Trở thành quốc gia khởi nghiệp: Vai trò của trường đại học ở đâu?

Trở thành quốc gia khởi nghiệp: Vai trò của trường đại học ở đâu?

Nhằm đáp ứng được yêu cầu trọng tâm của thời đại, việc đào tạo tinh thần doanh nhân khởi nghiệp cho sinh viên nên trở thành một mảng quan trọng trong nội dung đào tạo của các trường đại học....

Nhà tư vấn Tác giả

Nhằm đáp ứng được yêu cầu trọng tâm của thời đại, việc đào tạo tinh thần doanh nhân khởi nghiệp cho sinh viên nên trở thành một mảng quan trọng trong nội dung đào tạo của các trường đại học.

Năm 2016 được Chính phủ lựa chọn là “Năm Quốc gia khởi nghiệp”. Nghị quyết 35/NQ-CP về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020 cũng xác định: “Tạo dựng môi trường thuận lợi hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo” là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Nhân dịp kỷ niệm 60 năm thành lập, Trường Đại học Kinh tế quốc dân (ĐHKTQD) tổ chức tọa đàm “Trường đại học khởi  nghiệp và phát triển tinh thần doanh nhân sáng tạo trong sinh viên” với hai diễn giả chính là TS. Phan Thủy Chi, Phó viện trưởng Viện Đào tạo Quốc tế, Trường ĐHKTQD và GS, TS. Harald Von Korflesch, Phó hiệu trưởng Trường Đại học tổng hợp (ĐHTH) Koblenz-Landau (Đức). Sau đây là chia sẻ của họ với DOANH NHÂN về vai trò quan trọng của nhà trường trong việc khuyến khích tư duy doanh nhân cho thế hệ trẻ.

Thưa TS. Phan Thủy Chi, có phải “tinh thần doanh nhân sáng tạo” là điều kiện cho một cá nhân khởi nghiệp? Làm thế nào để trường đại học phát triển được tinh thần này cho sinh viên của mình?

Thông thường một doanh nhân khởi nghiệp là do phát hiện ra nhu cầu của một đối tượng nào đó trên thị trường và tìm cách sản xuất/cung cấp sản phẩm, dịch vụ đáp ứng nhu cầu ấy. Từ đó, huy động các nguồn lực để tiếp tục mở rộng hoạt động kinh doanh.

Tựu trung, tinh thần doanh nhân sáng tạo bao gồm hai điểm chính: sự chủ động trong phát hiện; triển khai giải quyết vấn đề và tạo ra giá trị một cách sáng tạo. Đây là những điều kiện cần không chỉ cho một cá nhân khởi nghiệp, doanh nghiệp mà còn cần thiết cho mọi tổ chức, bao gồm cả trường đại học. Khái niệm trường đại học đổi mới sáng tạo (entrepreneurial university) được hiểu là trường đại học tạo môi trường thuận lợi cho giảng viên, cán bộ và sinh viên phát huy tinh thần đó.

Viện Đào tạo Quốc tế, Trường ĐHKTQD, đã ứng dụng thành công tinh thần sáng tạo doanh nhân trong việc duy trì thành quả của các chương trình liên kết, tạo nền móng cho sự phát triển bền vững từ các chương trình đào tạo quốc tế.

Đào tạo tinh thần doanh nhân khởi nghiệp cho sinh viên nên là một mảng quan trọng trong nội dung đào tạo của trường đại học. Với tinh thần doanh nhân sáng tạo, thế hệ trẻ có thể đối mặt với các vấn đề của thực tiễn một cách tích cực nhất, nhìn thấy trong các khó khăn những cơ hội mang tính thách thức, có niềm tin và động lực để giải quyết khó khăn thông qua các giải pháp sáng tạo mang lại giá trị. Đó cũng là cách để một người trẻ có thể tạo lập sự nghiệp của mình, dù là đi làm thuê hay khởi tạo doanh nghiệp riêng. Tinh thần doanh nhân sáng tạo đó cũng chính là điều kiện quan trọng để Việt Nam có thể vươn lên vượt trội trên trường quốc tế.

1

Thưa GS.TS. Harald Von Korflesch, văn hóa khuyến khích tinh thần doanh nhân sáng tạo đã được phát triển như thế nào tại trường đại học của ông? Liệu văn hóa này có xung đột với sứ mệnh nghiên cứu của các trường đại học?

Bản thân việc xây dựng văn hóa “doanh nhân sáng tạo” đã là một quá trình đầy tính chất “doanh nhân” mà Đại học tổng hợp Koblenz-Landau đã triển khai rất thành công. Đầu tiên bạn phải thử với tâm thế không sợ thất bại và sẵn sàng học hỏi. Sau đó hãy nhìn vào những gì bạn có bên trong và bên ngoài nhà trường. Bên trong, trước tiên bạn cần được hiệu trưởng ủng hộ, sau đó cần thuyết phục các giáo sư, học viên, cán bộ thích hợp để mở rộng mạng lưới “đại sứ doanh nhân sáng tạo” trong nội bộ trường. Còn bên ngoài, một trường đại học với văn hóa doanh nhân sáng tạo là chủ thể hoạt động trong hệ sinh thái doanh nhân sáng tạo xung quanh. Có nghĩa là bạn cần kết nối với những đối tác tiềm năng như doanh nhân thành công, quỹ đầu tư mạo hiểm, ngân hàng, luật sư, người ủng hộ, người hướng dẫn. Sự ủng hộ cả bên trong và bên ngoài sẽ giúp bạn xác định mục tiêu và có nguồn lực cần thiết để đạt mục tiêu đó. Đây là một quá trình lặp đi lặp lại và được dẫn dắt bởi cơ hội, vì bạn cần đón nhận đối tác, nguồn lực và mục tiêu mới trong suốt chặng đường phát triển.

Văn hóa doanh nhân sáng tạo là bản sắc văn hóa thứ ba cho một trường đại học vốn có văn hóa nghiên cứu và giảng dạy. Không có gì xung đột ở đây, vì cả ba đều cần thiết cho một trường đại học hiện đại. Bản thân trường đại học cần đổi mới sáng tạo như một doanh nhân. Nhà trường phát huy thế mạnh của mình về tư duy sáng tạo doanh nhân và hoạt động nhằm vượt qua những thử thách mà các trường đại học ngày nay đều phải đương đầu.

Vậy trường ông làm thế nào để phát triển tinh thần doanh nhân sáng tạo cho sinh viên?

Tôi xin giới thiệu một khái niệm mới: Tư duy sáng tạo hệ thống dành cho doanh nhân (Entrepreneurial Design Thinking® – EDT). Đó là tư duy giải quyết vấn đề thực tiễn một cách sáng tạo, song trên nền của việc nhìn nhận vấn đề một cách hệ thống. EDT là sự tiếp cận trong đào tạo tinh thần doanh nhân sáng tạo bằng cách nhìn nhận vấn đề cá nhân là cơ hội “thị trường”, và quá trình tạo ra giải pháp cho vấn đề cũng là khai thác cơ hội.

Thông qua việc tạo ý tưởng mới, đây là một cách thức mới cho việc giải quyết vấn đề. Trường phát triển tư duy sáng tạo hệ thống dành cho doanh nhân của chúng tôi được thành lập năm 2001, nhằm phát triển các ý tưởng cho các vấn đề được nhìn nhận là cơ hội thị trường. Không gian sáng tạo ở đó được phát huy tối đa với từng nhóm, bao gồm các thành viên từ nhiều lĩnh vực khác nhau cùng làm việc để đưa ra giải pháp sáng tạo. Chúng tôi cũng tổ chức những buổi tọa đàm cho giảng viên, sinh viên và các doanh nghiệp nhằm giúp họ tích hợp EDT và công việc, qua đó có một cách thức độc đáo để giải quyết vấn đề.

Đó là một cách tiếp cận mới mẻ. Đại học tổng hợp Koblenz-Landau có  ý định thúc đẩy sự ứng dụng của tư duy sáng tạo hệ thống dành cho doanh nhân tại Việt Nam không?

Mục tiêu của việc đào tạo doanh nhân là đưa kiến thức về doanh nhân tới sinh viên. Để thành công, sinh viên cần thực sự được trải nghiệm hoạt động kinh doanh. Những nhà đào tạo nên sử dụng cách tiếp cận EDT cho các khóa học về kinh doanh nhằm giúp sinh viên học thông qua trải nghiệm.

Đại học tổng hợp Koblenz – Landau và Trường ĐHKTQD đang hợp tác để triển khai chương trình Thạc sĩ Quản trị công nghệ, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp, một trong những chương trình cao học tiên phong về khởi nghiệp tại Việt Nam vào năm 2017. Với cách tiếp cận EDT, đây sẽ là chương trình học với tính ứng dụng thực tiễn cao, đồng thời kích thích tính sáng tạo và đổi mới cho thế hệ các nhà khởi nghiệp và quản trị hiện đại. Chúng tôi cũng rất sẵn sàng thúc đẩy ứng dụng của EDT thông qua các hoạt động hội thảo, tọa đàm cho các đối tác tin cậy của chúng tôi tại Việt Nam.

Lan Nhi (thực hiện)

Bài viết liên quan