Xu thế tấn công vào nền kinh tế dịch vụ theo yêu cầu đang tăng trưởng nhanh của các nước đang phát triển chính là cơ hội cho các quỹ đầu tư và công ty start-up.

Số hộ gia đình giàu có tăng nhanh sẽ góp thêm vào danh mục khách hàng mới của các start-up dịch vụ theo yêu cầu. Và khi người tiêu dùng “nghiện” các dịch vụ tiện lợi của start-up thì họ sẵn sàng trả tiền.

Giấc mơ vương giả

Nhờ các nhà đầu tư trên khắp thế giới mà Li Weiling ở Bắc Kinh (Trung Quốc) đã sống một cuộc đời “vương giả”. Chuyên viên quảng cáo 30 tuổi này được giao bữa trưa tận cửa nhà, gọi xe đưa rước trong giờ cao điểm và đi xem phim với giá còn rẻ hơn số tiền cô bỏ ra mua một tách cà phê Starbucks. Tất cả những dịch vụ này chỉ gói gọn trong khoản lương hàng tháng 6.000 nhân dân tệ (tương đương khoảng 800 USD) của Li Weiling mà thôi.

Các doanh nghiệp internet Trung Quốc đã nhận được 20,3 tỷ USD vốn đầu tư mạo hiểm trong năm 2015

Đây là giấc mơ của nhiều người Trung Quốc: tận hưởng cuộc sống chất lượng cao với chi phí rất thấp. Thực tế này là nhờ vào nỗ lực của các công ty internet, các quỹ đầu tư, các nhà đầu tư mạo hiểm trong việc “tấn công” vào nền kinh tế dịch vụ theo yêu cầu đang tăng trưởng nhanh của Trung Quốc trong những năm qua. Với sự hậu thuẫn của 3 công ty internet hàng đầu nước này là Alibaba, Tencent và Baidu, trong năm 2015, các start-up đã cung cấp các mức giảm giá rất lớn cho mọi loại hình dịch vụ từ massage cho đến rửa xe để giành lấy thị phần trên thị trường dịch vụ theo yêu cầu.

Giấc mơ Trung Hoa này quá lung linh, quá đẹp, nhưng khó tồn tại lâu dài.

“Có lợi cho người tiêu dùng, nhưng lại là lĩnh vực đốt tiền dữ dội, vì các công ty phải chấp nhận bỏ ra số tiền rất lớn để cạnh tranh về giá với đối thủ nhằm cạnh tranh lôi kéo người sử dụng”, William Bao Bean, đối tác tại hãng đầu tư mạo hiểm SOSV ở Thượng Hải, nhận xét.

Trong năm 2015, tại Trung Quốc, các dịch vụ theo yêu cầu đã thu về 2.000 tỷ USD khi các start-up không ngừng đưa ra các mức giảm giá lớn để chào mời khách hàng và có tới hơn 500 triệu người sử dụng ít nhất 1 dịch vụ theo yêu cầu – theo báo cáo của chính phủ nước này. Các doanh nghiệp internet Trung Quốc đã nhận được 20,3 tỷ USD vốn đầu tư mạo hiểm trong năm 2015, vượt qua con số 16,3 tỷ USD của Mỹ và tăng gấp hơn 5 lần so với năm 2012, theo hãng kiểm toán PricewaterhouseCoopers (PwC). Nhưng cơn sốt đầu tư ấy đã đạt đỉnh vào mùa thu vừa qua. Wilson Chow của PwC cho rằng, đầu tư vốn cổ phần tư nhân (private equity) và đầu tư mạo hiểm vào lĩnh vực này có thể đã giảm 25% trong 6 tháng đầu năm 2016.

Thị trường 2.000 tỷ USD xuống dốc

“Nhiều nhà đầu tư mạo hiểm đã tin vào công thức rằng, nếu bạn có tốc độ gia tăng lượng người sử dụng cao thì sẽ có cách để biến lượng người sử dụng khổng lồ đó thành một mảng kinh doanh sinh lời. Quá nhiều người đã tin vào điều ấy và cứ thế mà họ bơm thêm tiền vào”, Kai-Fu Lee, nhà sáng lập Sinovation Ventures ở Bắc Kinh nhận xét.

Thế nhưng, đang diễn ra một thực tế trên thị trường 2.000 tỷ USD này, đó là vốn đầu tư vào các công ty công nghệ Trung Quốc giảm xuống thì xu hướng liên kết, sáp nhập gia tăng. Kể từ năm 2015, đã diễn ra hàng loạt các thương vụ mua bán – sáp nhập (M&A) trị giá hàng triệu USD giữa các start-up hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ theo yêu cầu. Chẳng hạn, trong lĩnh vực dịch vụ gọi xe là thương vụ giữa Didi với Kuaidi One, sau đó là thương vụ Didi thâu tóm các cơ sở hoạt động của Uber tại Trung Quốc. Trong lĩnh vực mua hàng theo nhóm và giao nhận thực phẩm có thương vụ giữa Meituan và Dianping. Trong lĩnh vực quảng cáo là thương vụ giữa Ganji và 58.com. Trong lĩnh vực du lịch trực tuyến là thương vụ giữa Citrip và Qunar… Mỗi một thương vụ nói trên đều có sự hậu thuẫn của các công ty internet như Alibaba, Tencent và Baidu mà theo các nhà đầu tư, họ thực hiện các thương vụ M&A nhằm hạn chế thua lỗ. Lấy ví dụ, Uber và Didi được ước tính đã bỏ ra hàng tỷ USD để sát phạt lẫn nhau bằng cách cung cấp mức giá rẻ hơn đối thủ để giành khách hàng.

Các công ty start-up dịch vụ đã làm gì?

– Giảm giá khủng để hút người tiêu dùng

– M&A để loại trừ đối thủ cạnh tranh

– Tiếp tục cung cấp dịch vụ tốt, nhưng giảm giá ít đi

“Không phải là các start-up muốn mang tới cho người tiêu dùng Trung Quốc “kẹo ngọt” để thưởng thức mà vì họ nghĩ rằng, cạnh tranh giá rẻ sẽ giúp họ loại được đối thủ và trở nên độc quyền”, Richard Lim, Giám đốc điều hành tại GSR Ventures, một nhà đầu tư ban đầu vào Didi nhận xét. Cạnh tranh ít hơn đang bắt đầu đẩy giá lên cao hơn trong nhiều lĩnh vực, nơi các thương vụ M&A khủng đã tạo ra những người khổng lồ thống lĩnh thị trường.

Giá dịch vụ của Didi ở Bắc Kinh đang tăng lên và mức trợ giá đối với các chuyến xe vào giờ cao điểm của Uber đã giảm hơn 80%. Điều đó có nghĩa là một chuyến xe có giá cước chỉ 8 nhân dân tệ hồi tháng 5/2016 thì giờ sẽ tốn khoảng 13 nhân dân tệ.

Edaixi, một trong những dịch vụ giặt ủi trực tuyến lớn nhất Trung Quốc, hiện đã không còn mặn mà với các chương trình giảm giá, theo Zhang Rongyao, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Hội đồng quản trị Beijing Rongchang Laundry, công ty mẹ của Edaixi. “Dịch vụ giặt ủi có thể sống khỏe mà không phải đưa ra mức giảm giá quá nhiều, vì nhu cầu cao”, ông thẳng thừng nói. Tuy nhiên, ngành giải trí có thể sẽ không làm được như thế, bởi doanh số bán vé đang chững lại. Theo sau hàng loạt các thương vụ M&A, tốp 4 công ty cung cấp dịch vụ bán vé trực tuyến của Trung Quốc chiếm tới 2/3 thị trường. Theo Po Hou, chuyên gia phân tích của Deloitte China, “những ngày tháng chiết khấu, giảm giá cao có lẽ đã qua rồi”.

Cho dù khi tăng trưởng kinh tế tại Trung Quốc tiếp tục chậm lại thì số lượng hộ gia đình khá giả (có mức thu nhập hằng năm hơn 136.000 nhân dân tệ) có thể vẫn tăng hơn gấp đôi trong vòng một thập niên tới, đạt tới con số 180 triệu. Và theo Arthur Kroeber, Giám đốc điều hành của Gavekal Dragonomics, một hãng nghiên cứu ở Bắc Kinh, số hộ gia đình giàu có tăng nhanh này sẽ góp thêm vào danh mục khách hàng mới của các dịch vụ tiện lợi của các start-up.

Thành Lợi

print