..." /> Tự do trong khuôn khổ - Tạp chí Doanh nhân Online

Tự do trong khuôn khổ

Tự do trong khuôn khổ

Để các ngân hàng “tự do trong khuôn khổ” là điều màNgân hàng Nhà nước hướng tới tại Thông tư số 36/2014/TT – NHNN vừa được ban hành.  Với 70 trang văn bản, gồm 5 chương, 32 điều, có thể...

Tiền tệ Tác giả

Để các ngân hàng “tự do trong khuôn khổ” là điều màNgân hàng Nhà nước hướng tới tại Thông tư số 36/2014/TT – NHNN vừa được ban hành. 

Với 70 trang văn bản, gồm 5 chương, 32 điều, có thể nói đây là một “siêu” thông tư. Có những điểm nới rất mạnh tay của NHNN trong Thông tư 36.

200%, lỗi đánh máy?

Thứ nhất, hệ số rủi ro trong cho vay kinh doanh chứng khoán, bất động sản được hạ từ 250% hiện nay xuống 150%. Đây có lẽ là điều được các ngân hàng, nhà đầu tư chứng khoán mong chờ nhất. Xét trong bối cảnh thị trường hiện nay, sự nới tay này là cần thiết để cứu hai lĩnh vực quan trọng này, cho dù cả hai thị trường này rất dễ gây nên sự đổ vỡ cho hệ thống ngân hàng như đã từng xảy ra ngay cả ở các nước phát triển. Nhưng lúc này điều đó có lẽ chưa phải là mối lo! Thứ hai, quy định tỷ lệ tối đa của nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung hạn, dài hạn được nâng lên: Ngân hàng thương mại là 60%; Chi nhánh ngân hàng nước ngoài 60%; Ngân hàng Hợp tác xã 60%; Tổ chức tín dụng phi ngân hàng là 200%. Những con số này thực sự gây “sốc”, đặc biệt là con số 200%.

Một chuyên gia tài chính thậm chí còn thắc mắc: liệu văn bản của NHNN có bị lỗi đánh máy dẫn đến “thừa” một số 0 ở đây không? Có lẽ là không. Nhưng sự nghi ngờ ở đây là có lý do. Vì theo quy định hiện hành công ty tài chính, cho thuê tài chính chỉ được sử dụng tỷ lệ này ở mức 30%. Các tổ chức tài chính phi ngân hàng khác như công ty bảo hiểm, quỹ đầu tư, quỹ hưu trí… lại không được nhắc đến. Thực tế, hiện những công ty này đang là đối thủ cạnh tranh đáng gờm của các ngân hàng trong cho vay tiêu dùng. Họ săn lùng người vay với “lãi suất thấp, không cần thế chấp tài sản, thủ tục đơn giản…” khiến nhiều người nhầm tưởng họ cũng là ngân hàng. Bên cạnh đó, để ý một chút thì thấy NHNN có chủ trương chuyển toàn bộ nghiệp vụ cho vay tiêu dùng của các ngân hàng thương mại hiện nay về công ty tài chính. Điều này khiến một số ngân hàng đã, đang đôn đáo mua lại một số công ty tài chính mà họ đang góp vốn. Như vậy, sự nới tay này của NHNN là có chủ đích, trước mắt là khiến các ngân hàng phải chịu sự cạnh tranh lớn hơn và lâu dài là đưa hoạt động ngân hàng về đúng bản chất hơn: cung ứng vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế như hệ thống ngân hàng các nước trên thế giới.

Dù sao thì đây cũng là mục tiêu lâu dài, cần nhiều thời gian. Hiện tỷ lệ vốn huy động trung và dài hạn của ngân hàng đã tăng hơn trước và vốn tạm thời dư thừa trong hệ thống ngân hàng khá lớn. Nhiều ngân hàng có mức tăng trưởng tín dụng âm, hoặc chỉ 5 – 7%, trong khi tăng trưởng huy động vốn lên tới 15%. Nếu lãi suất tiếp tục giảm hoặc ổn định thì xu hướng gửi tiết kiệm dài hạn sẽ nhiều hơn (tất nhiên với những người không muốn chịu rủi ro với chứng khoán, bất động sản).

Thông tư 36 là sự kế thừa, sửa đổi, bổ sung của Thông tư 15/2009/TT-NHNN, Thông tư 13/2010/TT-NHNN, Thông tư 19/2010/TT-NHNN. Khi NHNN ban hành những thông tư này thị trường chứng khoán, bất động sản đang sôi sục, tín dụng tăng trưởng nóng… Giờ thì gần như ngược lại. Có lẽ đây là lý do để NHNN mạnh tay nới lỏng các quy định.

Vẫn có ngoại lệ cho sở hữu chéo

Điều 20 của Thông tư 36 quy định, ngân hàng thương mại có tỷ lệ nợ xấu dưới 3% được nắm giữ tối đa cổ phiếu của 2 tổ chức tín dụng khác, nhưng không quá 5% vốn cổ phần có quyền biểu quyết của tổ chức tín dụng đó. Quy định này áp dụng vào ma trận sở hữu chéo hiện nay trong hệ thống ngân hàng thì quả là đòn đánh mạnh và hiểm. Tỷ lệ nợ xấu 3% còn xa quá, cho dù trong đề án tái cơ cấu tổ chức tín dụng đến năm 2015, ngành ngân hàng phải đưa tỷ lệ nợ xấu về mức 3%. Con số này đối với toàn ngành đã khó, với một ngân hàng nào đó thì còn khó hơn khi Thông tư 02/2013 sẽ được áp dụng toàn bộ, triệt để vào năm tới. Như vậy một số ngân hàng sẽ tự động bị loại khỏi cuộc chơi sở hữu chéo. Thực ra các ngân hàng không bất ngờ với quy định này của NHNN, có chăng họ không ngờ lại khắt khe đến thế!

Tuy nhiên mối lo chủ yếu ở các ngân hàng nhỏ, được hình thành bởi sự góp vốn của những ông lớn. Còn những ngân hàng lớn như Vietcombank (đang đứng đầu một cách công khai về các mối quan hệ sở hữu chéo) hay BIDV, Vietinbank thì có lẽ vẫn là những ngoại lệ. Bởi Thông tư 36 có quy định cho những trường hợp đặc biệt. Đó là sự hỗ trợ của một ngân hàng đối với một tổ chức tín dụng khác khi tổ chức này tái cơ cấu, cần hỗ trợ về tài chính, có nguy cơ mất khả năng thanh toán hoặc được NHNN chỉ định. Ai có thể hỗ trợ ngân hàng khác khi khó khăn? Ai có thể nằm trong danh sách chỉ định của NHNN?

Chỉ có thể là các ngân hàng thương mại lớn. Song công bằng mà nói, trong quá khứ và cả tương lai, việc một ngân hàng bất đắc dĩ phải tham gia góp vốn ở một tổ chức tín dụng khác đã và sẽ còn diễn ra, nhất là trong bối cảnh các tổ chức tín dụng đang phải tái cơ cấu như hiện nay. Thời hạn 12 tháng không phải là gấp gáp nếu tổ chức nào đó thực sự muốn tuân thủ quy định của NHNN, nhưng là ngắn với một tổ chức có những mối quan hệ sở hữu chéo không muốn công khai. Gỡ ma trận sở hữu chéo rất khó vì động chạm đến lợi ích nhóm, đến chiến lược đầu tư, phát triển của một tổ chức. Sẽ càng khó hơn khi trong bối cảnh khó khăn này các mối quan hệ “dựa vào nhau mà sống“ càng trở nên cần thiết. Nếu không được đầu tư vào nhau trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng thì các tổ chức tín dụng có thể sẽ góp vốn, mua cổ phần của các doanh nghiệp khác. Vậy là đầu tư ngoài ngành có lẽ sẽ nở rộ trong tương lai.

Thái Thanh

Bài viết liên quan