ, nhưng các mảng này vẫn nằm dưới quyền điều hành chính từ công ty mẹ. Tuy nhiên, “trong thời gian không xa, REE sẽ trở thành công ty Holding”, bà Mai Thanh cho biết.

Điều này cũng không quá khó hiểu, vì hiện các mảng kinh doanh của REE đang phát triển ở quy mô rất lớn. Bằng việc trở thành công ty Holding, REE có vai trò cổ đông lớn tại các mảng kinh doanh này, nhưng các công ty con sẽ có quyền tự chủ kinh doanh lớn hơn, chuyên biệt hóa chuyên môn, dễ dàng huy động vốn đầu tư và mở rộng phát triển một cách tốt hơn.

Đăng Lãm

Chiến lược chủ động đầu tư của REE vào ngành điện

– Tăng vốn tại các công ty điện hiện hữu và tiếp tục góp vốn vào các nhà máy điện mới

– Mua Công ty thủy điện Vĩnh Sơn – Sông Hinh, tự tin đương đầu với rắc rối pháp lý tại Nhà máy điện Thượng Kon Tum (TKT). Được bù đắp bằng lợi thế chi phí sản xuất của TKT

– Thâu tóm Công ty Phát triển điện nông thôn Trà Vinh (DTV) để tập dượt vận hành, thực thi các chiến lược kinh doanh trong thị trường phát điện cạnh tranh

– Tính toán trả trước hạn khoản nợ xây dựng Nhà máy thủy điện Phả Lại bằng Yên Nhật để tránh rủi ro tỷ giá

– Đầu tư vào nhiều công ty sản xuất nước sạch

– Chuyển sang mô hình công ty holding, tạo cho các công ty con quyền tự chủ kinh doanh lớn hơn

Bài viết liên quan