..." /> SBIC tìm lại thời vàng son - Tạp chí Doanh nhân Online

SBIC tìm lại thời vàng son

SBIC tìm lại thời vàng son

Đã qua khỏi cơn bĩ cực, nhưng con đường dẫn tới “một thời vàng son” của Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy (SBIC) vẫn còn rất nhiều chông gai. Sau gần 3 năm tái cơ cấu theo quyết định...

Chuyện kinh doanh Tác giả

Đã qua khỏi cơn bĩ cực, nhưng con đường dẫn tới “một thời vàng son” của Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy (SBIC) vẫn còn rất nhiều chông gai.

Sau gần 3 năm tái cơ cấu theo quyết định của Chính phủ, Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy Việt Nam (SBIC; trước đây gọi là Vinashin) đã cơ bản giải quyết được những điểm khó khăn nhất về tài chính, cụ thể là khoản nợ lên tới 4 tỷ USD. Phần “trục vớt” đã xong, nhưng để “con tàu” có thể ra khơi còn rất nhiều việc khó khăn đang ở phía trước.

Qua cơn bĩ cực

Vinashin “chìm” vì trước đây được vay nhiều tiền, nhưng sử dụng không hiệu quả làm thất thoát vốn do trình độ quản lý tài chính yếu kém. Cụ thể, tổng công ty này vay nợ tới 4 tỷ USD, trong đó vay lại trái phiếu quốc tế 1 tỷ USD của Chính phủ; vay các chủ nợ nước ngoài 600 triệu USD; vay của các ngân hàng trong nước 1,5 tỷ USD, còn lại là từ các đối tác nước ngoài, các chủ tàu, nhà cung cấp vật tư thiết bị…

Theo ông Nguyễn Ngọc Sự, Chủ tịch Hội đồng thành viên SBIC, đến nay, các khoản nợ này cơ bản đã được thu xếp, áp lực lớn nhất là khoản vay 600 triệu USD từ các chủ nợ nước ngoài đã được xử lý, các khoản vay trong nước cũng đã giải quyết được hơn 50%. Hầu hết các khoản vay đã được tái cơ cấu với thời hạn trả nợ khoảng 10-12 năm với lãi suất thấp. Như vậy, đến thời điểm này có thể nói, SBIC không còn phải lo lắng nhiều với các khoản nợ cấp bách nữa mà chỉ còn lo làm để tích lũy trả nợ. Câu hỏi đặt ra là SBIC sẽ lấy nguồn nào để trả nợ? Theo tính toán của SBIC có thể đến từ nhiều nguồn như: bán tài sản của các doanh nghiệp không giữ lại, bán doanh nghiệp, bán tài sản thu hồi vốn trả nợ. Thứ hai là các khoản thu từ sản xuất kinh doanh, lợi nhuận. Ngoài ra, từ nay đến khi đáo hạn 10-12 năm nữa, các chủ nợ có thể giao dịch trái phiếu của Vinashin trên thị trường thứ cấp nếu có cơ hội thích hợp, chẳng hạn khi trái phiếu xuống thấp, SBIC có thể xem xét mua lại để giảm nợ.

Tính đến nay, số doanh nghiệp và tài sản SBIC không cần giữ lại, phải xử lý lên tới hơn 200 đơn vị, nhưng tài sản còn lại có giá trị không lớn, bởi vậy khó hy vọng từ nguồn thu này. Việc vực dậy hoạt động sản xuất kinh doanh của tổng công ty do đó là yêu cầu quan trọng hàng đầu. Trong khi đó, sau khủng hoảng kinh tế, hiện thị trường vận tải biển trên thế giới vẫn còn rất nhiều khó khăn.

Thách thức còn rất nhiều

Ông Sự cho hay, trong một năm trở lại đây, thị trường đã có dấu hiệu tốt lên, nhu cầu đóng mới tàu bắt đầu tăng. Sau khi bắt tay vào tái cơ cấu, SBIC đã xúc tiến nhiều hoạt động quảng bá thương hiệu, tìm kiếm hợp đồng thuê đóng tàu từ nhiều nước khác nhau trên thế giới. Cũng đã có rất nhiều đối tác quan tâm trở lại, đặc biệt với thị trường trong nước, SBIC đã đóng nhiều tàu phục vụ công tác biển đảo, ngư dân.

Bài toán khó khăn nhất của tổng công ty lúc này là phải có cơ sở vật chất hiện đại và công nghệ tiên tiến. Trước đây, Vinashin đã đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật, đáp ứng được một phần yêu cầu đóng tàu, nhưng hầu hết đều cũ kỹ, lạc hậu. Đơn cử, các hãng tàu lớn đều đầu tư ụ khô cỡ lớn để đóng tàu, còn Vinashin lại đầu tư phần lớn là đà, triền, công nghệ này khiến thời gian đóng tàu kéo dài và tốn nhiều chi phí, nhân công do phải làm từng chiếc một mà không thể đóng nhiều tàu cùng lúc. Một bất cập khác là hầu hết các nhà máy đóng tàu đều được nâng cấp từ các xưởng sản xuất nhỏ nên thường đặt cạnh sông chứ không phải cạnh biển, việc thử và hạ thủy tàu do đó không thuận tiện và tốn kém chi phí.

Muốn có công nghệ mới, hiện đại, SBIC phải đề xuất Chính phủ xem xét đầu tư cơ sở hạ tầng. Nhưng mới vừa qua cơn bạo bệnh, ai sẽ mạnh dạn đổ thêm tiền cho SBIC?

Nguồn trả nợ của SBIC

• Bán tài sản và doanh nghiệp
• Lợi nhuận từ sản xuất kinh doanh
• Mua lại trái phiếu Vinashin khi giá xuống thấp

Tuy nhiên, trước mắt SBIC vẫn phải chủ động tích cực tái cơ cấu các mảng hoạt động khác. Trước đây, có thời điểm Vinashin có tới 70.000 nhân công, nay tổng công ty dự kiến chỉ giữ tối đa 8.000 công nhân có tay nghề cao, còn lại khuyến khích họ thành lập các nhà thầu phụ. SBIC sẽ thuê các nhà thầu phụ này gia công một số hạng mục của con tàu, như vậy tổng công ty vẫn kiểm soát được tiến độ, chất lượng, giá thành lại không tốn kém chi phí nuôi quân.

Dẫu thị trường có tiến triển khả quan hơn, nhưng với một doanh nghiệp đã ngấp nghé bờ vực phá sản như SBIC, thách thức còn rất nhiều. Đó là đầu ra khó khăn, đặc biệt là thiếu vốn. Nếu như trước đây, các chủ tàu thường ứng vốn cho đối tác đóng tàu, nay họ thường yêu cầu hãng phải đóng tàu trước, thanh toán tiền sau. Bởi vậy, muốn vay được vốn, SBIC phải ký được hợp đồng, chứng minh được phương án kinh doanh khả thi, năng lực tài chính trả nợ cho chính con tàu đó. Về mặt kỹ thuật, các khoản nợ của Vinashin trước đây đã được giao cho DATC. Tổng công ty này sau đó phát hành trái phiếu hoán đối nghĩa vụ nợ với các ngân hàng. Do đó, về mặt giấy tờ SBIC không phải là con nợ của các ngân hàng mà là con nợ của DATC. Như vậy, ngân hàng có thể cho SBIC vay tiền, nhưng với một người vừa qua cơn bạo bệnh, sức khỏe còn yếu có thể nhìn nhận rằng, rất ít ngân hàng dám mạnh tay bơm vốn cho SBIC đóng tàu.

Còn một lối ra mà SBIC đang thực hiện dù không hề đơn giản. Ông Sự cho hay, tới đây tổng công ty này sẽ bán bớt vốn và cổ phần hóa 8 công ty con trực thuộc, nếu có điều kiện thì sẽ cổ phần hóa cả công ty mẹ. Trên thực tế, doanh nghiệp đều hoạt động hiệu quả hơn sau cổ phần hóa do gắn trách nhiệm rất cao với người lãnh đạo doanh nghiệp. Ở không ít doanh nghiệp, chính lãnh đạo sẽ trở thành cổ đông trực tiếp, khi ấy có trách nhiệm hơn, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp có thể được cải thiện.

Quan trọng hơn, cổ phần hóa tạo cơ hội để doanh nghiệp tìm được đối tác chiến lược. “Chúng tôi xác định đối tác chiến lược phải đặc biệt mạnh về công nghệ và thị trường, do đó nhất định phải là nhà đầu tư nước ngoài. Vừa rồi, Tập đoàn Damen (Hà Lan) sau thời gian hợp tác liên doanh với Công ty cổ phần Đóng tàu Sông Cấm đã đánh giá rất cao và thương thảo để mua lại phần lớn tỷ lệ cổ phần của Sông Cấm. Ngoài ra, họ cũng dự kiến mua lượng lớn cổ phần tại Nhà máy đóng tàu Hạ Long”, ông Sự cho biết. Nếu mô hình này thành công SBIC sẽ nhân rộng ở các doanh nghiệp khác. Vừa rồi, trực tiếp lãnh đạo tổng công ty này cũng đã sang Nhật Bản tìm kiếm đối tác, mời gọi họ đầu tư vào các nhà máy.

Sẽ rất khó khăn và áp lực để SBIC có thể tìm lại được vị thế của mình một thời. Tuy nhiên, còn nước còn tát, hơn nữa Việt nam là một quốc gia biển, có thềm lục địa trải dài, ngành đóng tàu do đó có lẽ vẫn được cân nhắc ưu tiên. Đã qua cơn bạo bệnh, nếu được làm lại, chắc rằng SBIC sẽ tránh được vết xe đổ trước đây.

Trần Giang

Bài viết liên quan